IBERIANA-2 – იბერია გუშინ, დღეს, ხვალ

• “კარგი” სტალინი

• Russia-რუსეთი

 

ე. ვ. ბლავატსკაია

კარგი სტალინის  მითების გაქარწყლება

Е. П. Блаватская

Развенчиваем мифы о хорошем Сталине

 

ზოგჯერ ვაწყდებოდი ადამიანებს, რომლებიც თავს წარმოადგენდნენ ჩვენი ხალხის პატრიოტებად, მაგრამ ამავე დროს ისინი აღტაცებულნი არიან კავკასიური წარმოშობის პიროვნებით – იოსებ ჯუღაშვილით, რომელმაც ააფეთქა ათასობით მართლმადიდებლური ტაძარი და მოკლა მილიონობით ჩვენი თანამემამულე, აქ გასაგებია, როდესაც ლენინის მონები აღფრთოვანებულები არიან კობათი, მაგრამ, როდესაც ადამიანები პრეტენზიას აცხადებენ ნაციონალისტობის იმიჯზე – ეს უკვე ნონსესია.

მაშ რა ძირითადი არგუმენტები მოჰყავთ სტალინისტებს, რომლებიც არ არიან კომუნისტები:

1)  სტალინი მართლმადიდებლობის მომხრე იყო!

2) სტალინმა თავი დააღწია შსსკ- ხელისუფლებაში ძალადობას!

3) სტალინმა მოიგო ომი და გაანადგურა მეხუთე კოლონა!

4) სტალინი ასკეტურ ცხოვრებას ეწეოდა და ჰქონდა მხოლოდ ფრაკი, ჩიბუხი და ჩექმები, მეტად მოკრძალებული ადამიანი იყო!

5) სტალინის ხელში ჩვენ უკეთესად ვცხოვრობდით! 

 

პირველი მითი – სტალინი ემხრობოდა მართლმადიდებლობას!

პარტიას არ შეუძლია ნეიტრალური იყოს რელიგიასთან მიმართებაში, და ისიც ეწევა ანტირელიგიურ პროპაგანდას ყველა და ყოველგვარი რელიგიური ცრურწმენების წინააღმდეგ, რამეთუ ის მეცნიერებას უჭერს მხარს, რელიგიური ცრურწმენები კი მიდიან მეცნიერების წინააღმდეგ, რადგან ყოველგვარი რელიგია მეცნიერების საპირისპირო რამეა. ისეთი შემთხვევები, როგორიც ამერიკაშია, სადაც ამას წინ დარვინისტები გაასამართლეს, ჩვენთან შეულებელია, რადგან პარტია მეცნიერების ყოველმხრივ მხარდასაჭერ პოლიტიკას აწარმოებს.

პარტია ვერ იქნება ნეიტრალური რელიგიურ ცრურწმენებთან მიმართებაში, და ის მომავალშიც აწარმოებს პროპაგანდას ამ ცრურწმენების წინააღმდეგ. იმიტომ რომ ეს არის ერთერთი საიმედო საშუალებათაგანი რეაქციული სამღვდელოების გავლენის მოსაშლელად, რომელიც მხარს უჭერს ექსპლოატატორულ კლასებს და ქადაგემს ამ კლასებისადმი მორჩილებას…

პარტიას არ შეუძლია იყოს ნეიტრალური რელიგიურ ცრურწმენათა მატარებლებთან მიმართებაში, რეაქციულ სამღვდელოებასთან მიმართებაში, რომელიც სწამლავს მშრომელთა მასების ცნობიერებას.


დავამხეთ კი ჩვენ რეაქციული სამღვდელოება? დიახ დავამხეთ. უბედურება კი მხოლოდ იმაშია, რომ ჯერ კიდევ არ არის სრულიად ლიკვიდირებული. ანტირელიგიური პროპაგანდა წარმოადგენს იმ საშუალებას, რომელმაც ბოლომდის უნდა მიიყვანოს რეაქციული სამღვდელოების ლიკვიდაციის საქმე. არის შემთხვევები, რომ პარტიის რიგებიდან ვიღაც-ვიღაცეები ზოგჯერ ხელს უშლიან ანტირელიგიური პროპაგანდის ყოველმხრივ გაშლას. თუ პარტიიდან ასეთ წევრებს გარიცხავენ, ეს ისედაც კარგია, რამეთუ ასეთ „კომუნისტებს“ ჩვენი პარტიის რიგებში ადგილი არ აქვთ“.

(И.В. Сталин“Беседа с первой американской рабочей делегацией” т.10 стр.132.)

 

XX საუკუნეში მართლმადიდებლური ქრისტიანობა პირდაპირ შეეჯახა თავისი არსებობის საშიშროებას, ჩაიგდეს რა ხელში ძალაუფლება მართლმადიდებლობის ბურჯში, რუსეთის იმპერიაში, ბოლშევიკებმა იწყეს მებრძოლი ათეისტური პოლიტიკის გატარება, ისინი მართავდნენ ღრეობებს მხეცურ კოსტუმებში, თავიანთ დღესასწაულებს ამთხვევდნენ მართლმადიდებლურს, ისე რომ, მაგალითად, პირველი მაისი ექცეოდა დიდმარხვის ვნების კვირაში, ახალი წელი კი საშობაო მარხვის ბოლო კვირაში. უღმერთობის ყველაზე საშინელი აპოგეა გახდა სტალინის მმართველობის დრო. კვირაც კი ექვსდღიანი გახდა. სსრკ-ში 1929 წლიდან დაწყებული სამუშაო კვირა გახდა „მოძრავი“ – მშრომელები მუშაობდნენ ხუთ დღეს, მეექვსეს კი ისვენებდნენ (ამგვარი კვირის დამახასიათებლად სპეციალური ტერმინიც კი არსებობდა “непрерывка”).

ქრისტიანულმა კვირადღემ შეწყვიტა მორწმუნეთათვის უცვლელი დღესასწაულის არსებობა, რამეთუ გამოსასვლელი დღე შეიძლება ყოფილიყო კვირის ნებისმიერი დღე. რელიგიასთან და ეკლესიასთან ბრძოლა საბჭოთა სახელმწიფოში დაიწყო სწორედ ლენინური პარტიის მიერ ხელისუფლების მიტაცებისთანავე. ცნობილია, რომ 1917 წლის შემდეგ ბოლშევიკებმა შეცვალეს ისეთი სიტყვების ორთოგრაფია, როგორიცაა: безценный, безполезный, безчеловечный, безпринципный, безсовестный, безсмысленный, безславный, безпощадный, безплодный, безсодержательный, безпомощный და სხვა.

აძალებდნენ დაეწერათ ყველა ეს სიტყვა წინდებული “бес” – ით ნაცვლად “без” – ისა. იქნებ ფიქრობდეთ, რა სხვაობააო? სხვაობა კი ძალზედ დიდია. “Без” – ეს რაიმეს ნაკლულობას, ”бес” კი – ეშმაკის ერთ-ერთი სახელთაგანია. სიტყვები “бес-ценный”, “бес-полезный”, “бес-человечный” და სხვა – ეს არის სიტყვები, რომლებიც განადიდებენ ბესს და მიაწერენ ამა თუ იმ თვისებას, რომელიც მას არ შეუძლია ჰქონდეს მსაზღვრელად. ასევე უნდა მოვიხსენიოთ ხუთქიმიანი ვარსკვლავიც, რაც ერთის მხრივ არის სატანისტური სიმბოლო, მეორე მხრივ კი იუდეველთა კაბალისტური სიმბოლო, სადაც ექვსქიმიანი ვარსკვლავისაგან განსხვავებით, გოებს საერთოდ არ ეთმობათ რაიმე თავისუფლება. მავზოლეუმიც აგრეთვე აშენებულია სატანისტური ზინკურატის სტილში, შიგნიდან კი გამოიყურებოდა სატანის ტახტის ნახაზების შესაბამისად.

მართლმადიდებლობასთან ბროლა მიმდინარეობდა რამდენიმე ეტაპად, თუ ბოლშევიკებს დასაწყისში არ გააჩნდათ მართლმადიდებლური ეკლესიის (როგორც ქვეყნის ძირითადი რელიგიური კონფესიის) განადგურების სრულყოფილი პროგრამა, დაწყებული 1922 წლიდან მათ უჩნდებათ ასეთი პროგრამა.

ძველი პრინციპი „დაყავი და იბატონე“ იძლევა თავის ახალ ნაყოფებს: განმანახლებლური განხეთქილების ინიცირება, პრესაში პატრიარქ ტიხონის თათხვა, საეკლესიო პირების გადაბირება НКВД-ს მიერ საეპისკოპოსო კორპუსში – ეს განაპირობებს საეკლესიო მართვის დეზორგანიზაციას, იმავდროულად (განსაკუთრებით სერგიანული პოლიტიკის თანმიმდევრულად 1927 წლიდან) აყენებს ეკლესიას ბოლშევიკური ხელმძღვანელობის პოლიტიკურ ინტერესებთან დამოკიდებულებაში. და თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ პარტიის სტრატეგიულ მიზანს რელიგიისა და ეკლესიის სრული განადგურება წარმოედგენდა, მაშინ სსრკ-ში რელიგიური ორგანიზაციების არსებობის პერსპექტივები (უპირველესად რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიისა) შეუძლებელი იყო იმედის მომცემად მიჩნეულიყო. საბოლოოდ 1920-იანი წლების დასასრულს ეს ყველაფერი გასაგები გახდა იმ რელიგიური ხელმძღვანელობისთვისაც კი, ვინც წლების განმავლობაში „უღნერთო აქტიურობის“ შემსუბუქებას იმედოვნებდა. 30-იანი წლების რეპრესიები შეეხო ყველას, ლოიალურებსაც და არალოიალურებსაც, მართლმადიდებლებსაც და სხვა რწმენის წარმომადგენლებსაც.

სოციალისტური საზოგადოების მშენებლობისას რელიგიისა და ეკლესიის წინააღმდეგ ბრძოლა ძლიერდებოდა, ოფიციალური პრესა კი თავს უფლებას აძლევდა შეურაცმყოფლურად დაეხასიათებინა „რელიგიურად ბნელები“. ამ ყველაფერს კი გაკვირვების გამოწვევაც არ ძალუძს. რკპ(ბ) ცკ-სთან ჯერ კიდევ 1922 წლიდან არსებობდა სახელმწიფოსაგან ეკლესიის სპეციალური კომისია, რომელმაც 1929 წლის ნოემბრამდის იარსება. ეს ანტირელიგიური კომისია (სწორედ ასე იწოდებოდა ის 1928-1929 წლებში) მკაცრად აკონტროლებდა საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე მოქმედ რელიგიურ ორგანიზაციებს. მისი შეუცვლელი ხელმძღვანელი იყო ემელიან იაროსლავსკი, რომლის შესახებაც საუბარი ჯერ კიდევ წინაა. ბოლშევიკი ლიდერები სერიოზულ ყურადრებას უთმობდნენ რელიგიისა და ეკლესიის საკითხებს, იღებდნენ რა უშუალო მონაწილეობას ანტირელიგიური კომისიის სხდომებში. 1929 წლის შემდეგ, როგორც წესი, რელიგიური საკითხები განიხილებოდა პარტიის ცკ-ს სამდივნოს სხდომებზე. ჯერ კიდევ 1927 წელს პარტიის XV ყრილობაზე ი. ბ. სტალინი საუბრობდა ანტირელიგიური მუშაობის შესუსტების შესახებ. ერთი წლის შემდეგ კი მოსკოვის პარტიული აქტივის კრებაზე მიუთითა: ”связать широкую массовую антирелигиозную кампанию с борьбой за кровные интересы народных масс”-ს აუცილებლობაზე. ბოლშევიკებისათვის კოლექტივიზაცია ნიშნავდა სოფლების ანტიკლერიზაციასა და ერთიანობაში ანტირელიგიური ბრძოლის გაძლიერებას.

1929 წლის დასაწყისში გავრცელებულ იქნა სრულიად საიდუმლო ცირკულარი „ანტირელიგიური ბრძოლის გაძლიერების შესახებ“. რელიგიასთან ბრძოლა უტოლდებოდა კლასობრივ-პოლიტიკურს. საკუთრივ, ეს კიდეც იყო რელიგიაზე შეტევის ახალი ეტაპი. გაააქტიურა თავისი მორვაწეობა „სსრკ-ს უღმერთოთა კავშირმაც“, რომელიც იყო სახელმწიფოს მიერ ღიად მხარდაჭერილი „საზოგადოებრივი“ ორგანიზაცია. კავშირი ჩამოყალიბდა 1920 წლის პირველ ნახევარში, იმ დროს, როდესაც ხელისუფლება სისტემატიურ ანტირელიგიურ მუშაობას იწყებდა.

ვფიქრობთ, საჭიროა რამოდენიმე სიტყვის თქმა ამ კავშირზე. 1922 წლის დეკემბერში სსრკ-ში გამოსვლა დაიწყო გაზეთმა „უღმერთო“, რომლის შექმნის ინიციატორი და მისი პასუხისმგებელი მდივანი ოცი წლის მანძილზე ე. იაროსლავსკი იყო. 1923 წლის 12 სექტემბერს, როდესაც ანტირელიგიური კომისიის სხდომაზე განიხილებოდა საკითხი „სოფლებში ანტირელიგიური პროპაგანდის ფორმებსა და მეთოდებზე“, იაროსლავსკიმ წამოაყენა წინადადება მეამბოხე უღმერთოების წრეებისაგან ორგანიზაციის შექმნის შესახებ. ამავე წლის 7 ნოემბერს გაზეთში „უღმერთო“ ეს საკითხი ოფიციალურად იქნა დაყენებული. ხელისუფლებამ მხარი დაუჭირა ინიციატივას და უკვე 1924 წლის 27 აგვისტოს მოსკოვში მოიწვიეს გაზეთ „უღმერთო“-ს მეგობართა საზოგადოების დამფუძნებელი კრება. საზოგადოება ყოველმხრივ ძლიერდებოდა „ზემოდან“ მხარდაჭერით. 1924 წლის ნოემბერში ე. იაროსლავსკიმ პარტიის ცკ-ს წერილით მიმართა, რომელშიც მოცემული იყო დადგენილების პროექტი უკვე სრულფასოვანი ანტირელიგიური ორგანიზაციის ჩამოყალიბების შესახებ. იდეამ ცკ-ში ჰპოვა საყოველთაო მხარდაჭერა და 1925 წლის აპრილში მოსკოვში გაიმართა გაზეთ „უღმერთო“-ს მეგობართა საზოგადოების ახალი ყრილობა. რომელმაც საწყისი დაუდო სსრკ-ს უღმერთოთა კავშირს (1929 წელს გარდაიქმნა „მეამბოხე უღმერთოთა კავშირად“).

ორგანიზაციას ჰქონდა თავისი პოლიტიკური საბჭო, რომელშიც შევიდნენ ისეთი ცნობილი ბოლშევიკები, როგორებიც იყვნენ პ. ა. კრასიკოვი, ი. ი. სკვორცოვ-სტეპანოვი, პ.გ. სმიდოვიჩი. სსრკ-ს უღმერთოთა კავშირის თავმჯდომარე გახდა ემელიან იაროსლავსკი. კავშირის მთავარი ლოზუნგები იყო – “Через безбожие – к коммунизму” და “Борьба с религией – это борьба за социализм”. 1920 წლის მეორე ნახევარში ანტირელიგიური პროპაგანდა მიმდინარეობდა კავშირის საორგანიზაციო ჩარჩოებში. სსრკ-ს ორგანიზებული უღმერთოების ანტირელიგიური მოღვაწეობის აპოთეოზი გახდა 1929 წლის ივნისში გამართული მათი II ყრილობა. ყრილობას ეწრებოდა 1200 დელეგატი, რომლებიც წარმოადგენდნენ „რელიგიურ ოპიუმთან“ იდეურ მებრძოლ, დაახლოებით ნახევარ მილიონ უღმერთოს. საერთოდ, როგორ უნდა ებრძოლათ ჯერ კიდევ გადასაწყვეტი იყო. კავშირის ლიდერი ე. იაროსლავსკი სთავაზობდა სისტემატიური ანტირელიგიური პროპაგადნის შექმნას, ცდილობდა რა გაეფრთხილებინა თავისი თანამოაზრეები თვითნებური გაუაზრებელი შეუსაბამო ქმედებებისაგან. მაგრამ რელიგიასთან გაძლიერებული ბრძოლის პირობებში ნებისმიერი მოწოდება რჩებოდა მხოლოდ მოწოდებად. მიზანი სრულიად განსაზღვრული იყო: განიზნული იყო „ჯვარი“ დაესვათ რელიგიაზე. უღმერთოთა ყრილობაზე შემთხვევით არ წამოყენებულა საკითხი წელთაღიცხვის შესახებ. “Начать считать летоисчисление с первого года пролетарской революции – очень сложное дело, и я боюсь, чтобы не повторился опыт Великой Французской революции, – განაცხადა იაროსლავსკიმ, მაგრამ ამის შემდეგ მან სიტყვა-სიტყვით აღნიშნა – “Мы уже сегодня во всех советских актах и в литературе должны отмечать наше летоисчисление. 1929 год отмечается как 12-й год новой эры, нашей эры. Я употребляю слово “нашей эры”, чтобы не говорить об эре христианской”. უღმერთოთა კავშირის თავმჯდომარემ შესთავაზა – ფართო მასების შეგნებაში შეეტანათ ხსოვნა იმისა, რომ მსოფლიოში ახალი კომუნისტური ერა დაიწყო. მაგრამ ფართო მასების შეგნება, როგორც სსრკში, ასევე საზღვარგარეთ არ ნებდებოდა! 1932 წლის 30 იანვრიდან – 4 თებერვლამდის მოსკოვში მიმდინარეობდა XVII პარტიული კონფერენცია, რომელმაც განიხილა 1932 წლისათვის მრეწველობის განვითარების გეგმა და მიიღო დირექტივები სოციალიზმის მშენებლობის მეორე ხუთწლედის გეგმის შესაქმნელად. კონფერენციაზე ჩამოყალიბდა უღმერთოთა ხუთწლედის მთავარი ხუთწლიანი ამოცანა.

ამოცანები დაისვა და მიზნები განისაზღვრა. რელიგიური ორგანიზაციებისათვის XVII კონფერენციის ეს გადაწყვეტილებები განაჩენის ტოლფასი იყო. ახალი საზოგადოების შეგნებული და აქტიური მშენებლები არ შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ „რელიგიური ინფექციის“ მატარებლები. აუცილებელი იყო ანტირელიგიური მოღვაწეობის გაძლიერება. რა თქმა უნდა, მებრძოლ უღმერთოთა კავშირს არ შეეძლო ამ საქმიდან განზე დგომა. და 1931 წლის ნოემბრისათვის მის რიგებში ირიცხებოდა 5 მილიონზე მეტი წევრი, რომელთაც აერთიანებდათ 60 ათასზე მეტი უჯრედი (1926 წლისათვის კი კავშირში იყო 87 ათასი ადამიანი, 1929 წლისათვის 465 ათასი, 1930 წლისათვის კი 3,5 მილიონზე მეტი ადამიანი). წლიდან წლამდის იზრდებოდა ანტირელიგიური ლიტერატურის ტირაჟი: თუ 1927 წლისათვის უღმერთოთა ორგანიზაციებმა გამოსცეს წიგნები და ბროშურები 700 ათასიანი ტირაჟით, 1930 წლისათვის კი უკვე გამოიცა 50 მილიონზე მეტი ტირაჟით. გაზეთ „უღმერთო“-ს ტირაჟმა 1931 წლისათვის ნახევარ მილიონს მიაღწია, ჟურნალ „უღმერთო“-ს ტირაჟმა კი 200 ათასს. ყველგან ყალიბდებოდა ახალი უღმერთოების წრეები (1931 წლისათვის მასში ორ მილიონამდის ადამიანი იყო).

უნდა ითქვას, რომ სახელმწიფო ანტირელიგიურ გამომცემლობაში 1932 წელს 12,5 ათასი ტირაჟით გამოიცა მებრძოლ უღმერთოთა კავშირის ცენტრალური საბჭოს თავმჯდომარის ე. იაროსლავსკის „ეკლესიისა და რელიგიის წინააღმდეგ“ ხუთტომეულის პირველი ტომი.

რა სახსრებით ცხოვრობდა და ინახავდა კავშირი თავის ბიუროკრატიას, ეწეოდა კი საგამომცემლო მოღვაწეობას? – ოფიციალურად საწევრო გადასახადებით (ქალაქის მცხოვრებისთვის 60 კაპიკი, სოფლის მცხოვრებისათვის კი 24 კაპიკი) აგრეთვე ლიტერატურული მოღვაწეობის შემოსავლებიდან. რეალურად კი ეხმარებოდა სახელმწიფო, რომელიც იმ პერიოდისათვის დაინტერესებული იყო უღმერთობის პროპაგანდის გაძლიერებით.

სწორედ სახელმწიფო იყო დაინტერესებული სპეციალური ანტირელიგიური მუშათა უნივერსიტეტების შექმნით – სპეციალური სასწავლო დაწესებულებებით, რომელიც იქმნებოდა რაიონების ანტირელიგიური აქტივის შექმნის მიზნით სსრკ-ში რელიგიაზე და ეკლესიაზე ახალი შეტევის დასაწყისში. პირველი ასეთი უნივერსიტეტი გაიხსნა მოსკოვის პროლეტარსკის რაიონში. 1930 წელს მოსკოვში კიდეც გამოიცა „მუშათა ანტირელიგიური უნივერსიტეტის“ პროგრამებისა და მასალების კრებული. სსრკ-ს ყველა დიდ ქალაქში ასეთი უნივერსიტეტის გახსნის სახსრების გაღება შეეძლო მხოლოდ ცენტრალურ ხელისუფლებას. ასე, რომ მებრძოლ უღმერთოთა კავშირი იყო XVII პარტკონფერენციის ამოცანების შესრულების ბრძოლის ავანგარდში.

პეტერბურგელი პროფესორის ს. ნ. საველენსკის მიერ დამუშავებული გეგმის მიხედვით 1930-1933 წლებში უნდა დაკეტილიყო ყველა ეკლესია, სამლოცველო სახლი, მეჩეთი და სინაგოგებიც კი. 1933-1934 წლებისათვის უნდა გამქრალიყო ყველა რელიგიური წარმოდგენა. 1934-1935 წლებში ქვეყანა და უპირველესად ახალგაზრდობა აუცილებლად უნდა მოეცვა ტოტალურ ანტირელიგიურ პროპაგანდას; 1935-1936 წლებში უნდა გამქრალიყო უკანასკნელი სამლოცველო სახლები და ყველა მღვდელთმსახური; 1936-1937 წლებში კი მოითხოვდნენ, რომ რელიგია უნდა გამოედევნათ ყველაზე მეტად დამკვიდრებული მხარეებიდან.

თვით უღმერთოების მიერ მოყვანილი სტატისტიკური მონაცემების თანახმად, 1931 წ. ქვეყანაში იყო 3000-ზე მეტი უღმერთოთა დამკვრელური ბრიგადა, მათ შორის ნახევარზე მეტი ლენინგრადში, სადაც ისინი ქვეყანაში ერთ-ერთი პირველები გაჩნდნენ, 1929 წ., ასზე მეტი უღმერთო საამქრო და ქარხანა, სამასამდე უღმერთო კოლმეურნეობა. 1932 წლისათვის იგეგმებოდა უღმერთოთა რიგების მნიშვნელოვანი გაძლიერება 8 მილიონამდე კაცით. ობსტრუქტანტიზმთან და კლერიკალიზმთან ახალგაზრდა მებრძოლების რიცხვი უნდა გაზრდილიყო 10 მილიონამდე! არ გამოვიდა… ომმა შეაჩერა სსრკ-ს მებრძოლ უღმერთოთა კავშირის მოღვაწეობა. ოფიციალურად ის არავის დაუხურავს, მაგრამ 1941 წლის 22 ივნისიდან ანტირელიგიური სერიოზული მოღვაწეობის შესახებ საუბარიც არ ყოფილა. ფორმალურად კავშირი 1947 წლამდის არსებობდა, როდესაც მეცნიერული ათეიზმის გავრცელების ფუნქციები საკავშირო საზოგადოება „ცოდნას“ გადაეცა. ჟურნალები და გაზეთები, მსგავსი „უღმერთოებისა“ (რომლების გამოცემაც ომის დაწყებიდან შეწყდა) უკვე აღარ გამოიცემოდა.

თვალსაჩინოა აგრეთვე „მთავარი უღმერთოს“ ე. მ. იაროსლავსკის ბედიც. საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცკ-ს წევრი, სსრკ-ს უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, ცნობილი პარტიული პუბლიცისტი, სტალინის ნებით, რომელიც შეწუხებული იყო იმით, რომ გერმანელები ოკუპირებულ ტერიტორიაზე სამწყსოებს ხსნიდნენ, იძულებული შეიქნა ომის პირველ თვეებში დაეწერა სტატია „რატომ არიან რელიგიური ადამიანები ჰიტლერის წინააღმდეგ“, რომლის ტონალობა კარდინალურად განსხვავდებოდა ყველა მისი რელიგიური სტატიების ტონალობისაგან, რომელიც კი მას მანამდის დაეწერა.

სიტუაცია იცვლებოდა, და ბელადმაც პრაგმატულად შეხედა ძველ ანტირელიგიურ და ანტიეკლესიურ ლოზუნგებს, დროებით „დაივიწყა“ აუცილებელი პარტიული ათეიზმის შესახებ. 1943 წლის 5 სექტემბერს „პრავდაში“ პირველად მრავალი წლის შემდეგ პირველ გვერდზე მოკლედ იყო გამოქვეყნებული სტალინთან სერგის (სტაროგოროდელის), ალექსეის (სიმანელის) და ნიკოლოზის (იარუშევიჩის) შეხვედრის შესახებ. სამი თვის შემდეგ კი იმავე „პრავდაში“ გამოქვეყნდა ე. მ. იაროსლავსკის გარდაცვალების შესახებ სამთავრობო ცნობა, რომელიც 1943 წლის 4 დეკემბერს გარდაიცვალა. ნეკროლოგები გამოიგზავნა სკპ(ბ) ცკ-დან, სსრკ-ს სახალხო კომისართა საბჭოსაგან და სსრკ-ს და რსფსრ-ს უმაღლესი საბჭოებიდან, საკავშირო ალკკ-ს ცკ-დან, მარქს-ენგელს-ლენინის ინსტიტუტიდან, სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიიდან და მრავალი სხვისგან. არ იყო მხოლოდ სამძიმარი მებრძოლ უღმერთოთა კავშირიდან. სტატიებში, რომლებიც ეძღვნებოდა ე.მ. იაროსლავსკის ხსოვნას ერთი სიტყვაც არ იყო მისი ანტირელიგიური მოღვაწეობის შესახებ. გამოდიოდა, რომ ის უბრალოდ არ არსებობდა. აკადემიკოსებმა თავიანთ „ხსოვნის…“ სიტყვაში ბრძნულად განაცხადეს, რომ იაროსლავსკის რავაასზე მეტ წიგნსა და სტატიას შორის დიდი უმრავლესობა „მიეძღვნა მუშათა კლასის ისტორიას, რევოლუციურ მოძრაობას, პარტიის ისტორიას, დიდი ბელადების მარქსის, ენგელსის, ლენინის და სტალინის ცხოვრებასა და შემოქმედებას“, შეგნებულად დაფარეს რა, რომ მისი 440 პუბლიკაცია იყო ათეისტური ნაშრომი. არვინ მოიხსენია ე.მ. ისროსლავსკის ანტირელიგიური მოღვაწეობა ბოლო პრავდისეულ პუბლიკაციაში – რეპორტაჟი „კუბოსთან” და დაკრძალვის ცნობებშიც, რომელიც 6 დეკემბერს წითელ მოედანზე გაიმართა.

შკაროვსკის ნაშრომის „მართლმადიდებლები სოციალიზმის დროს, სახელმწიფო-საეკლესიო ურთიერთობანი 1939-1960 წ.წ.“-ს მონაცემებით:

„რსფსრ-ს დაპყრობილ ტერიტორიებზე გაიხსნა … მიახლოებით 2150 ტაძარი: დაახლოებით 470, როგორც უკვე აღინიშნა ჩრდილო-დასავლეთში, კურსკის ოლქში – 332, როსტოვის ოლქში – 243, კრასნოდდარის მხარეში 229, სტავროპოლის ოლქში – 127, ორლოვის ოლქში – 108, ვორონეჟის ოლქში – 116, ყირიმის ოლქში – 70, სმოლენსკში – 60, ტულაში – 8 და დაახლოებით 500 ორჯონიკიძის მხარეში, მოსკოვის, კალუგის, სტალინგრადის, ბრიანსკისა და ბელგოროდის ოლქებში (ამათგან ორ უკანასკნელში – დაახლოებით 300)“. 

„ბელორუსიაში აღდგენილი ტაძრების საერთო რაოდდენობა ზუსტად უცნობია. რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის საქმეთა საბჭოს საბუთების თანახმად 1948 წლის 1 იანვრისათვის მათი რაოდენობა რესპუბლიკაში 1051-ია, მათ შორის აღმოსავლეთისოლქებში. აღნინშნა, რომ თითქმის ყველა ოკუპაციის პერიოდში გაიხსნა…“

„ერთიანობაში უკრაინაში „რელიგიური აღორძინება“ ატარებდა საპირისპირო ხასიათს და მიმდინარეობდა ისევ ხმაურიანად, როგორც რუსეთის დასავლეურ ოლქებში. ოკუპაციის წლებში მთლიანად გაიხსნა 5 400 მართლმადიდებლური ტაძარი“. 

„არსებობს სხვადასხვა ციფრები სსრკ-ს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გახსნილი ეკლესიებისა. თანამედროვე ისტორიკოსები, როგორც წესი, ლაპარაკობენ 7547, ეყრდნობიან რა რმე-ს საქმეთა საბჭოს 1948 წლის ი იანვრის ეკლესიების მდგომარეობის ანგარიშს. მაგრამ იმ დროისათვის სასულიეროთა არყოფნის გამო რელიგიურ ტემებს ჩამოერთვათ მათ მიერ დაკავებული საზოგადოებრივი შენობები და რსფსრ-ში დაიხურა 850 ტაძარი, უკრაინაში 600, ბელორუსიაში 300, აღმოსავლეთ მოლდავეთში (დნესტრისპირეთში) 100 ტაძარი. რმე-ს საქმეთა საბჭოს მეორე 1947 წლის 1 იანვრის ანგარიშში რუსეთში დარჩა ოკუპაციის პერიოდში გახსნილი 1 300 ეკლესია. ამრიგად საერთო რაოდენობა უტოლდებოდა 9 400… ამას გარდააღდგენილ იქნა 40-მდე მონასტერი – 36 უკრაინაში (ამბოდნენ რომ უკრაინაში ცუდად იყო საქმე), 1 ბელორუსიაში, და 2-3 რუსეთში (კურსკსა და ვინიცაში)“.     

იმის გათვალისწინებით, რომ 1949 წლის 1 იანვრისათვის ქვეყანაში არსებობდა 14 447 ოფიციალურად გახსნილი მართლმადიდებლური ტაძარი, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გახსნილი 7 500 -დან 9 400-მდე ბევრს მეტყველებს. სულ მცირდაც კი, რომ გერმანელების დროს გაიხსნა მეტი ტაძარი, ვიდრე ბოლშევიკების დროს.    

1943 წელმა, შიძლება ითქვას,  სსრკ-ში სახელმწიფო-საეკლესიო ცხოვრებაში გახსნა ახალი ეტაპი, უჩვენა მთელს მსოფლიოს, რომ საბჭოთა ქვეყანაში რელიგიური და ანტირელიგიური პოლიტიკა – ტაქტიკის საქმეა დიდ სტრატეგიულ თამაშში, რომლის შედეგიც შეეძლო განესჭვრიტა მხოლოდ და მხოლოდ ერთ  ადამიანს, რომელსაც, მართალია, დაუმთავრებელი სასემინარიო განათლება ჰქონდა.

 

მოჯანყე ახალმოწამეთა დასი

Серафим (Чичагов), митрополит Ленинградский, сщмч.: 1937; Д. 11
Димитрий (Добросердов), архиепископ Можайский, сщмч.: 1937; Окт. 21
Николай (Добронравов), архиепископ Владимирский и Cуздальский, сщмч.:; 1937, Д. 10
Аркадий (Остальский), епископ Бежецкий, сщмч.: 1937; Д. 29
Иона (Лазарев), епископ Велижский, сщмч.: 1937; Окт. 21
Никита (Делекторский), епископ, Нижне-Тагильский, сщмч.: 1937; Н. 19
Амвросий (Астахов), архим., прмч.: 1937; Окт. 21
Василий (Цветков), архим., прмч.: 1937; Окт.17
Владимир (Волков), архим., прмч.: 1938; Мр. 25
Серафим (Щелоков), архим. прмч.: 1937, Окт. 21
Гавриил Яцик, архим., прмч.: 1937; С.23
Кронид (Любимов), архим., прмч.: 1937; Д. 10
Александр Агафонников, прот., сщмч.: 1937; Окт. 14
Александр Вершинский, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Александр Зверев, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Александр Парусников, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Александр Парусников, прот., сщмч.: 1938; Ин. 27
Александр Сахаров, прот., сщмч.: 1937; Д. 3
Александр Соколов, прот., сщмч.: 1938; Ф. 17
Алексий Аманов, прот., сщмч.: 1937; Д. 3
Алексий Воробьев, прот., сщмч.: 1937; Ав. 20
Алексий Никатов, прот., сщмч.: 1937; Д. 3
Андрей Воскресенский, прот., сщмч.: 1937; Окт. 31
Андрей Ясенев, прот., сщмч.: 1938; Мр. 7
Арсений Троицкий, прот., сщмч.: 1937; Н. 19
Борис Ивановский, прот., сщмч.: 1937; Д. 10
Борис Назаров, прот., сщмч.: 1938; Ф.17
Василий Агафонников, прот., сщмч.: 1937; Д. 9
Василий Архангельский, прот., сщмч.: 1937; Н.13
Василий Максимов, прот., сщмч.: 1937; С. 23
Василий Смирнов, прот., сщмч.: 1938; Ил. 1
Василий Соколов, прот., сщмч.: 1937; Д. 10
Василий Студницин, прот., сщмч.: 1937; Д. 9
Василий Ягодин, прот., сщмч.: 1937; Д. 22
Вениамин Фаминцев, прот., сщмч.: 1938; Мр. 14
Викентий Смирнов, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Виктор Смирнов, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Владимир Медведюк, прот., сщмч.: 1937; Д. 3
Владимир Писарев, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Всеволод Смирнов, прот., сщмч.: 1937; Н. 13
Георгий Колоколов, прот., сщмч.: 1937; Д. 9
Григорий Воинов, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Димитрий Лебедев, прот., сщмч.: 1937; Н. 27
Димитрий Остроумов, прот., сщмч.: 1937; Ав. 30
Зосима Трубачев, прот., сщмч.: 1938; Ф. 26
Илия Рылько, прот., сщмч.: 1937 Н. 21
Иоанн Артоболевский, прот., сщмч.: 1938; Ф. 17
Иоанн Бороздин, прот., сщмч.: 1937; С. 27
Иоанн Виноградов, прот., сщмч.: 1937; Д. 9
Иоанн Лебедев, прот., сщмч.: 1937; С. 9
Иоанн Покровский, прот., сщмч.: 1938; Ф. 26
Иоанн Смирнов, прот., сщмч.: 1937; С. 9
Иоанн Тарасов, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Иоанн Тихомиров, прот., сщмч.: 1938; Ф.17
Иоанн Янушев, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Константин Некрасов, прот., сщмч.: 1937; Д. 15
Константин Успенский, прот., сщмч.: 1937; Н. 25
Леонтий Гримальский, прот., сщмч.: 1938; Ф. 26
Назарий Грибков, прот., сщмч.: 1937; Д. 11
Николай Агафонников, прот., сщмч.: 1937; Н. 5
Николай Андреев, прот., сщмч.: 1937; Д. 10
Николай Виноградов, прот., сщмч.: 1938; Ин. 27
Николай Виноградов, прот., сщмч.: 1937; Н. 27
Николай Виноградский, прот., сщмч.: 1937; Д. 15
Николай Житов, прот., сщмч.: 1937, С. 23
Николай Заболотский, прот. сщмч.: 1937, Д.15
Николай Кандауров, прот., сщмч.: 1938; Ф. 17
Николай Покровский, прот. сщмч.: 1937, Д. 10
Николай Поспелов, прот., сщмч.: 1938; Ф. 17
Николай Постников, прот., сщмч.: 1937; Д. 9
Николай Розанов, прот., сщмч.: 1938; Ил. 4
Николай Соколов, прот., сщмч.: 1937; Окт. 31
Павел Андреев, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Павел Преображенский, прот., сщмч.: 1937; Окт. 21
Петр Воскобойников, прот., сщмч.: 1937; Н.13
Петр Любимов, прот., сщмч.: 1938; Мр. 14
Петр Никотин, прот., сщмч.: 1937; Окт. 21
Петр Пушкинский, прот., сщмч.: 1937; Окт. 13
Петр Соколов, прот., сщмч.: 1938, Ф. 17
Петр Соловьев, прот., сщмч.: 1937; Окт. 13
Сергий Бажанов, прот., сщмч.: 1937; Окт. 31
Сергий Голощапов, прот., сщмч.: 1937; Д. 19
Сергий Знаменский, прот., сщмч.: 1937; Н. 27
Сергий Кедров, прот., сщмч.: 1937; Н. 16
Сергий Кротков, прот., сщмч.: 1 938; Ил. 1
Сергий Лебедев, прот., сщмч.: 1938; Мр. 22
Сергий Махаев, прот., сщмч.: 1937; Д. 2
Сергий Успенский, прот., сщмч.: 1937; Д.19
Симеон Лилеев, прот., сщмч.: 1937; Окт.13
Ярослав Савицкий, прот., сщмч.: 1937; Д. 8
Варлаам (Никольский), игумен, прмч.: 1937; Н. 19
Евтихий (Качур), игумен, прмч.: 1937; Д. 3
Иоасаф (Крымзин), игумен, прмч.: 1937; Д. 2
Мефодий (Иванов), игумен, прмч.: 1937; С. 9
Пахомий (Туркевич), игумен, прмч.: 1937; Окт. 21
Серафим (Булашов), игумен, прмч.: 1938; Ф. 5
Алексий (Задворнов), иером., прмч.: 1937; Н. 21
Антипа (Кириллов), иером., прмч.: 1938; Мр.7
Аполлос (Федосеев), иером., прмч.: 1937; Д. 10
Гавриил (Гур), иером., прмч.: 1937; Н. 19
Герасим (Мочалов), иером., прмч.: 1937; Д. 4
Данакт (Калашников), иером., прмч.: 1937; Д. 15
Иларион (Громов), иером., прмч.: 1937; Окт.11
Иларион (Писарец), иером., прмч.: 1937; Д. 3
Илия (Вятлин), иером., прмч.: 1938, Ап. 5
Иоасаф (Боев), иером., прмч.: 1937; Д. 10
Иоасаф (Шахов), иером., прмч.: 1938; Мр. 22
Иона (Санков), иером., прмч.: 1938; Ил. 4
Николай (Салтыков), иером., прмч.: 1937; Д. 10
Нил (Тютюкин), иером., прмч.: 1938; Мр. 20
Петр (Мамонтов), иером., прмч.: 1937; Д. 2
Серафим (Крестьянинов), иером., прмч.: 1937; Д. 10
Сергий (Букашкин), иером., прмч.: 1938; Мр. 7
Александр Архангельский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 25
Александр Буравцев, иерей, сщмч.: 1937; Д. 22
Александр Быков, иерей, сщмч.: 1937; Н. 27
Александр Воздвиженский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 13
Александр Крутицкий, иерей, сщмч.: 1938; Ил. 1
Александр Минервин, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Александр Покровский, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Александр Соловьев, иерей, сщмч.: 1937; Н. 5
Алексий Веселовский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 11
Алексий Зиновьев, иерей, сщмч.: 1937; С. 16
Алексей Княжеский, иерей, сщмч.: 1938 Ф.17
Алексий Лебедев, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Алексий Никитский, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 28
Алексий Смирнов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 28
Алексий Смирнов, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 22
Алексий Смирнов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 11
Алексий Сперанский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 10
Алексий Шаров, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Андрей Беднов, иерей, сщмч.: 1938; Ф.17
Аркадий Лобцов, иерей, сщмч.: 1938; Ф.17
Афанасий Докукин, иерей, сщмч.: 1937; Окт. 9
Василий Архангельский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 16
Василий Горбачев, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Василий Коклин, иерей, сщмч.: 1938; Апр. 5
Василий Колоколов, иерей, сщмч.: 1937; Н. 13
Василий Колосов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 9
Василий Крылов, иерей, сщмч.: 1938; Ил. 1
Василий Лихарев, иерей., сщмч.: 1937; Н. 27
Василий Никитский, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 14
Василий Озерецковский, иерей, сщмч.: 1937; Окт. 21
Василий Парийский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 8
Василий Покровский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 16
Виктор Моригеровский, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 7
Владимир Амбарцумов, иерей, сщмч.: 1937; Н. 5
Владимир Красновский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 25
Владимир Покровский, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Владимир Проферансов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 15
Владимир Сперанский, иерей, сщмч.: 1937; Окт.21
Вячеслав Занков, иерей, сщмч.: 1937; Окт. 13
Георгий Архангельский, иерей, сщмч.: 1937; Окт. 14
Даниил Мещанинов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 9
Димитрий Гливенко, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 22
Димитрий Кедроливанский, иерей, сщмч.: 1938; Ф.17
Димитрий Миловидов, иерей, сщмч.: 1937; Ав. 20
Димитрий Розанов, иерей, сщмч.: 1937; Н. 25
Димитрий Рудаков, иерей, сщмч.: 1937; Н. 27
Димитрий Русинов, иерей., сщмч.: 1937; Н. 21
Евстафий Сокольский, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Емельян Гончаров, иерей, сщмч.: 1937; Н. 5
Иаков Бриллиантов, иерей, сщмч.: 1937, Д.2
Иаков Соколов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 4
Илия Зачатейский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 9
Иоанн Алешковский, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Иоанн Державин, иерей, сщмч.: 1937; Д. 15
Иоанн Заболотный, иерей, сщмч.: 1937; Д. 3
Иоанн Калабухов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Иоанн Кесарийский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 16
Иоанн Косинский, иерей, сщмч.: 1938; Ф.26
Иоанн Плеханов, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 25
Иоанн Смирнов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 10
Иоанн Фрязинов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Константин Немешаев, иерей, сщмч.: 1937; Н. 21
Косма Коротких, иерей, сщмч.: 1937; Д. 8
Матфей Алоин, иерей, сщмч.: 1937; Н. 25
ПСС-17/07/02
Михаил Букринский, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 14
Михаил Маслов, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 22
Михаил Попов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Михаил Рыбин, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Михаил Успенский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 19
Николай Архангельский, иерей, сщмч.: 1937; Н. 5
Николай Голышев, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Николай Добролюбов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Николай Зеленов, иерей, сщмч.: 1937; Д. 3
Николай Красовский, иерей, сщмч.: 1938; Ян. 31
Николай Пятницкий, иерей, сщмч.: 1937; Н. 16
Павел Успенский, иерей, сщмч.: 1938; Ил. 4
Парфений Грузинов, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 26
Петр Ворон, иерей, сщмч.: 1937; Д. 11
Петр Голубев, иерей, сщмч.: 1938; Ав. 3
Петр Косменков, иерей, сщмч.: 1937; Н. 25
Петр Космодамианский, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 22
Петр Озерецковский, иерей, сщмч.: 1937; Окт. 21
Петр Орленков, иерей, сщмч.: 1937; Н. 16
Петр Петриков, иерей, сщмч.: 1937; С. 27
Сазонт Решетилов, иерей, сщмч.: 1937; Н. 5
Сергий Белокуров, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 7
Сергий Гусев, иерей, сщмч.: 1937, Окт. 31
Сергий Лебедев, иерей, сщмч.: 1938; Ян. 31
Сергий Любомудров, иерей, сщмч.: 1938;Ф. 21
Сергий Розанов, иерей, сщмч.: 1937; Н. 13
Сергий Соловьев, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 21
Сергий Фелицин, иерей, сщмч.: 1937; Д. 15
Сергий Цветков, иерей, сщмч.: 1938; Мр. 22
Симеон Кульгавец, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 21
Феодор Алексинский, иерей, сщмч.: 1937; Д. 15
Феодор Бобков, иерей, сщмч.: 1938; Ф. 17
Феодор Гусев, иерей, сщмч.: 1937; Д. 4
Феодор Дорофеев, иерей, сщмч.: 1937; Д. 10
Серафим Вавилов, архидиакон, сщмч.: 1938; Ф. 17
Николай Горюнов, протодиакон, сщмч.: 1938; Мр. 22
Алексий Сенкевич, диакон, сщмч.: 1937; Д. 11
Елисей Штольдер, диакон, сщмч.: 1937; Ав. 20
Иоанн Хренов, диакон, сщмч.: 1937; Окт. 21
Иосиф Сченснович, диакон, сщмч.: 1937; Н. 21
Николай Запольский, диакон, сщмч.: 1938; Ин. 27
Николай Цветков, диакон, сщмч.: 1937; С. 27
Симеон Кречков, диакон, сщмч.: 1937; Н. 25
Симеон Кулямин, диакон, сщмч.: 1938; Ф. 28
Алексий (Гаврин), монах, прмч.: 1937; Д. 10
Александра (Червякова), схимонахиня, прмц.: 1937; Окт.13
Михаила (Иванова), схимонахиня, прмч.: 1937; Окт.11
Рафаила (Вишнякова), схимонахиня, прмц.: 1938; Ф. 17
Мария (Грошева), монахиня, прмц.: 1938; Мр. 20
Матрона (Грошева), монахиня, прмц.: 1938; Мр. 20
Татиана (Бесфамильная), монахиня, прмц.: 1937; Окт. 21
Александра (Самойлова), инокиня, прмц.: 1938 Мр.22
Анна (Макандина), инокиня, прмц.: 1938; Мр. 14.
Анастасия (Бобкова), послушница, прмц.: 1938; Апр. 5
Анна (Ефремова), послушница, прмц.: 1938; Ф. 17
Анна (Корнеева), послушница, прмц.: 1938; Ф. 26
Антонина (Новикова), послушница, прмц.: 1938; Мр. 20
Вера (Морозова), послушница, прмц: 1938; Ф. 26
Дария (Зайцева), послушница, прмц.: 1938; Мр. 14
Евдокия (Архипова), послушница, прмц.: 1938 Мр. 14
Евдокия (Кузьминова), послушница, прмц.: 1938; Ф. 5
Евдокия (Синицина), послушница, прмц.: 1938; Мр. 20
Екатерина (Константинова), послушница, прмц.: 1938; Мр. 20
Екатерина (Черкасова), послушница, прмц.: 1938; Ф. 5
Ирина (Хвостова), послушница, прмц, 1938; Ф. 26
Надежда (Круглова), послушница, прмц.: 1938 Мр.20
Наталия (Ульянова), послушница, прмц.: 1938; Мр. 22
Ольга (Жильцова), послушница, прмц.: 1938; Мр. 14
Параскева (Макарова), послушница, прмц.: 1938, Мр. 7
София (Селиверстова), послушница, прмц.: 1938; Ф. 28
Татиана (Грибкова), послушница, прмц.: 1937; С. 14
Алексий Серебренников, мч.: 1937; Окт. 13
Алексий Скоробогатов, мч.: 1938; Апр. 5
Василий Архипов, мч.: 1938; Мр.14
Василий Иванов, мч.: 1938; Ф. 17
Виктор Фролов, мч.: 1937; Окт. 21
Гавриил Безфамильный, мч.: 1937; Н. 27
Димитрий Казамацкий, мч.: 1938; Ф. 17
Иаков Блатов, мч.: 1937; Н. 13
Иоанн Емельянов, мч.: 1937; Д. 10
Иоанн Золотов, мч.: 1937; Окт. 9
Иоанн Рыбин, мч.: 1937; Окт. 21
Иоанн Шувалов, мч.: 1938; Ф. 17
Матфей Соловьев, мч.:1937, Окт. 13
Николай Гусев, мч.:1937, Окт. 9
Николай Кузьмин, мч.: 1937; Окт. 31
Николай Рейн, мч.: 1937; Окт. 21
Павел Кузовков, мч.: 1937; Д. 8
Павел Соколов, мч.: 1938; Ф. 26
Тимофей Кучеров, мч.:1937, Д. 2
Федор Пальшков, мч.: 1938; Ф. 17
Анна Зерцалова, мц.: 1937; Н. 27
Аполлинария Тупицина, мц.: 1937; Окт. 13
Варвара Лосева, мц.: 1938; Мр. 7
Елисавета Крымова, мц.: 1937; Окт. 31
Елисавета Куранова, мц.: 1937; Окт. 21
Ирина Смирнова, мц.: 1938; Мр. 7
Мария Волнухина, мц.: 1937; Окт. 21
Матрона Конюхова, мц.: 1937; Д. 15
Милица Кувшинова, мц.: 1938; Ф. 5
Надежда Абакумова, мц.: 1938; Мр. 14
Надежда Ажгеревич, мц.: 1937; Окт. 31
Татиана Гримблит, мц.: 1937; С. 23

 

 

სტალინის დროს არსებობდა რაღაც ალტერნატიული ქრისტიანობა, ე. წ. სერგიანელობა, ვიღაც სტრაგოროდსკი ჯერ კიდევ 20-იან წლებში ცდილობდა კარიერის გაკეთებას ხელისუფლებასთან შეთანხმებით, რამდენადაც ის ერთ-ერთი მცირეთაგანი იყო ესლესიის მსახურებისა, რომელმაც მოიწონა უღმერთოთა ხელისუფლება თავის ქმედებით, მას განსაკუტრებულად არც არვინ უსმენდა ხელისუფლების მქონეთაგან, თუმც მისი ფარისევლობა ამგვარ კალენდრებში სჭყიოდა:

 

 

   

 

სტრაგოროდსკი მაინც გახდა მიტროპოლიტი, მაგრამ 1930 წლისათვის 300 მეტმა არქიელმა უარი განნაცხადა ამინისტრაციულად დამორჩილებოდნენ მიტროპოლიტ სერგის, რომელბის ხელისუფლებასთან კომპრომისის წინააღმდეგნი გამოვიდნენ. „დაუმორჩილებელთა“ უმრავლესობა  დააპატიმრეს და გაგზავნეს ბანაკებში 1928-1929 წლებში: მიტროპოლიტი იოსები (პეტროვიხი), არქიეპისკოპოსები სერაფიმი (სამოილოვიჩი), ვარლამი (რაშენცევი), ეპისკოპოსი ვიქტორი (ოსტროვიდოვი), დიმიტრი (ლუბიმოვი) და მრავალი სხვანი, რომელთაც მოწამებრივი გმირობა ხვდათ წილად.

რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაზე შემდგომი შეტევა აღინიშნებოდა უღმერთოების კამპანიის გაძლიერებით, ინდუსტრიალიზაციის დაცქარებულმა ტემპებმა კი ქვეზანაში გააჩინა „ანტიზარების“ კამპანია.

მიტროპოლიტი სერგი იზოლიაციაში აღმჩნდა, პირისპირ ატეისტურ ბაქხაბალიასთან, რომლის მასშტაბები გაგრძელებდნე გაფართოებას. ზარების ჩამოხსნას ტაძრების ნგრევა მოჰყვა. 1930-1934 წლებში მათი რაოდენობა შემცირდა 30%-ით.

სტალინურმა თეზისმა სოციალიზმისაკენ სვლისათვის კლასობრივი ბრძოლის გაძლიერების შესახებ ზელები გაუხსნა არა მარტო შინსახკომს, არამედ ათეისტებსაც. გადმოიარა რეპრესიების ზვავმა მორწმუნეთა და სამღვდლოების წინააღმდეგ. თითოეული მათგანი იულებული იყო გაევლო მრავლისმომცვლელი ანკეტირების ქვეშ, რომელის საზრვრავდა ამ პიროვნების რეჟიმისადმი დამორჩილებისადმი ხარისხს. სამწყსოთა ცხოვრება კონტროლირდებოდა შინსახკომის ზედამხედველობისა და უკმაყოფილოთა გამოაშკარავების ინსპექტორების მიერ.    

1937 წლის ზაფხულში სტალინის განკარგულებით გამოიცა ბრძანება ციხეებსა და ბანაკებში მყოფი სხვაგვარად მოაზროვნეების ოთხი თვის განმავლობაში დახვრეტის შესახებ. აღესრულა წმინდამოწამე მიტროპოლიტი პეტრე (პოლიანსკი), რომელმაც ციხეებსა და გადასახლებებში 12 წელი გაატარა. 

ერთმანეთის მიყოლებით იღუპებოდნენ იერარქები, რომელთაც თავიანთი აღმსარებლობითი გმირობა დააგვირგვინეს ქრისტესთვის სისხლის დანტხევით. 1937 წლის 11 დეკემბერს მოსკოვის ახლოს ბუტოვოს პოლიგონზე დახვრიტეს მიტროპოლიტი სერაფიმი (ჩიჩაგოვი). საშინელი 1937 წლის  მომდევნო დღეს დახვრეტილ იქნა მართლმაიდებლობის ერთ-ერთი გამოჩენილი ქადაგი არქიეპისკოპოსი თადეოსი (უსპენსკი).  „დიდი წმენდის“ წელი და მისი მომდევნო 1938 წელი ზველაზე საშინელი იყო სასულიეროთათვის და საეროთათვის – 200 000 რეპრესირებული  და 100 000 დახვრეტილი. იხვრიტებოდა ყოველი მეორე.

მაგრამ მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ დიდი სულიერი გავლენა მოახდინა ტოტალიტალური რეჟიმისადმი წინააღმდეგობაზე. როგორი რწმენით, ერთგულებითა და თვითშეწირვით წავიდა და აღასრულა სამღვდელოებამ და საერომ თავიანთი მიწიერი გზა. და, თუ ოდესმე შესაძლებელი გახდება XX-საუკუნის ყველა მღვაწის განდიდება, მაშინ რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესია გახდება რუს მოწამეთა ეკლესია.  

სერგიანელობამ ხელისუფლებას მისცა უდიდესი უპირატესობა, რამაც განაპირობა რელიგიის შინსახკომის კონტროლის ქვეშ აყვანა, ამის შესახებ მრეროდა რუსი პატრიოტი იგორ ტალკოვი: “Где священник скрывает под рясой КГБшный погон!

დასკვნა:სტალინი ცდილობდა მართლმადიდებლობის როგორც ფიზიკურ, ასევე სულიერ განადგურებას, სურდა რა დაემორჩილებინა სისტემისათვის, რა ც იქამდე მივიდა, რომ სერგიანელებმა გაყიდეს ძმები ქრისტეში, ახლა კი ისინი ჯიპებით დადიან, მდიდრდებიან ქრისტეს ხარჯზე, იმიტომ, რომ დაჰკარგეს კავშირი უზენაესთან, მაგრამ ასეთები ყველა ხომ არ არის, არიან ღვთისმსახურნიც, როგორებიც იყვნენ რუსეთის იმპერიაში, როცა გუმბათები და შანდლები სუფთა ოქროსაგან იყო, ჯვრები და ხატები ოქროსაგან და კეთილშობილი ქვებისაგან, ესე იგი ყოველი სიმდიდრე ეძლეოდდა ღმერთს და მრევლს შეეძლო მათი დანახვა და შეხება, რასაც ვერ იტყვი ზოგიერთ სერგიანულ მღვდელზე, რომლებიც ეკლესიის ყოველ სიმდიდრეს საკუთარი ოჯახების კეთილდღეობისკენ აგზავნიან, და არა ღვტის სადიდებლად და მრევლის გასახარად, როგორც ეს იყო რუსეთის იმპერიაში!

მითი მეორე – სტალინმა თავი დააღწია ებრაელთა ალმომრეობას შინსახკომში!

„Национальный и расовый шовинизм есть пережиток человеконенавистнических нравов, свойственных периоду каннибализма. Антисемитизм, как крайняя форма расового шовинизма, является наиболее опасным пережитком каннибализма.

Антисемитизм выгоден эксплуататорам, как громоотвод, выводящий капитализм из-под удара трудящихся. Антисемитизм опасен для трудящихся, как ложная тропинка, сбивающая их с правильного пути и приводящая их в джунгли. Поэтому коммунисты, как последовательные интернационалисты, не могут не быть непримиримыми и заклятыми врагами антисемитизма.

В СССР строжайше преследуется законом антисемитизм, как явление, глубоко враждебное Советскому строю. Активные антисемиты караются по законам СССР смертной казнью“.

И.в. Сталин

“Правда” № 329, 30 ноября 1936 г.

1. რუს ებრაელთა სამართლებრივი და სოციალური მდგომარეობა სწორედ ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ რადიკალურად გაუმჯობესდა და განსაკუთრებით სტალინის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ. სწორედ სტალინმა მისცა ებრაელებს მოსკოვსა და სხვა დიდ ქალაქებში გადმოსახლების შესაძლებლობა 1921-1930 წლებში, ეს მოსპო მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი. 1912 წლისათვის მოსკოვსი ცხოვრობდა 6,4 ებრაელი, 1933 წელს 241,7 ათასი. მოსკოვის მაცხოვრებლების რიცხვი ამ წლებში 1 მილ. 618 ათასიდან გაიზარდა 3 მილ. 663 ათასამდის. სხვა სიტყვებით რომ ვთაქვათ მოსკოვის ებრაული მოსახლეობა 17-ჯერ სწრაფად იზრდებოდა, ვიდრე სხვა ერებისა და ხალხებისა (Кожинов, 2002*).

2. სწორედ სტალინი არ ეღობებოდა ებრაელებს სახელმწიფოში ყველა წამყვან პოზიციებზე და ამით ხელიშეუწყო მათ  სსრკ-ში პრივილეგირებულ კლასად გახდომას. კერძოდ, აკადემიკოს პონტრიაგინის მემუარების მიხედვით შესაძლებელია იმი გაგება, რომ 1942 წელს მოსუ ფიყიკის ფაკულტეტის კურსდამთავრებულთა 98% ებრაელი იყო. . სტალინამდის ებრაელებს წინწასვლის ერთადერთი შანსი ჰქონდათ უშიშროების ორგანოებში, . სტალინის დროიდან დაწყებული ებრაელებს მრავალ სფეროში ეკავათ ლიდერის პოზიცია.

3. სწორედ სტალინმა გადაარჩინა მილიონობითი საბჭოთა ებრაელი ნაცისტური გენოციდისაგან. გამარჯვების შემდეგ წინ მიმავალი საბჭოთ ჯარები პოულობდნენ ებრაელტა სრული განადგურების საოცარ ფაქტებს გერმანიის მიერ ადრე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. მილიონობით კაცს და ქალს ერეკებოდნენ იძულებით სამუშაოზე გერმანელები. ებრაელებს კი უბრალოდ ერთიანად ხვრეტდნენ სპეციალურ ფურგონებში – „დუშეგუბკებში“. ებრაელებისგასანადგურებელი საკონცენტრაციო ბანაკები – მაიდანეკი, ოსვენციმი და სხვები ძირითადად ივსებოდნენ ებრაელებით, რომლებიც მოჰზავდატ დასავლეტის ქვეყნებიდან და აგრეთვე პოლონელი ებრაელებით.  ოკუპაციაში მოხვედრილ საბჭოთა ებრაელებს ადგილზე ანადგურებდნენ. ეს პრაქტიკა დაიწყო ბალტიისპირეთში და დასავლეთ უკრაინაში ჯერ კიდევ 1941 წლის ივლისში. მაგრამ უკრაინაში, ბელორუსიაში და მოლდავეთში მცხოვრები ებრაელების 70 % შეძლო გადარჩენა, გადავიდნენ რა სსრკ-ს აღმოსავლეთ რაიონებში. აქ იმყოფებოდა აგრეთვე ასობით ათასი ებრაელი ლტოლვილი პოლონეთიდან, რუმინეთიდან,ბესარაბიიდან და უნგრეთიდან და ზოგიერთი ევროპული ქვეყნიდანაც კი.    

ევროპელ ებრაელებს, რომელტაც ჰიტლერი ფიზიკურად ანადგურებდათ, ამ დორისათვის არ ჰქონდათ  სხვა თავშესაფარი გარდა სსრკ-ს, თუკი გადაურცებოდნენ ნაცისტურ გენოციდს. ამერიკის მთავრობა უარს ამბობდა ებრაელ დევნილებზე ვიზების გაცემაზე და არ ასრულებდა იმ მინიმალურ კვოტებსაც კი ებრაულ ემიგრაციაზე, რომლებიც შემოღებული იყო 1933-1939 წლებში ნაცისტური ანტისემიტური კამპანიის დასაწყისში. დიდი ბრტანეთი აყოვნებდა ებრაელების ჩაყვანას პალესტინაში, რომელიც ბრიტანეთის მანდატის ქვეშ მყოდი ტერიტორია იყო. ებრაელების ევროპაში გაწყვეტაზე ბრიტანული და ამერიკული პრესა ძალიან ცოტას სწერდა.

4. სწორედ სტალინმა დართო ებრაელებს ნება არესრულებინათ მრავალსაუკუნოვანი ოცნება – შეექმნათ სახელმწოფო ისრაელი: 1948 წელს სსრკ-ს და მტელი მსოფლიოს ებრაელებს გაუჩნდათ მეორე სამშობლო. სტალინი მომხრე იყო ისრაელის სახელმწიფოს შექმნის. უფრო მეტის ქმაც შეიძლება – სტალინის აქტიური დახმარების გარეშეისრაელის ახელმწიფოს შექმნის პროექტი პალესტინის ტერიტორიაზე, ამგვარი სახელმწიფო დღეს არც კი იარსებებდა. ხასიდდური რაბინი აარონ შმულევიჩი წერდა: „არ შეიძლება დავიწყება სსრკ-ს როლის შესახებ ისრაელის სახელმწიფოს შექმნაში. მხოლოდ სსრკ-ს მხარდაჭერის წყალობით მიიღო გაერო-მ  რეზოლუცია სახელმწიფოსშექმნის შესახებ“.

მოკლედ შეგახსენებთ ამ საკითხის მოკლე ისტორიას. ისე მოხდა, რომ დამოუკიდებელი სახლემწიფო ისრაელი რეალურად შესაძლებელი იყო მხოლოდ და მხოლოდ 1948 წელს შექმნილიყო, როგორც ამავე წლის მაისში მთავრდებოდა პალესტინის მმართველობაზე ბრიტანეთის მანდატი, ტერიტორიისა, რომელიც 1918 წლამდის შედიოდა ოსმალეთის იმპერიაში.    

პალესტინის სამანდატო ტერიტორაზე 1919 წლისათვის ცხოვრობდა 568 ათასი არაბი მუსულმანი, 74 ათასი ქრისტიანი და 58 ათასი ებრაელი. პალესტინაზე ბრიტანეთის მანდატის ნაწილი იყო, რომელიც მიიღო ერთა ლიგის მიერ, რეკომენდირებული იყო ხელი შეეწყო ებრაული ემიგრაციისთვის პალესტინაში, მაგრამ 10-15 ათასი ადამიანი წელიწადში. არაბები ეწინააღმდეგებოდნენ ამას, და ბრიტანეთის მანდატის მთელს პერიოდში ამ ტერიტორიაზე მრავლად იყო ებრაელ და არაბ მოსახლეობას შორის.  მეორე მსოფლიო ომის წლებშიებრაელთა ლეგალურმა და განსაკუთრებით არალეგალურმა ემიგრაციამ მკვეთრად გაძლიერდა და მიაღწია წელიწადში დაახლოებით 100 000. გამუდმებული შეიარაღებული კონფლიქტები, მათ შორის ბრიტანულ გარნიზონთან, გახდა ჩვეულებრივი მოვლენა. 1946 წელს დიდმა ბრიტანეთმა გამოაცხადა, რომ მას არ შეუძლიათავის მანდატის განხორციელება პალესტინაზე, და პრობლემის გადაჭრა გადასცა გაერო-ს. ამ დროისათვის (1947 წლის თებერვალი) პალესტინაში იყო 1 091 ათასი არაბი მუსულმანი, 614 ათასი ებრაელი და 146 ათასი ქრისტიანი.     

გაერო-ში ვერ შეძლეს ამ პრობლემის გადაჭრის პირდაპირი გადაწყვეტილების პოვნა. დიდი ბრიტანეთი მოითხოვდა ს ამ სამი ეთნიკური ჯგუფის შემადგენლობით ერთიანი პალესტინის სახელმწიფოს შექმნას. პროექტი, რომეელსაც მხარი დაუჭირა უპირველესად აშშ-მ და სსრკ-მ, სთავაზობდა პალესტინის ორ დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გაყოფას, ებრაულის და პალესტინის.

ისრაელის სახელმწიფოს შემადგენლობაში გადადიოდა ებრაელებით ჭარბი რაიონები (ზოლი თელ-ავივსა და ხაიფას შორის), პალესტინის არაბთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში გადადიოდა პალესტინის ნაწილი, რომლის უმრავლესობასაც სეადგენდნენ არაბები, შემოტავაზებული იყო იერუსალიმის ღია ქალაქად გამოცხადება საერთაშორისო კონტროლით. გაეროს უშიშროების საბჭოში შეუძლებელი იყო ამ პრეოქტის განხილვა, რამეთუ დიდ ბრიტანეტს აქ ვეტოს უფლება ჰქონდა. ამიტომ გადაწყვიტეს ამ პრობლემის განხილვის გამოტანა გაერო-ს გენერალური ანსამბლეის სესიაზე. პროექტის მომზადებისათვის შეიქმნა სპეციალური კომისია პალესტინის შესახებ. ეს კომისია, რომელმაც რმაოდენიმე თვე იმუშავა, გაერო-ს გენერალური ანსამბლეის სესიაზე კენჭისყრისათვის იმ პროექტს სთავაზობდა, რომელსაც მხარს უჭერდა უპირველესად აშშ და სსრკ. ბრიტანეთი და ყველა არაბული სახელმწიფოები და მუსულმანური ქვეყნები იყვნენ წინააღმდეგნი. ამ პროექტის მიღების უმთავრესი სირთულე მდგომარეობდა იმაში, რომ გაერო-ს წესდებით ამ პრობლემის გადაჭრა საჭიროებდა არა უბრალო უმრავლესობას, არამედ ხმების ორმესამედს. ამ პირობებში სწორედ სსრკ-ს პოზიცია, ესე იგი სატლინის, იყო გადამწყვეტი. სტალინი კონტროლს უწევდა გაერო-ს წევრი ხუთი ქვეყნის ხმას – სსრკ-ს, უკრაინის სსრ,ბელორუსიის სსრ, ჩეხოსლოვაკიის და პოლონეთისას. 1947 წლისათვსი გაერო-ში იყო დაახლოებით 60 ქვეყანა, ქვრყნები, რომლებიც გასულ ომში აგრესორებად ითვლებოდნენ (გერმანია, ავსტრია, იაპონია, უნგრეთი, რუმინეთი დდა სხვები) ჯერ კიდევ არ იყვნენ გაერო-ს წევრები. ქვეყნების მნიშნელოვანი ნაწილი, განსაკუთრებით აფრიკაში, მიილტვოდნენ დეკოლონიზაციისაკენ. 

პალესტინის შესახებ კომისიის გადაწყვეტილებები, როგორც შემოთავაზებები, გამტანილ იქნა გაერო-ს გენერალური ანსამბლეის მეორე სასიაზე განსახილველად 1947 წლის სექტემბერში. ამ სესიაზე წარიმართა პირველი კენჭისყრა პრინციპულ საკითხზე პალესტინის ორ თვითმყოფად სახელმწიფოდ გაყოფის შესახებ. ორი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სექმნის სასარგებლოდ ხმამისცა 25 ქვეყანამ. 13 წინააღმდეგი და 18, დიდი ბრიტანეთისა და  იუგოსლავიის ჩათვლით თავი შეიკავა. იუგოსლავია, თუმც 1947 წელს აბჭოთა კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა, განასკუთრებულ მდგომარეობაში იყო და არ შეელო გაზოფის სასარგებლოდ მიეცა ხმა რელიგიური და ეთნიკური ნიშნების საფუძველზე. იუგოსლავია იყო ერთა ფედერაცია სხვადსახვა ისტორიით და რელიგიით, ამიტომ მხარს უჭერდა პალესტინის ფედერაციას.  

სსრკ, უკრაინამ, ბელორუსიამ,ჩეხოსლოვაკიამ და პოლონეთმა მხარი დაუჭირა პალესტინის გაყოფის გეგმას ორ თვითმყოფად სახელმწიფოდ. თუ საბჭოთა ბლოკის ეს ხუთი ქვეყანა ხმას გეგმის წინააღმდეგ მისცემდა, ან თავი შეეკავებინათ, რომელიც ითხოვდა ისრაელის შექმნას, მაშინ ხმების ორი მესამედი ვერ შეგროვდებოდა. ეს იყო მხოლოდ წინასწარი კენჭისყრა. ისრელის სახელმწიფოს შესაქმნელად ეს 25 ხმა საკმარისი არ იყო. კამათი გაგრძელდა, საბოლოო კენჭისყრა პალესტინის გაყოფის შესახებ კი გადატანილი იქნა 1947 წლის 29 ნოემბრისთვის.   

1947 წლის 26 ნოემბერს გაერო-ს გენერალური ანსამბლეა შეუდგა პალესტინის საკიტხის განხილვას. სესიაზე საბჭოთა წარმომადგენელმა ანდრეი გრომიკომ წარმოთქვა თავისი ცნობილი სიტყვა სახელმწიფოს შესაქმნელად ებრაელთა უფლების დასაცავად.  თუმც პოზიცია მოსკოვში დამუშავდა სტალინთან ერთად,მაგრამ სიტყვები გრომიკომ თვით იპოვნა. ა. გრომიკომ მთლიანად დაუჭირა მხარი პალესტინაში ებრაელთა სახელმწიფოს შექმნას. ანდრეი გრმიკოზე უკეთესად ვერვინ დაიცავდა პალესტინელი ებრაელების უფლებას თავიანთი სახელმწიფოს შექმნისას: “Представители арабских стран указывают на то, будто бы раздел Палестины является исторической несправедливостью. Но с этой точкой зрения нельзя согласиться хотя бы уже потому, что еврейский народ был связан с Палестиной на протяжении длительного исторического периода времени”.

საბჭოთა დელეგაციის ა. ა. გრომიკომ შემდეგნაირად წარმოადგინა სსრკ-ს პოზიცია: “Сущность проблемы состоит в праве на самоопределение сотен тысяч евреев и также и арабов, живущих в Палестине… их право жить в условиях мира и независимости в их собственных государствах. Надо принять во внимание страдания еврейского народа, которому ни одно из государств Западной Европы не смогло помочь и период их борьбы с гитлеризмом и с союзниками Гитлера в защите их прав и их существования… ООН должна помочь каждому народу на получение права на независимость и самоопределение… Опыт изучения всей проблемы показывает, что евреи и арабы в Палестине не хотят, или не могут жить вместе. Поэтому логика говорит о том, что эти два народа, которые населяют Палестину и которые имеют глубокие исторические корни на этой земле, не могут жить в границах единого государства. Поэтому нет альтернативы тому, чтобы вместо одной страны создать два государства, одно арабское, другое – еврейское. По мнению нашей делегации, это единственное реальное решение”.

საბოლოოდ გაერო-ს გენერალურმა ანსამბლეამ გაეროს წევრი 33 სახელმწიფომ მხარი დაუჭირა ისრაელის თვითმყოფადი სახელმწიფოს შექმნას (და შესაბამისად, დამოუკიდებელ არაბულ პალესტინას), 13 ქვეყანამ როგორც ადრე, წინააღმდეგ მისცა ხმა. აი თავსეკავებულთა რიცხვი კი შემცირდა 10-მდის. ისრაელის სახელმწიფოს სექმნის წინაარმდეგნი იყვნენ მუსულმანური ქვეყნები: ავღანეთი, ეგვიპტე, ირანი, ერაყი, ლიბანი, პაკისტანი, საუდის არაბეთი, თურქეთი და იემენი. წინაარმდეგი წავიდნენ აგრეთვე კუბა, საბერძნეტი და ინდოეთი. მაგრამ ამ შემთხვევაში ხუთმა სლავურმა ქვეყანამ განაპირობა აუცილებელი უმრავლესობის ორი მესამედი. თუ ეს ხმაბი მიცემული იქნებოდა ამოუკიდებელი არაბული სახელმწიფოს სასარგებლოდ, მაშინ მომხრის და მოწინააღმდეგის შეფარდება შეადგენდა 28 და 18 და ისრაელის შექმნის მანდატს ვერ მიიღებდა გაერო. მაგრამ ისრაელის ფორმალურად გამოცხადებამდის რჩებოდა რამოდენიმე თვე, დიდი ბრიტანეთის მანდატი, ამ ტერიტორიაზე მთავრდებოდა 1948 წლის 14 მაისს. ამ რამდენიმე თვეში ებრაელებმა სასწრაფოდ დაიწყეს სახელმწიფო ინფრაატრუქტურის შექმნა, როცა პალესტინას გარს შემორტყმულმა არაბულმა ქვეყნებმა კი ომისთვსი მზადება. 

როდესაც1948 წლის 17 მაისს ისრაელი ფორმალურად დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადდა, სწორედ სსრკ-მ აღიარა პირველად ის „დეიურედ“ და დაამყარა მასთან დიპლომატიური ურთიერთობა. აშს-მაც უმალვე არიარა ისრაელი მაგრამ „დე ფაქტოდ“, რაც ითვალისწინებდა ისრაელში მისიის შექმნას და არა საელჩოსი.   აშშ-ს მიერ ისრაელის დიპლომატიური აღიარება მოხდა 1949 წელს. 

5. ამერიკამ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას დდა არიარა ისრაელი, მაგრამ რამდენიმე ხნის შემდეგ უკან წაიღო თავისი თანხმობა ამ სახელმწიფოს შექმნაზე და ამს გარდა, დასავლეთის ქვეყნების მიერ (აშშ, საფრანგეთი, ინგლისი) დადებულ იქნა ემბარგო  ამ ქვეყნისათვის იარაღის მიწოდებაზე. ამან გამოიწვია ის, რომ ამ ტრიტორიაზე ისრაელის გამოცხადდებისთანავე შეიჭრა ხუთი ქვეყნის რეგულარლური არმია – ეგვიპტის, იორდანიის, ლიბანი, სირიისა და ერაყის.ისრაელმა გაძლო მხოლოდდ იმიტომ რომ ჩეხოსლოვაკიამ, სსრკ-ს ნებართვით (ურო სწორად სტალინის – ავტ.) მიაწოდა ისრაელს იარაღი (цит. по Мухин, 2005, с. 555-556*).

სწორედ სტალინმა გასცა სანქცია ისრაელისთვის იარაღის მიწოდებაზე ჩეხოსლოვაკიიდან, არსებითად, გადაარჩინა ისრაელის სახელმწიფო მეზობელი არაბული სახელმწიფოების ძალებისაგან დანგრევას. ისრაელის დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადების დღესვე შეიჭრნენ ერაყის, სირიის, ეგვიპტის, ლიბანისა და იორდანიის რეგულარული არმიები ისრაელის ტერიტორიაზე. დაიწყო პირველი არაბეთ-ისრაელის ომი. ამ ომში საბჭოთა კაბვშირმა ისრაელს გაუწიასწრაფი და ეფექქტური დახმარება. ჩეხოსლოვაკიის გავლთ ისრაელში გაიგზავნა ზველა სახის იარაღის დიდი რაოდდენობა. მიწოდებაში იყო ნაღმსარტყორცნები, არტილერია და გერმანული ტროფეული გამანადგურებლები „მესერშმიტები“. იარარისა და აღწურვილობის დიდი ნაწილი იყო გერმანული ტროფეული იარაღიდან.

ბრიტანეთმა პირიქით, იარაღი მიაწოდა ისრაელთან მებრძოლ არაბულ ქვეყნებს.ეებრაელთა დიდი ნაწილი არმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებიდან, რომელთაგან ბევრ გააჩნდა წითელ არმიაში სამსახურის გამოცდილება, მიდიოდნენ ისრაელში ამ ომში მონაწილეობის მისაღებად.

ისრაელში საიდუმლოდ მიდიოდნენ საბჭოთა ებრაელებიც, უმთავრესად ოფიცრები. გოლდა მეირი, მოსკოვში ისრაელის პირველი ელჩმა დდა შემდგომში (1969, 1974 წ.წ.) ისრაელის პრემიერ-მინისტრი თავის მოგონებებში წერს: “Как бы радикально ни изменилось советское отношение к нам за последующие двадцать пять лет, я не могу забыть картину, которая представлялась мне тогда. Кто знает, устояли бы мы, если бы не оружие и боеприпасы, которые мы смогли закупить в Чехословакии и транспортировать через Югославию и другие балканские страны в те черные дни начала войны, пока положение не переменилось в июне 1948 года? В первые шесть недель войны мы очень полагались на снаряды, пулеметы и пули, которые Хагане удалось закупить в Восточной Европе, тогда как даже Америка объявила эмбарго на отправку оружия на Ближний Восток, хотя, разумеется, мы полагались не только на это. Нельзя зачеркивать прошлое оттого, что настоящее на него непохоже, и факт остается фактом: несмотря на то, что Советский Союз впоследствии так яростно обратился против нас, советское признание Израиля 18 мая имело для нас огромное значение. Это значило, что впервые после Второй мировой войны две величайшие державы пришли к согласию в вопросе о поддержке еврейского государства, и мы, хоть и находились в смертельной опасности, по крайней мере знали, что мы не одни. Из этого сознания – да и из суровой необходимости – мы почерпнули ту, если не материальную, то нравственную силу, которая и привела нас к победе” (Меир, 1990а*).

ცოტამ თუ იცის, რომ, მიუხედავად დიპლომატიური ურთიერთობების გაწყვეტისა (ისრაელში სსრკ-ს საელჩოზე თავდასხმის გამო) სტალინის გარდაცვალების გამო ისრაელში გამოცხადდა გლოვა. სამარტლიანობისათვის ავღნიშნავ, რომ ისრაელის მოხუცები მადლიერებისთ ინახავენ მ ადამიანის ხსოვნას, რომელმაც ფაქტიურად აჩუქათ მათ სამშობლო. ზოგიერთ ისრაელის კობუცში დღესაც სეიძლება შეგხვდეთ სტალინის პორტრეტები… (http://www.stalin.su/book.php?action=header&id=23).

6. სტალინი წინ სწევდა ებრაელებს და ყოველმხრივ ახალისებდა მათ. აი, 40-იანი წლები, 1949-1953 წლების პერიოდის ჩათვლით სტალინის ყველა პრემიების მესამედს ღებულობდნენ მეცნიერებისა და ტექნიკის, კულტურისა და ხელოვნების ებრაული ეროვნების მოღვაწეები.მათ შორის არიან მწერლები: სამული მარშაკი (1942, 1946, 1949, 1951), ილია ერენბურგი (1942, 1948, 1951), ემანუელ კაზაკევიჩი (1948,1950), მიხაილ ისაკოვსკი (1943,1949),  და სხვანი.

კინორეჟისორები: იური რაიზმანი (1941, 1943, 1946, ორჯერ, 1950,1952), მომღერლები მარკ რეიზენი (1941, 1949, 1951), ივანე კოზლოვსკი (1941, 1949), მასახიობი იგორ ილინსკი (1941, 1942, 1951), კომპოზიტორები დიმიტრი შესატაკოვიჩი (1941, 1942, 1946, 1950, 1952). რეინგოლდ ჰილერი (1946, 1948,, 1950), მევიოლინე დავიდ ოისტრახი (1943), კარიკატურისტი ბორის ეფიმოვი (1950, 1951) და მრავალი სხვა.

ომის წლებში ბავშვების მიერ ვისი ხმა აღიქმებოდა „სტალინის ხმად“? ებრაელი იური ბორისის ძე ლევიტანისა. ფეხბურთის ქომაგებისატვის 20-იანი წლების დასაწყისიდან 60-იანი წლების დასასრულამდის ვისი ხმა ჟღერდა ზველა მისიკაზეკეთილშობილურად? ებრაელ ვლადისლავ სვიატოსლავის ძე სინიავსკის. ვინ ფლობდა ჭადრაკის მსოფლიო გვირგვინს  სამი „ხუთწლედის“ – 1948 – 1963 განმავლობაში?  ებრაელი მიხაილ მოსეს ძე ბოტვინიკი. ვინ იყო სტალინის არტ-ერთი ყველაზე ახლობელი ადამიანი, „უკანასკნელ მოჰკანთაგანი, რომელიც სსრკ-ს მოშლამდის ცოტა ხნით ადრე 1991 წელს გარდაიცვალა? ებრაელი ლაზარ მოსეს ძე კაგანოვიჩი. ებრაელთაგან რომელი, კაგანოვიჩის გარდა, იყვნენ სტალინის გარდაცვალებამდის პარტიის ცკ-ს წევრი? ეს იყო გენერალ-პოლკოვნიკი ლევ ზაქარიას ძე მეხლისი და გენერალ-პოლკოვნიკი ბორის ლვოვის ძე ვანიკოვი, სამგზის სოციალისტური შრომის გმირი. 1949 წელს პოლიტბიუროს 11 წევრიდან რამდენი იყო ებრაელებთან ნათესაურ კავშირში? ო, სრული 9, სხვათაშორის, თვით სტალინისა, რომლის შვილიშვილები, სვეტლანა სტალინის პირველი ქორწინებიდან, ნახევრად ებრაელები იყვნენ ” ( http://www.stalin.su/book.php?action=header&id=23). ინფორმაცია ამოღებულია საიტიდან http://stalinism.ru

1935 წლის 29 ნოემბრია „იზვესტიაში“ დაბეჭდილია (ებრაელები აღნიშნულია) „ენიჭებათ შინსახკომის შემდეგი წოდებები“

ГЕНЕРАЛЬНЫЙ КОМИССАР ГОСБЕЗОПАСНОСТИ – Ягода Г. Г. – нарком ВД СССР (еврей).
КОМИССАРЫ ГОСБЕЗОПАСНОСТИ I-го РАНГА

Агранов Я. С. – Зам. Наркома ВД СССР (еврей)
Балицкий В. А. – Нарком ВД УССР (еврей)
Дерибас Т. Г. – Начальник Дальневосточного Управления НКВД.
Прокофьев Г. Е. – Зам. Наркома ВД СССР (еврей).
Реденс С. Ф. – Начальник Московского Управления НКВД (еврей).
Заковский Л. М. – Начальник Лениградского Управления НКВД (еврей)

КОМИССАРЫ ГОСБЕЗОПАСНОСТИ II РАНГА

Гай М. С. – Начальник Особого отдела ГУБГ НКВД СССР (еврей)
Гоглидзе С. А. – Нарком ВД ЗСФР
Залкис Л. В. – Начальник управления НКВД Казахской АССР (еврей)
Кацнельсон – Зам. Наркома ВД УССР (еврей)
Карлсон К. М. – Начальник Харьковского Управления НКВД (еврей)
Леплевский – Нарком ВД БССР (еврей)
Молчанов Г. А. – Начальник Спецотдела НКВД СССР
Миронов Я. Г. – Начальник Эконом. Отдела НКВД СССР (еврей)
Паукер Б. В. – Начальник Оперативного Отдела НКВД СССР (еврей)
Слуцкий А. – Начальник Иностранного Отдела НКВД СССР (еврей)
Шанин А. И. – Начальник Транспортного Отдела НКВД СССР (еврей)
Бельский А. И. – Начальник Главного Управления Р. К. Милиции (еврей)
Пилар Р. А. – Начальник Саратовского Управления НКВД (еврей)

მთლიანად 16 ებრაელი, არაებრაელი – 4.

ამას გარდა შინსახკომში 1935 წლის დასასრულისა და 1936 წლის დასაწყისისათვის ებრაელები იყვნენ

Фриновский, Комкор – Зам. Наркома В.Д. и командующий пограничных войсками.
Берман Борис, комисар III ранга – Начальник Отдела НКВД СССР.
Берман Матвей, комисар III ранга – Начальник Главного Управления исправительно трудовых лагерей (ГУЛАГ).
Островский Иосиф – Начальник Отдела НКВД СССР.
Шпигельглас – Заместитель Начальника Иностранного Отдела НКВД.
Шапиро – Секретарь Наркома В.Д.

 

 

სტალინური პრემიის ლაურიატები ომისშემდგომ წლებში

 ადმინისტრატორები

Ванников Борис Львович (1897 – 1962), гос. деятель, ген.-полк. инж.-арт. службы (1944), Герой Соц. Тр. (1942, 1949). С 1937 зам. наркома, в 1939-1941 нарком оборонной пром-сти, в 1942-1946 нарком боеприпасов, в 1945-1953 зам. пред. Спец. к-та при СМ СССР, нач. 1-го Гл. упр. КГБ при СМ СССР. Стал. пр. (1951, 1953).
Волин Борис Михайлович (Фрадкин Иосиф Ефимович) (1886 – 1957), гос. и парт. деятель, публицист. В 1936-1938 1-й зам. наркома просвещения РСФСР, ред. “Ист. журнала” (1936-1945). В 1938-1941 зав. кафедрой марксизма-ленинизма ИФЛИ, с 1945 науч. сотр. Ин-та Маркса – Энгельса – Ленина при ЦК ВКП (б). Проф. (1939), в 1946-1951 проф. кафедры марксизма-ленинизма МГУ.
Зальцман Исаак Моисеевич (1905 – 1988), гос. деятель, ген.-майор инж.-танковой службы (1945), Герой Соц. Тр. (1941), Стал. пр. (1946). В 1942-1943 нарком танковой пром-сти СССР. В 1943-1949 дир. Кировского з-да в Челябинске. В 1946-1950 деп. Верх. Совета СССР.
3ейдин Е. Л. (1900 – 19?), гос. деятель. С 1940 зам. наркома (мин.) юстиции СССР и нач. Гл. упр. воен. трибуналов Вооруж. Сил СССР, с 1948 1-й зам. пред. Верх. суда СССР.
Землячка (Залкинд) Розалия Самойловна (1876 – 1947), гос. деятель, в 1937-47 депутат Верховного Совета СССР. С 1939 пред. КСК и зам. пред. СНК СССР. В 1939-47 член ЦК ВКП(б). 6.9.1940 КСК объединена с Главным военным контролем в Наркомат гос. контроля СССР, и Землячка сохранила лишь пост в СНК. В 1943 снята с поста зам. пред. СНК СССР и назначена зам. пред. Комиссии парт. контроля при ЦК ВКП(б).
Каганович Лазарь Моисеевич (1893 – 1991), гос. и парт. деятель. В 1946-1947 – зам. пред. СМ СССР, с марта 1946 одновременно мин. пром-сти строит. материалов. В 1947 – 1-й секр. ЦК КП(б) Укр. ССР. С 1947 зам. пред. СМ СССР, пред. Гос. к-та СМ СССР по матер.-техн. снабжению. С 1930 по 1952 год чл. Политбюро ЦК ВКП(б), с 1952 чл. През. ЦК КПСС. Награждён 4 орд. Ленина, орд. Тр. Кр. Знам. и медалями. В 1943 присвоено звание Героя Соц. Тр.
Литвинов Максим Максимович (Валлах Меер-Генох Мовшевич) (1876 – 1951), дипломат, чрезв. и полн. посол. В 1941-46 зам. наркома иностр. дел СССР, одновременно в 1941-1943 – посол СССР в США и одновременно в 1942-1943 – посланник СССР на Кубе. Деп. Верх. Совета СССР в 1937-1950. Награжден орденами Ленина и Труд. Кр. Знам.
Майский (Ляховецкий) Иван Михайлович (1884 – 1975), дипломат, историк, акад. АН СССР (1946). В 1929-32 полпред в Финляндии, в 1932-43 посол в Великобритании, в 1943-46 зам. наркома иностр. дел СССР.
Мануильский Дмитрий Захарович (1883 – 1959), гос. деятель, акад. АН УССР (1945). В 1944-53 зам. пред. СНК (СМ) и одноврем. нарком (мин.) иностр. дел УССР. Член ЦК ВКП(б) в 1923-52.
Маркус Борис Львович (1900 – 1949), экономист, д-р экон. наук, проф. (1939). С 1939 дир. Ин-та экономики АН СССР.
Мехлис Лев Захарович (1889 – 1953), полит. деятель, ген.-полк. (1944). В 1940-46 нарком Госконтроля СССР и зам. пред. СНК СССР. В 1941-42 одноврем. зам. наркома обороны СССР, нач. Гл. политупр. РККА. С 1942 член Воен. советов ряда фронтов. В 1946-50 мин. Госконтроля СССР.
Мильштейн С. (1899 – 1955), в 1938-1939 нач. следств. части НКВД СССР, в 1939-1941 нач. Гл. транспортного упр. НКВД СССР, в 1941 начальник 3-го упр. НКГБ СССР, затем 1-й зам. наркома лесной пром-сти СССР, в 1941-1942 1-й зам. нач. Упр. особ. отделов НКВД СССР, в 1943-1948 нач. 3-го упр. НКГБ СССР, затем нач. Транспортного упр. НКВД СССР, в 1948-1950 нач. Казанской жел. дороги, в 1951-1953 зам. нач. Упр. ИТЛ и стр-ва рудников МВД СССР, в марте-июне 1953 зам. мин. внутр. дел Укр. ССР.
Райзер Давид Яковлевич (1904 – 1962), гос. деятель. С 1940 зам. наркома черной металлургии СССР, в 1946 1-й зам. наркома по стр-ву предпр. тяжелой индустрии СССР. С 1946 зам. мин., с 1950 мин. стр-ва предпр. тяжелой индустрии СССР. В 1952-61 канд. в чл. ЦК КПСС.
Райкин Аркадий Исаакович (1911 – 1987), актер, с 1942 худ. рук. Ленингр. т-ра миниатюр.
Штейн Борис Ефимович (1892 – 1961), историк-международник и дипломат, д-р ист. наук (1943). С 1945 советник Мин-ва иностр. дел СССР в ранге посла. С 1939 проф. Высш. дип. школы МИД СССР. Награжден орд. Труд. Кр. Знам. и медалью “За доблестный труд в Вел. Отеч. войне 1941-1945 гг.”
Янет Николай Яковлевич (1893 – 1978), артист и режиссер оперетты. В 1929-1975 артист и реж. (1939-1949) Ленингр. т-ра муз. комедии.
Ярославский Емельян Михайлович (Губельман Миней Израилевич) (1878 – 1943), полит. деятель, акад. АН СССР (1939). Известен как активный борец с религией. Стал. пр. (1943).

სტალინური პრემიის ლაურიატები ომის შემდგომ წლებში

Азгур Заир Исаакович (р. 1908), скульптор, Стал. пр. (1946, 1948). Портреты героев ВОВ.
Александрович Михаил Давыдович (р. 1914), певец (тенор-альтино), засл. арт. РСФСР (1947). С 1941 артист Всес. концертного объед. Стал. пр. (1948).
Алигер Маргарита Иосифовна (1915 – 1992), поэтесса, Стал. пр. (1943). Поэмы: “Зоя”, посв. Зое Космодемьянской, “Твоя победа”.
Антокольский Павел Григорьевич (1896 – 1978), поэт, Стал. пр. (1946). Переводы. Поэмы: “Коммуна 71-го года”, “Сын” и др.
Аранов (Аранович) Шико Веньяминович (1905 – 1969), композитор, нар. арт. Молд. ССР (1953).
Арнштам Лео (Лев) Оскарович (1905 – 1979), кинорежиссер, сценарист, Стал. пр. (1946, 1947). Фильмы: “Подруги”, “Зоя”, “Софья Перовская”.
Ахремчик Иван Осипович (1903 – 1971), живописец, нар. худ. Белорус. ССР (1949). Портреты, пейзажи, тематич. картины, монументальные росписи.
Барнет Борис Васильевич (1902 – 1965), кинорежиссер, засл. арт. РСФСР (1935). Стал. пр. (1948).
Барто Агния Львовна (1906 – 1981), поэтесса, классик детской лит-ры, Стал. пр. (1950).
Безродный Игорь Семенович (р. 1930), скрипач. 1-я премия Скрипичного конкурса им. Я. Кубелика в Праге (1947), 1-я премия Межд. конкурса им. Баха в Лейпциге (1950). Стал. пр. (1951). Проф. Моск. консерватории.
Белопольский Яков Борисович (1916 – 1993), архитектор, Стал. пр. (1950).
Березин Ефим Иосифович (р. 1919), артист эстрады, выступал в дуэте “Тарапунька и Штепсель” с Тимошенко Ю.Т., Стал. пр. (1950).
Бернес (Нейман) Марк Наумович (1911 – 1969), киноактер, Стал. пр. (1951).
Билль-Белоцерковский Владимир Наумович (1885 – 1970), писатель, драматург, засл. деят. иск-в РСФСР (1935). Автор мн. пьес.
Бирман Серафима Германовна (1890 – 1976), актриса и режиссер, нар. арт. РСФСР (1946). В 1938-1958 в Моск. т-ре им. Лен. комсомола. Стал. пр. (1946).
Блантер Матвей Исаакович (1903 – 1990), композитор, Стал. пр. (1946). Песни: “Катюша”, “В лесу прифронтовом”, “Летят перелетные птицы” и др.
Блейман Михаил Юрьевич (1904 – 1973), кинодраматург, критик. Сценарии фильмов (св. 40, нек-рые в соавторстве): “Подвиг разведчика”, “Это было в Донбассе”, “Тревожная молодость”. Стал. пр. (1948).
Брагинский Иосиф Самуилович (1905 – 1989), литературовед, востоковед, исследователь тадж. и персидской лит-р. Чл.-корр. Тадж. АН (1951).
Брусиловский Евгений Григорьевич (1905 – 1981), казах. композитор, нар. арт. Каз. ССР (1936). Авт. 1-х каз. опер, оркестровых произв. Стал. пр. (1948).
Бубрик Самуил Давидович (1899 – 1965), кинорежиссер, засл. деят. иск-в Латв. ССР (1949). Док. фильмы: “Владимир Маяковский” (1940), “Максим Горький” (1941), “Лев Толстой” (1953). Стал. пр. (1948).
Бунчиков Владимир Абрамович (1902 – 1995), певец (баритон). Засл. арт. РСФСР (1944). С 1931 солист Муз. т-ра им. В.И.Немировича-Данченко, в 1942-1967 солист Всес. радио.
Вельтер (Середа) Надежда Львовна (р. 1899), певица (меццо-сопрано). Засл. арт. РСФСР (1936). В 1933-1945 солистка Ленингр. Малого оперного т-ра, в 1945-1953 Ленингр. т-ра оперы и балета.
Виленский Зиновий (Залман) Моисеевич (1899 – 1984), скульптор, чл.-корр. АХ СССР (1954). В портретах убедит. передавал индивид. черты (“П.И. Чайковский”, 1947). Стал. пр. (1948).
Волчек Борис Израилевич (1905 – 1974), кинооператор и режиссер. С 1943 проф. ВГИК. Стал. пр. (1946, 1948, 1951).
Вольф-Израель Евгений Владимирович (1874 – 1956), виолончелист, засл. арт. РСФСР (1935). Проф. Ленингр. консерватории.
Габович Михаил Маркович (1905 – 1965), артист балета, нар. арт. РСФСР (1951). В 1924-1952 в Большом т-ре. 1-й исполнитель партии Ромео (“Ромео и Джульетта” Прокофьева) и др. Стал. пр. (1946, 1950).
Габрилович Евгений Иосифович (1899 – 1993), сценарист, проф. ВГИКа, Стал. пр. (1943).
Гайдай Зоя Михайловна (1902 – 1965), певица (сопрано), нар. арт. СССР (1944). В 1928-1955 в Укр. т-ре оперы и балета. Стал. пр. (1941).
Генкин Дмитрий Михайлович (1884 – 1966), юрист, засл. деят. науки РСФСР (1945), проф.
Гилельс Эмиль Григорьевич (1916 – 1985), пианист. 1-я премия на Межд. конкурсе пианистов им. Э. Изаи (Брюссель, 1938), 2-я премия на Межд. конкурсе пианистов (Вена, 1936). Проф. Моск. консерватории (с 1952). Стал. пр. (1946).
Гиндин Михаил Ефимович (1904 – 1967), оператор, сценарист. В 1931-1936 преп. в ГИКе. Стал. пр. (1946, 1951).
Гинзбург Григорий Романович (1904 – 1961), пианист, педагог, засл. деятель иск-в РСФСР (1946). Проф. Моск. консерватории (с 1935). Стал. пр. (1949).
Гольденвейзер Александр Борисович (1875 – 1961), пианист и композитор, нар. арт. СССР (1946), д-р искусствоведения, Стал. пр. (1947).
Горбатов Борис Леонтьевич (1908 – 1954), писатель. Стал. пр. (1946, 1952).
Городецкий Ефим Наумович (1907 – 1993), историк, д-р ист. наук. Тр. по истории сов. общества, историографии Окт. рев-ции. Стал. пр. (1943).
Грабарь Игорь Эммануилович (1871 – 1960), живописец и искусствовед, акад. АН СССР (1943) и действит. чл. АХ СССР (1947). Стал. пр. (1941).
Дзиган Ефим Львович (1898-1981), кинорежиссер, Стал. пр. (1941). Проф. ВГИК (с 1937).
Долматовский Евгений Аронович (1915 – 1994), поэт, Стал. пр. (1950). Сб.: “Слово о завтрашнем дне”, “Годы и песни”.
Донской Марк Семенович (1901 – 1981), драматург, кинорежиссер, Стал. пр. (1941, 1946, 1948).
Дунаевский Исаак Осипович (Иосифович) (1900 – 1955), композитор, нар. арт. РСФСР (1950), Стал. пр. (1941, 1951). Песни: “О Родине”, “О Каховке”, “Марш энтузиастов” и др. Оппереты: “Золотая долина”, “Вольный ветер”, “Сын клоуна”, “Белая акация”. Музыка к фильмам: “Веселые ребята”, “Вратарь”, “Цирк”, “Дети капитана Гранта”, “Волга-Волга”, “Весна”, “Светлый путь”, “Кубанские казаки” и др.
Ерусалимский Аркадий Самсонович (1901 – 1965), историк и публицист, д-р ист. наук (1948), проф. ист. ф-та МГУ (1944-1956). Стал. пр. (1950).
Ефимов (Фридлянд) Борис Ефимович (р. 1900), график. С 1922 в газ. “Правда”, “Известия”, ж. “Крокодил”. Стал. пр. (1950, 1951).
Жук Исаак Абрамович (1902 – 1973), скрипач, засл. арт. РСФСР (1951). В 1930-1952 концертмейстер-солист оркестра ГАБТ СССР, в 1952-1969 гл. концертмейстер-солист Гос. симфонич. оркестра СССР. В 1931 орг. и возгл. Квартет им. Большого т-ра (сущ. до 1968).
Зак Исидор Аркадьевич (р. 1909), дирижер. В 1928-1968 дирижер оперных т-ров Ленинграда и других городов. Стал. пр. (1948).
Зархи Александр Григорьевич (1908 – 1997), кинорежиссер и сценарист, Стал. пр. (1941, 1946).
Зельдин Владимир Михайлович (р. 1915), актер, Стал. пр. (1951).
Зускин Вениамин Львович (1899-1952), актер, нар. арт. РСФСР (1939). С 1921 в Гос. еврейском т-ре (Москва). Стал. пр. (1946).
Каверин (Зильбер) Вениамин Александрович (1902 – 1988), писатель, Стал. пр. (1946). Романы: “Два капитана”, “Открытая книга” и др.
Казакевич Эммануил Генрихович (1913 – 1962), писатель, Стал. пр. (1948, 1950). Повести: “Звезда”, “Двое в степи”; роман “Весна на Одере”.
Каминка Эммануил Исаакович (1902 – 1972), артист, мастер худ. слова, засл. арт. РСФСР (1947).
Каммари Михаил Давидович (1898 – 1965), философ, чл.-корр. АН СССР (1953). С 1945 ст. науч. сотрудник Ин-та философии АН СССР. В 1954-1959 гл. ред. ж. “Вопросы философии”.
Каплер Алексей Яковлевич (1904 – 1979), сценарист, Стал. пр. (1941). Сценарии: “Ленин в Октябре”, “Ленин в 1918 г.”, “Котовский”, “Она защищает Родину” и др.
Кармен Роман Лазаревич (1906 – 1978), кинорежиссер, оператор, Стал. пр. (1942, 1947, 1952).
Кассиль Лев Абрамович (1905 – 1970), писатель, oдин из зачинателей сов. детской лит-ры. Стал. пр. (1951).
Кац Сигизмунд Абрамович (1908 – 1984), композитор, Стал. пр. (1950). Песни: “Шумел сурово Брянский лес”, “Как у дуба старого” и др.
Кацман Евгений Александрович (1890 – 1976), живописец и график, чл.-корр. АХ СССР (1947).
Кербель Лев Ефимович (р. 1917), скульптор, художник, Стал. пр. (1950).
Кибрик Евгений Адольфович (1906 – 1978), график и живописец, Стал. пр. (1948).
Кирсанов (Корчик) Семен Исаакович (1906 – 1972), поэт, Стал. пр. (1951).
Книппер Лев Константинович (1898 – 1974), композитор. Оперы
“Сев. ветер”, “На Байкале”, “Маленький принц”, балет “Красавица Ангара” (совм. с Б.Б. Ямпиловым), симфонии, песни (в т.ч. “Полюшко-поле”) и др. Стал. пр. (1946, 1949).
Козинцев Григорий Михайлович (1905 – 1973), кинорежиссер, Стал. пр. (1941, 1948). Фильмы: “Шинель”, “Трилогия о Максиме” (совм. с Траубергом), “Гамлет”, “Король Лир” и др.
Кругер Яков Маркович (1869 – 1940), живописец, засл. деят. иск-в Белорус. ССР (1939). Портреты, жанровые картины.
Левинсон Евгений Адольфович (1894 – 1968), архитектор, Стал. пр. (1951). Ж.-д. вокзал в г. Пушкин, гост. “Советская” (в соавторстве).
Левитин Юрий Абрамович (1912 – 1993), композитор, Стал. пр. (1952).
Лойтер Наум (Нахум) Барухович (1891 – 1966), режиссер. С 1930 возгл. ГОСЕТ Укр. ССР в Харькове, с 1936 – Одесск. евр. т-р, с 1937 – Киевск. евр. т-р. В 1940-1957 раб. в белорус. Т-ре им. Я. Коласа. Засл. деят. иск-в Белорус. ССР (1945), Стал. пр. (1946).
Лойтер Эфраим Барухович (1889 – 1963), режиссер, педагог, театр. деятель. Засл. арт. Узб. ССР (1943). В 1935-1941 и 1945-1949 худ. рук. Одесского евр. т-ра
Луков Леонид Давидович (1909 – 1963), кинорежиссер, Стал. пр. (1941, 1952).
Маклярский Михаил (Исидор) Борисович (1909 – 1978), сценарист, полк. ГБ (1943). В 1942-1945 нач. 3-го отд. 4-го упр. НКВД-НКГБ СССР. Рук. работой развед.-диверсион. групп, действ. на терр. оккупир. Белоруссии. В 1947-1951 пред. объед. «Экспортфильм», дир. Госфильмофонда СССР. Стал. пр. (1948, 1951).
Манизер Матвей Генрихович (1891 – 1966), скульптор, акад. (1947) и вице-през. (1947-1966) АХ СССР, Стал. пр. (1941, 1943, 1950).
Маршак Самуил Яковлевич (1887 – 1964), поэт, переводчик. Стихи, сказки, пьесы для детей. Стал. пр. (1942, 1946, 1949, 1951).
Мейлах Борис Соломонович (1909 – 1987), литературовед, проф. ЛГУ (1947-1966), Стал. пр. (1948). Раб. о Пушкине, Толстом.
Мейтус Юрий Сергеевич (1903 – 1981), композитор, Стал. пр. (1951). Оперы: “Молодая гвардия”, “Ярослав Мудрый”, “Иван Грозный”.
Мессерер Асаф Михайлович (1903 – 1992), артист балета, педагог, Стал. пр. (1941, 1947).
Минкус Михаил Адольфович (1905 – 1963), архитектор, Стал. пр. (1949). Работы: здание МИД в Москве (в соавторстве с В. Г. Гельфрейхом), торгпредство в Дели и др.
Минц Исаак Израилевич (1896 – 1991) , историк, акад. АН СССР (1946). Тр. по истории рев. движения. Стал. пр. (1943, 1946).
Митин Марк Борисович (1901 – 1987), философ, акад. АН СССР (1939), Стал. пр. (1943). В 1939-1944 дир. Ин-та Маркса-Энгельса-Ленина при ЦК ВКП(б). В 1939-1961 чл. ЦК ВКП(б)-КПСС. С 1947 зам. пред. Всес. об-ва по распростр. полит. и науч. знаний. В 1950-1956 шеф-ред. газ. “За прочный мир, за нар. демократию”. В 1950-1962 деп. Верх. Совета СССР.
Михайлов (Лапицкий) Иосиф Михайлович (1876 – 1944), режиссер оперы, засл. арт. РСФСР (1936). 1-н из орг. Донецкого т-ра оперы и балета (1941), внес вклад в становление Укр. т-ра оперы и балета.
Михоэлс (Вовси) Сoломон Михайлович (1890 – 1948), актер, режиссер, педагог, нар. арт. РСФСР (1935) и СССР (1939), Стал. пр. (1946).
Надеждина (Бруштейн) Надежда Сергеевна (1908 – 1979), танцовщица, балетмейстер, созд. нового стиля в хореографии. Созд., худ. рук. и постановщик всех программ Гос. академич. хореографич. ансамбля “Березка” (с 1948). Стал. пр. (1950).
Ойстрах Давид Федорович (1908 – 1974), скрипач, нар. арт. СССР (1953), Стал. пр. (1943). Лауреат 1-ой премии на Всеукр. конкурсе скрипачей (Харьков, 1930), Всес. конкурсе музыкантов-исполнителей (1935), Межд. конкурсе им. Э.Изаи (Брюссель, 1937). Проф. Моск. консерватории (с 1939). В 1932-1934 и с 1941 солист Моск. филармонии.
Орлов (Шапиро) Владимир Николаевич (1908 – 1985), литературовед. Тр. о А.Н. Радищеве, А.С. Грибоедове, А.А. Блоке. Стал. пр. (1951).
Пазовский Арий Моисеевич (1887 – 1953), дирижер, нар. арт. СССР (1940), худ. рук. и гл. дирижер Большого т-ра (1943-1948). Стал. пр. (1941, 1942, 1943).
Пантофель-Нечецкая Дебора Яковлевна (1905 – 1998), камерная и оперная певица (колоратура), педагог. Засл. арт. РСФСР (1945), Стал. пр. (1946). В 1940-1965 солистка Моск. филармонии. Очень популярна в 30-50-е.
Покрасс Дмитрий Яковлевич (1899 – 1978), композитор, Стал. пр. (1941).
Полякин Мирон Борисович (1895 – 1941), скрипач и педагог, засл. деят. иск-в РСФСР (1940). Предст. т.н. “петерб. школы” Л.С. Ауэра. Утвердил мировое знач. русс. скрипичного иск-ва. Проф. Ленингр. (с 1928) и Моск. (с 1936) консерваторий.
Поляков Леонид Михайлович (1906 – 1965), архитектор. Ст. метрополитена (в т. ч. “Октябрьская”, 1950), высотное зд. гост. “Ленинградская” (1949-1953) в Москве, арх. оформление Волго-Донского канала (1952). Стал. пр. (1950).
Прудкин Марк Исаакович (1898 – 1995), актер, Стал. пр. (1946, 1947, 1949). Блестяще сыграл роль Федора Карамазова.
Рабинович Исаак Моисеевич (1894 – 1961), театр. художник, засл. деят. иск-в РСФСР (1936).
Райзман Юлий Яковлевич (1903 – 1993), кинорежиссер, Стал. пр. (1941, 1943, 1946 (дважды), 1950, 1952).
Раневская Фаина Григорьевна (1896 – 1984), актриса, Стал. пр. (1949, 1951).
Рахлин Натан Григорьевич (1905 – 1979), дирижер, нар. арт. СССР (1948), Стал. пр. (1952). Возглавлял симф. оркестр СССР (1941-1945), УССР (1937-1962). Проф. Киевской консерватории (1946-1966).
Рейзен Марк Осипович (1895 – 1994), певец (бас), нар. арт. СССР (1937), Стал. пр. (1941, 1949, 1951).
Ромм Михаил Ильич (1901 – 1971), кинорежиссёр, Стал. пр. (1941, 1946, 1948, 1949, 1951). С 1948 рук. акт.-реж. мастерской ВГИК.
Роом Абрам Матвеевич (1894 – 1976), кинорежиссер, Стал. пр. (1946, 1949).
Ростропович Мстислав Леопольдович (1927 – 2007), виолончелист, дирижер, Стал. пр. (1951). 1-я пр. на Межд. конкурсе им. Г. Вигана (Прага, 1950).
Ротштейн Федор Иванович (Аронович) (1871 – 1953), историк, дипломат, акад. АН СССР (1939). Уч. созд. КП Великобритании (1920). В 1921-1930 на сов. дипл., с 1932 на науч. раб. Тр. по истории раб. движ., колониальной политики и междунар. отн.
Рошаль Григорий Львович (1898 – 1983), режиссер театра и кино, педагог, Стал. пр. (1950, 1951).
Рубинштейн Сергей Леонидович (1889 – 1960), психолог и философ, чл.-корр. АН СССР (1943). Гл. сочинение: “Основы общ. психологии” (1940; Стал. пр., 1942).
Рыбак Натан Самуилович (1912/13 – 1978) , писатель. Стал. пр. (1950).
Рыбаков (Аронов) Анатолий Наумович (1911 – 1996), писатель, Стал. пр. (1951). Романы: “Кортик”, “Дети Арбата”, “35-й и другие годы”.
Самосуд Самуил Абрамович (1884 – 1964), дирижер, нар. арт. СССР (1937), Стал. пр. (1941, 1947, 1952). Гл. дирижер Большого т-ра (1936-1943), Муз. т-ра им. Станиславского и Немировича-Данченко (1943-1950), симфонич. оркестра Моск. филармонии (1953-1957).
Свердлин Лев Наумович (1901 – 1969), киноактер, нар. арт. СССР (1954), Стал. пр. (1947, 1949, 1951).
Слуцкий Михаил Яковлевич (1907 – 1959), режиссер, засл. деят. иск-в Укр. ССР (1954). Стал. пр. СССР (1942, 1948, 1952).
Смирин Моисей Менделевич (1895 – 1975), историк, д-р ист. наук, проф. МГУ. Стал. пр. (1948).
Столерман Самуил Александрович (1874 – 1949), дирижёр. Нар. арт. Груз. ССР (1924) и Укр. ССР (1937). В 1944-1949 гл. дир. Т-ра оперы и балета им. Шевченко. Способствовал становл. нац. оперного иск-ва в Грузии и на Украине.
Столпер Александр Борисович (1907 – 1979), режиссер и драматург кино, Стал. пр. (1949, 1951).
Столярский Петр Соломонович (1871 – 1944), скрипач-педагог, нар. арт. Укр. ССР (1939). Один из основоположников скрипичной школы. Проф. Одесск. консерватории (с 1923).
Стучевский Семен Клементьевич (Израиль Калманович) (р. 1894), пианист, засл. арт. РСФСР (1951). В 1921-1924 и 1934-1959 концертмейстер Большого т-ра.
Таиров (Корнблит) Александр Яковлевич (1885 – 1950), театр. режиссер, нар. арт. РСФСР (1935). Один из реформаторов сцены.
Трайнин Арон Наумович (1883 – 1957), криминалист, чл.-корр. АН СССР (1946). Тр. по уголовному праву.
Трауберг Леонид Захарович (1902 – 1990), кинорежиссер, Стал. пр. (1941).
Учитель Ефим Юльевич (1913 – 1988), оператор и режиссер док. кино, Стал. пр. (1943). Фильмы: “Ленинград в борьбе”, “Парад Победы”, “Русский характер” и др.
Файер Юрий Федорович (1890 – 1971), дирижер, нар. арт. СССР (1951), дирижер Большого т-ра (1923-1963). Автор книги “О себе, о музыке, о балете”. Стал. пр. (1941, 1946, 1947, 1950).
Файнциммер Александр Михайлович (1905 – 1982), кинорежиссер, засл. деят. иск. БССР (1935), Стал. пр. (1950, 1951). Фильмы: “Поручик Киже”, “Котовский”, “Константин Заслонов” (в соавторстве), “Овод”, “Трактир на Пятницкой” и др.
Фейнберг Самуил Евгеньевич (1890 – 1962), пианист и композитор, засл. деят. иск. РСФСР (1937), д-р искусствоведения, проф. Моск. консерватории, Стал. пр. (1946).
Фрейдков Борис Матвеевич (1904 – 1966), певец (бас), засл. арт. РСФСР (1939). В 1931-1952 солист Т-ра оперы и балета им. Кирова в Ленинграде. Стал. пр. (1942).
Фрейман (Фрейманс) Лидия Эдуардовна (р. 1920), актриса, Стал. пр. (1950, 1951).
Хавкина Любовь Борисовна (1871 – 1949), библиотековед, библиограф, засл. деят. науки РСФСР (1945).
Хайкин Борис Эммануилович (1904 – 1978), дирижер, с 1936 худ. рук. и гл. дирижер Ленингр. Малого оперного т-ра, в 1944-1953 гл. дирижер Ленингр. т-ра оперы и балета. Проф. Ленингр. (с 1935) и Моск. (с 1954) консерваторий. Стал. пр. (1946 – дважды, 1951).
Халифман Иосиф Аронович (1902 – 1988), писатель, Стал. пр. (1951). Автор науч.-худ. книг: “Пчелы”, “Пароль сокращенных антенн” (о муравьях), “Четырехкрылые корсары” (об осах) и др.
Хейфиц Иосиф Ефимович (1905 – 1995), кинорежиссер и сценарист, Стал. пр. (1941, 1946). Фильмы: “Депутат Балтики”, “Член правительства”, “Большая семья”, “Дама с собачкой”, “Ася”.
Хенкин Владимир Яковлевич (1883 – 1953), актер, нар. арт. РСФСР (1946).
Хромченко Соломон Маркович (р. 1907), певец (лирич. тенор) и педагог. Засл. арт. РСФСР (1947). В 1934-1937 солист Большого т-ра СССР.
Цейтлин Лев Моисеевич (1881 – 1952), скрипач, засл. деят. иск-в РСФСР (1927), д-р искусствоведения (1941). Один из основоположников отеч. скрипичной школы. Орг. и рук. Персимфанса. Проф. Моск. консерватори (с 1920).
Цигаль Владимир Ефимович (р. 1917), скульптор, Стал. пр. (1950). Памятники: Карбышеву, Героям Гражд. и ВОВ 1941-1945 в Новороссийске.
Чаковский Александр Борисович (1913 – 1994), писатель, Стал. пр. (1950).
Шафран Даниил Борисович (р. 1923), виолончелист, Стал. пр. (1952), 1-я премия им. Вигана на конкурсе в Праге (1950).
Шварц Антон Исаакович (1896 – 1954), артист, мастер худ. слова, засл. арт. России (1947). С 1929 на эстраде.
Шехтер Борис Семенович (1900 – 1961), композитор, педагог. Засл. деят. иск-в Туркм. ССР (1944). Автор оперы, симфонич. поэм, музыки к спектаклям. Обраб. рев. песни. В 1929-1941 преп. в Моск. консерватории.
Шифрин Ниссон Абрамович (1892 – 1961), театр. художник, Стал. пр. (1949, 1951).
Шпинель Иосиф Борисович (1892 – 1980), художник, засл. деят. иск-в РСФСР (1940), проф. ВГИКа. Стал. пр. (1951). Оформление фильмов: “Александр Невский”, “Иван Грозный” и др.
Штейн (Рубинштейн) Александр Петрович (1906 – 1993), драматург. Пьесы, сценарии. Восп. Стал. пр. (1949, 1951).
Штейнберг Лев Петрович (1870 – 1945), дирижер, композитор, нар. арт. СССР (1937). Выступал как симф., а также оперный дирижер. С 1928 в Большом т-ре.
Штейнберг Максимилиан Осеевич (1883 – 1946), композитор, засл. деят. иск-в РСФСР (1934), нар. арт. Узб. CCP (1944), д-р искусствоведения. Проф. Петрогр. (Ленингр.) консерватории (с 1915).
Шуб Эсфирь Ильинична (1894 – 1959), кинорежиссер, засл. арт. РСФСР (1935). Док. фильмы: “Страна Советов” (1937), “Испания” (1939) и др.
Элиасберг Карл Ильич (1907 – 1978), дирижер, засл. деят. иск. РСФСР (1944). Гл. дирижер Большого симф. оркестра Ленрадиокомитета (1937-1950), 1-й исполнитель 7-й (Ленинградской) симфонии Дм. Шостаковича
в блокадном Ленинграде.
Эренбург Илья Григорьевич (1891 – 1967), писатель, обществ. деятель. Стал. пр. (1942, 1948), Межд. Стал. премия мира (1952).
Эрмлер Фридрих Маркович (1898 – 1967), кинорежиссер, нар. арт. СССР (1948). Стал. пр. (1941, 1946 – дважды, 1951).
Юдаков Сулейман (Соломон) Александрович (1916 – 1990), композитор, авт. мелодии гимна Тадж. ССР. Стал. пр. (1951).
Юткевич Сергей Иосифович (1904 – 1985), кинорежиссер, д-р искусствоведения, проф. ВГИК. Стал. пр. (1941, 1947).
Якобсон Леонид Вениаминович (1904 – 1975), артист балета, балетмейстер, Стал. пр. (1951). Работал в Мариинском т-ре, Малом т-ре оперы и балета, Большом т-ре.
Ямпольский Абрам Ильич (1890 – 1956), скрипач, засл. деят. иск-в РСФСР (1937), д-р искусствоведения (1940). Создатель одной из крупнейш. скрипичных школ. Проф. Моск. консерватории (с 1926).

ტექნიკური მეცნიერებანი:

Абрамович Генрих Наумович (р. 1911), ученый в обл. теорет. и прикладной газовой динамики и теории воздушно-реактивных двигателей. Проф. (1939). Стал. пр. (1943).
Авербах Михаил Иосифович (1872 – 1944), офтальмолог, акад. АН СССР (1939), один из орг. Офтальмологического ин-та им. Гельмгольца (1935). Стал. пр. (1943).
Айзенберг Григорий Захарович (1904 – 1994), ученый, специалист в области теории и техники антенн для радиосвязи, д-р техн. наук (1946). Стал. пр. (1947)
Алиханов Абрам Исаакович (1904 – 1970), физик-ядерщик, осн. и дир. Ин-та теорет. и экспериментальной физики (с 1945), акад. АН СССР (1943), Стал. пр. (1941, 1948, 1953).
Алиханьян Артем Исаакович (1908 – 1978), брат Алиханова А. И., физик, чл.-корр. АН СССР (1946), акад. АН Арм. ССР (1943). Стал. пр. (1941, 1948).
Альтшулер Лев Владимирович (р. 1913), физик, создатель науч. школы. Осн. тр. в обл. физики высоких давлений, ударных волн, детонационных явлений, рентгеноструктурного анализа. Стал. пр. (1946, 1949, 1953).
Баткис Григорий Абрамович (1895 – 1960), статистик и демограф, чл.-корр. АН СССР (1944). В 1930, 1939, 1952 рук. спец. комиссии по разраб. и проведению. пересмотра общегос. номенклатуры болезней и причин смерти.
Берг Лев Семёнович (Симонович) (1876 – 1950), географ и биолог, акад. АН СССР (1946), засл. деят. науки РСФСР (1934). Стал. пр. (1951). През. Сов. геогр. об-ва (1940-1950). Иссл. озера: Балхаш, Севан, Ладожское, Байкал, Иссык-Куль, Каспий.
Берлин Альфред Анисимович (1912 – 1978), химик. Созд. науч. основы получ. и перераб. пенопластов. Разраб. способы получ. олигомеров и полимерн. мат-лов на их осн. Стал. пр. (1949).
Бернштейн Николай Александрович (1896 – 1966), нейро- и психофизиолог, чл.-корр. АМН СССР (1946). Иссл. Б. по физиологии движения – теорет. основа совр. биомеханики, нек-рые его идеи предвосхитили ряд положений кибернетики. Стал. пр. (1948).
Бернштейн Сергей Натанович (1880 – 1968), математик, акад. АН СССР (1929) и АН УССР (1925), Стал. пр. (1942).
Богоров Вениамин Григорьевич (1904 – 1971), гидробиолог, океанолог. Стал. пр. (1951). Тр. по изуч. биопродуктивности океанов.
Боярский Арон Яковлевич (1906 – 1985), экономист-статистик, демограф, д-р экон. наук (1940), проф. (1934). В 1945-1963 зав. кафедрой статистики, затем демографии МЭСИ.
Браунштейн Александр Евсеевич (1902 – 1986), биохимик, акад. АМН СССР (1945), Стал. пр. (1941).
Бродский Александр Ильич (1895 – 1969), физико-химик, чл.-корр. АН СССР (1943), акад. АН УССР (1939). Стал. пр. (1946). Созд. 1-й установки для получ. тяж. воды.
Брук Исаак Семенович (1902 – 1974), ученый, чл.-корр. АН СССР (1939). Осн. тр. по электроэнергетич. сист., ЭВМ.
Будкер Андрей Михайлович (Герш Ицкович) (1918 – 1977), физик, Стал. пр. (1949). Созд. ускорителя на встречных пучках.
Варгафтик Натан Борисович (1904 – 1994), ученый-теплофизик, д-р техн. наук (1952). Тр. в обл. термодинамич. и физ. свойств газов и жидкостей. Стал. пр. (1950).
Вейц Вениамин Исаакович (1904 – 1961), энергетик, чл.-корр. АН СССР (1933). Стал. пр. (1942).
Векслер Владимир Иосифович (1907 – 1966), физик, Стал. пр. (1949). Осн. школы по физике и технике ускорения частиц, созд. 1-го сов. синхротрона (1947).
Вигдорчик Николай Абрамович (1874 – 1954), гигиенист, засл. деят. науки РСФСР (1946).
Вигдорчик Семен Абрамович (1908 – 1980), ученый в обл. самолетостроения. Гл. технолог ОКБ А.Н. Туполева. Стал. пр. (1949).
Вовси Меер Семенович (1897 – 1960), терапевт, акад. АМН СССР (1948), гл. терапевт Кр. Армии (1941 – 1947), засл. деят. науки РСФСР (1943), ген.-майор мед.службы (1943). Брат С.С. Михоэлса.
Волькенштейн Михаил Владимирович (1912 – 1992), физикохимик и биофизик. Тр. по молекуляр. спектроскопии, физике молекул и макромолекул, молекуляр. биофизике. Стал. пр. (1950)
Вольфкович Семен Исаакович (1896 – 1980), химик-технолог, акад. АН СССР (1946), Стал. пр. (1941).
Вул Бенцион Моисеевич (1903 – 1985), физик, Стал. пр. (1946). Тр. по физике полупроводников.
Гельфанд Израиль Моисеевич (р. 1913), математик, Стал. пр. (1951, 1953).
Гельфонд Александр Осипович (1906 – 1968), математик, чл.-корр. АН СССР (1939). Тр. по теории чисел и функций.
Герш Семен Яковлевич (1888 – 1953), инженер в обл. криогенной техники. Рук. в 1932-34 работами по созд. 1-й в СССР кислородной установки. Предл. ряд новых циклов глубокого охлаждения (“циклы Герша”). Авт. фундам. тр. “Глубокое охлаждение” (т.1-2, 1936-37). Стал. пр. (1947).
Гершун Андрей Александрович (1903 – 1952), физик, д-р техн. наук (1933). Один из основоп. отеч. гидрооптики. Стал. пр. (1942).
Гиндин Арон Маркович (1903 – 1993), инженер-гидростроитель, Стал. пр. (1950).
Гинзбург Виталий Лазаревич (р. 1916), физик-теоретик, Стал. пр. (1953). Сотр. Ин-та физики АН СССР с 1940, проф. Горьковского ун-та с 1945.
Гинзбург Анатолий (Натан) Ильич (1917 – 1984), минералог и геохимик, Стал. пр. (1946).
Гнесин Борис Яковлевич (1903 – 1975), конструктор мор. судов. Возгл. разраб. корабельных систем. Созд. 1-е автоматич. системы пожаротушения на кораблях и судах. Стал. пр. (1942).
Голдовский Евсей Михайлович (1903 – 1971), ученый, изобретатель, засл. деят. науки и техники РСФСР (1947), д-р техн. наук. Тр. в области кинотехники. Проф. ВГИК (с 1935).
Горлицкий Лев Израилевич (1906 – 2003), конструктор бронетехники, инженер-полк. (1945). Стал. пр. (1943, 1946).
Гринберг Александр Абрамович (1898 – 1966), химик, Стал. пр. (1946).
Гринберг Георгий Абрамович (1900 – 1989), физик, чл.-корр. АН СССР (1946), Стал. пр. (1949).
Гринберг Марк Иосифович (1896 – 1957), спец. в обл. энергетич. маш-ния. Гл. конструктор паровых и газовых турбин. Стал. пр. (1946,1948).
Гроссман Евгений Павлович (1910 – 1953), ученый, один из осн. отеч. школы аэроупругости. Д-р техн. наук (1940). Стал. пр. (1942).
Гурвич Александр Гаврилович (1874 – 1954), биолог, Стал. пр. (1941).
Гуревич Исай Израилевич (1912 – 1992), физик, Стал. пр. (1949).
Гуревич Михаил Иосифович (1892 – 1976), авиаконструктор, Стал. пр. (1941, 1947, 1948, 1949, 1952, 1953).
Збарский Борис Ильич (1885 – 1954), биохимик, акад. АМН СССР (1944), Герой Соц. Тр. (1945). Бальзамировал тела Ленина, Димитрова и др. Дир. Лаборатории при Мавзолее Ленина.
Зельдович Яков Борисович (1914 – 1991), физик-теоретик и экспериментатор, Герой Соц. Тр. (1949), Стал. пр. (1943, 1949, 1951, 1953).
Зенкевич Лев Александрович (1889 – 1970), гидробиолог, рук. мн. океанологических экспедиций, Стал. пр. (1951).
Зив Давид Моисеевич (1915 – 1967), радиохимик. Предл. высокочувствит. методы опред. следовых количеств ряда эл-тов. Разраб. с сотрудниками метод выделения полония. Стал. пр. (1951, 1953)
Зильбер Лев Александрович (1894 – 1966), микробиолог и иммунолог, акад. АМН СССР (1945), Стал. пр. (1946). Описал возбудителя дальневост. клещевого энцефалита, заложил основы иммунологии рака.
Иоффе Абрам Федорович (1880 – 1960), физик, один из созд. школы сов. физиков, организатор и 1-й дир. Физ.-техн. ин-та, Ин-та полупроводников, Агрофиз. ин-та, Стал. пр. (1942).
Иссерсон Михаил Давыдович (1874 – 1955), хирург, основоположник хирургич. помощи в Карелии, засл. врач Карело-Финск. ССР (1940). Чл. ЦИК Карельской АССР, деп. и чл. През. Верх. Совета Карело-Финск. ССР.
Кабатчик Мартин Израилевич (р. 1908), химик-органик, Стал. пр. (1946).
Каган Вениамин Федорович (1869 – 1953), математик, д-р физ.-мат. наук, проф., Стал. пр. (1943). Тр. по дифференциальной геометрии.
Казарновский Исаак Абрамович (1890 – 1981), химик, чл.-корр. АН СССР (1939), Стал. пр. (1941).
Кантор Соломон Абрамович (1908 – 1971), спец. в обл. турбиностроения, д-р техн. наук (1948). Стал. пр. (1945, 1949).
Канторович Леонид Витальевич (1912 – 1986), математик, экономист, Стал. пр. (1949).
Капелюшников Матвей Алкумович (1886 – 1959), нефтяник, чл.-корр. АН СССР (1939). Изобр. турбобура (1922).
Кибель Илья Афанасьевич (Аронович) (1904 – 1970), математик, гидромеханик и метеоролог, чл.-корр. АН СССР (1943). Стал. пр. (1941).
Кикоин Исаак Константинович (1908 – 1984), физик, акад. АН СССР (1953), Герой Соц. Тр. (1951), соавт. эффекта Кикоина-Носкова, Стал. пр. (1942, 1949, 1951, 1953).
Ковда Виктор Абрамович (1904 – 1991), почвовед, чл.-корр. АН СССР (1953). Тр. по происх. и мелиорации солонцов и солончаков. Стал. пр. (1951, 1953).
Котин Жозеф Яковлевич (1908 – 1979), конструктор, Герой Соц. Тр. (1941). Рук. созд. тяж. танков КВ и ИС, самоходн. арт. установок, плавающего танка ПТ-76, тракторов КТ-12 и К-700. Стал. пр. (1941, 1943, 1946, 1948).
Лавочкин Семен Алексеевич (1900 – 1960), авиаконструктор, ген.-майор инж.-авиац. службы (1944), Герой Соц. Тр. (1943). Под рук. Лавочкина созданы истребители ЛАГГ-3, Ла-5, Ла-7, ряд реактивных самолетов. Стал. пр. (1941, 1943, 1946, 1948).
Ландау Лев Давыдович (1908 – 1968), физик-теоретик, акад. АН СССР (1946), Герой Соц. Тр. (1954), автор многотомного учебника “Курс теорет. физики” (совм. с Лифшицем Е.М.), Стал. пр. (1946, 1949, 1953).
Ландсберг Григорий Самуилович (1890 – 1957), физик, акад. АН СССР (1946), автор курса “Оптика”, Стал. пр. (1941).
Левин Арон Вульфович (1905 – 1974), инженер-энергетик, спец. в обл. турбиностроения. Стал. пр. (1948).
Левина Ревекка Сауловна (1899 – 1964), экономист, чл.-корр. АН СССР (1939). Осн. тр. в обл. экономики с. х-ва.
Лейбензон Леонид Самуилович (1879 – 1951), механик, акад. АН СССР (1943), Стал. пр. (1943).
Литвинов Виктор Яковлевич (1910 – 1983), авиконструктор и организатор авиац. пром-сти, Стал. пр. (1946, 1950).
Люльев Лев Вениаминович (1908 – 1985), конструктор арт. систем, Стал. пр.(1948).
Люстерник Лазарь Аронович (1899 – 1981), математик, чл.-корр. АН СССР (1946), Стал. пр. (1946).
Майзель Сергей Осипович (1882 – 1955), физик, спец. в обл. светотехники, д-р техн. наук (1938), засл. деят. науки и техники РСФСР (1944). Стал. пр. (1946).
Майкапар Георгий Ильич (р. 1914), инженер, спец. в обл. аэродинамики, д-р техн. наук (1952). Осн. тр. связаны с проектир. воздушных винтов к самолетам Ил-2, Ла-5, Ту-114. Стал. пр. (1949).
Мандельштам Леонид Исаакович (1879 – 1944), физик, осн. одной из школ в радиофизике, акад. АН СССР (1929), Пр. им. Ленина (1931), Стал. пр. (1942).
Мандельштам Сергей Леонидович (1910 – 1990), физик, Стал. пр. (1946). Тр. по атомной спектроскопии, спектроскопии плазмы.
Маршак Иммануил Самуилович (1917 – 1977), физик, Стал. пр. (1945).
Меерсон Григорий Абрамович (1901 – 1975), металлург, д-р техн. наук (1935). Осн. тр. по созд. основ порошковой металлургии и разраб. технологии произв-ва тантала и тантало-ниобиевого сплавов. Стал. пр. (1946, 1948).
Минц Александр Львович (1895 – 1974), радиотехник, Стал. пр. (1946, 1951). Рук. созданием мощн. радиостанций.
Парнас Яков Оскарович (Якуб Кароль) (1884 – 1949), биохимик, акад. АН СССР (1942) и АМН СССР (1944), пионер применения изотопов в биохимии. Осн. и дир. (1943-1948) Лаборатории биохимии АН СССР. Стал. пр. (1942).
Померанчук Исаак Яковлевич (1913 – 1966), физик-теоретик, Стал. пр. (1950, 1952). Тр. по физике высоких энергий, яд. реакторам, физике низких температур.
Постовский Исаак Яковлевич (1898 – 1980), химик-органик, Стал. пр. (1946, 1951). Открыл сульфидин (1935). Организатор отеч. пром-сти сульфамидных препаратов.
Презент Исай (Исаак) Израилевич (1902 – 1969), биолог, акад. ВАСХНИЛ (1948). В 1943-51 проф. ЛГУ, в 1948-50 зав. каф. и декан биол. ф-та МГУ, в 1951-55 ст. науч. сотр. ВАСХНИЛ. Один из орг. антигенетич. кампании в биол. науке.
Рабинович Исаак Моисеевич (1886 – 1977), ученый в области строит. механики, автор курса “Строительная механика”, Ген.-майор инж. службы, чл.-корр. АН СССР (1946). Тр. по динамике, статике и прочности сооружений.
Рабинович Матвей Самсонович (1919 – 1982), физик, Стал. пр. (1951).
Рабинович Самуил Исаакович (1905 – 1982), специалист в обл. электротехники, Стал. пр. (1946).
Ратнер (Хацкелевич) Александр Петрович (1906 – 1956), радиохимик, д-р хим. наук. Раб. в Радиевом ин-те им. В.Г. Хлопина. Уч. пуска и науч. рук. 1-го радиохим. з-да (1949-1951). Стал. пр. (1949).
Рейнберг Самуил Абрамович (1897 – 1966), рентгенолог, осн. науч. школы, засл. деят. науки РСФСР (1941). 1-м в СССР произвел ангиографию сердца человека.
Рогинский Симон Залманович (1900 – 1970), физико-химик, чл.-корр. АН СССР (1939), Стал. пр. (1941, 1949).
Рохлин Дмитрий Герасимович (1895 – 1981), рентгенолог-радиолог и анатом, проф. (1932), чл.-корр. АМН СССР (1946). Созд. науч. школы в обл. рентгенодиагностики заболеваний костей и суставов, их возрастных особенностей. Раб. по палеопатологии скелетной системы.
Рубинштейн Абрам Михайлович (1909 – 1955), химик-неорганик, д-р хим. наук (1942). Стал. пр. (1946, 1951).
Рыбак Борис Моисеевич (1909 – 1961), инж.-технолог, в 1941-46 зам. наркома нефтяной пром-сти СССР.

სპორტი:

Авербах Юрий Львович (р. 1922), шахматист, межд. гроссмейстер (1952). Чемпион СССР (1954).
Аронин Лев Соломонович (1920 – 1983), шахматист, межд. мастер (1950).
Болеславский Исаак Ефремович (1919 – 1977), шахматист, гроссмейстер (1950). Чемпион Укр. ССР (1939-1940). Победитель турнира в Куйбышеве (1942), уч. финального матча претендентов (1950). Неоднокр. призер чемпионатов СССР (1941, 1944, 1945, 1947). Уч. в турнире претендентов (Цюрих, 1953), усп. играл в ряде турниров, напр. в Бухаресте (1953).
Ботвинник Михаил Моисеевич (1911 – 1995), гроссмейстер СССР (1935), межд. гроссмейстер (1950), засл. м. с. (1945), д-р техн. наук (1951), чемпион СССР (7 раз в 1931-1952), чемпион мира (1948-1957, 1958-1960, 1961-1963). Создатель и рук. шахматной школы.
Бронштейн Давид Ионович (р. 1924), межд. гроссмейстер (1950), засл. м. с. (1951), чемпион СССР (1948 – 1949), уч. матча на первенство мира с Ботвинником (1951), турниров претендентов (1950, 1953, 1956).
Верлинский Борис Маркович (1887 – 1950), шахматист, 1-й гроссмейстер СССР (1929), межд. мастер (1950). Чемпион СССР (1929).
Гуревич Максим Максович (1931 – 1995), спортсмен (греко-римская борьба), засл. м. с. (1952), чемпион Олимп. игр по классич. борьбе в наилегчайшем весе (1952), чемпион мира (1953), чемпион СССР (1950).
Кан Илья Абрамович (1909 – 1978), шахматист, межд. мастер (1950).
Константинопольский Александр Маркович (1910 – 1990), шахматист, м.с. СССР (1933), межд. мастер (1950). 1-й чемпион СССР по шахматам по переписке (1948-1951).
Левенфиш Григорий Яковлевич (1889 – 1961), шахматист, межд. гроссмейстер (1950). Чемпион СССР (1937). В 1937 вторым (после Ботвинника) получил звание гроссмейстера СССР. Засл. м. с. СССР (1947). 9 раз играл в чемпионатах Ленинграда (посл. в 1952).
Липницкий Исаак Оскарович (1923 – 1959), шахматист, м. с. СССР (1950). Чемпион Укр. ССР (1949). Уч. 3 чемпионатов СССР (1950-1952).
Перльман Михаил Романович (1923 – 2001), спортсмен, засл. м. с. по спортивной гимнастике (1949). Чемпион Олимп. игр в командном первенстве (1952).
Пункин Яков Григорьевич (1921 – 1994), спортсмен (греко-римская борьба)

 

დასკვნა: იუდეველთა პოზიციები ხელისუფლებაში სტალინის დროს გაძლიერდა!

 

მესამე მითი – სტალინმა მოიგო ომი და გაანადგურა მეხუთე კოლონა!

სტალინმა მოიგო ომი, მაგრამ პირველი, მას არ შეეძლო ის წაეგო გერმანიაზე სსრკ-ს შეიარაღებული ძალების კოლოსალური აღმატების პირობებში, მეორე, მესამე რეიხის წინააღმდეგ იბრძოდნენ არა მარტო წითელი არმიის ჯარისკაცები, მესამე, რომ არა სტალისნის ხელისუფლება ომი არ იქნებოდა, და მეოთხე რომ არა ბოლშევიკების ხელისუფლება, მაშინ კომუნისტების წინაარმდეგ არ იბრძოლებდა ორ მილიონამდის მოხალისე რუსეთის განმათვავისუფლებელი არმიის, რუსეთის ნაციონალური არმიის, რუსეთის განმათავისუფლებელი ნაციონალური არმიის, რუსეთის ნაციონალური სახალხო არმიის, რუსული კორპუსის, კაზაკების ბანაკის, სს-ს 15-ე კაზაკური კავალერიის კორპუსში. სს-ს უკრაინის გალიჩინის დივიზიის, სს-ს 15-ე, 19-ე, 20-ე ბალტიისპირეთის დივიზზიების, უკრაინის ამბოხებულთა არმიის, ხივის, პოლიციის და ა. შ. რიგებში, ბოლშევიკების მეხუთე კოლონა კი არსებითად წითელარმიელთა სამეთაურო შემადგენლობის კოლონა იყო, რომელიც ლიკვიდირებული იქნა ომის წინ.

დასკვნა:  ომი დაიწყო და გრძელდებოდა სტალინის წყალობით ოთხი წელი კოლოსალური დანაკარგებით სსრკ-ს აღმატებითი უპირატესობის პირობებში, კიდეც გაბედეს და დაადანაშაულეს აშშ და ინგლისი ლენდლიზის გამო, და ევროპის გაყოფის გამომხოლოდ მესამედი არგეს, რომელთაც საერთო გამარჯვებაში შეიტანეს ძალისხმევის სამი მეოთხედი. 

მითი მეოთხე – სტალინი ეწეოდა ასკეტური ცხოვრების წესს, ცხოვრებაში გააჩნდა რა მხოლოდ ფრაკი, ჩიბუხი და ჩექმები!

სტალინს გააჩნდა კოლოსალური პიროვნების კულტი, რომელსაც არ იცნობდა არცერთი მმართველი კაცობრიობის ისტორიაში, მისი სახელს უწოდებდნენ ქუჩებსა და ქალაქებს, მისი ბიუსტების და პორტრეტები იყო თითოეულ დაწესებულებაში, დემონსტრაციებზე ყოველთვის გამოჰქონდატ მისი პლაკატები, პორტრეტები და ტრანსპარანტები მისი სახელით, თვითმფრინავები მის სახელს ცაში წერდნენ, მის სახელს უწოდებდნენ საუკეტესო ტანკებს, მის სახელზე თხზავდნენ პოემებს და წერდნენ პროზას და ა. შ; აქ მე მსურს შევეხო მოსკოვის სახელის შეცვლის თემას, რომელსაც შეილება ადგილი ჰქონოდა, აგრეთვე სტალინის გამოსახულებიანი ჯილდოების შესახებ და იმ ფუფუნებას, რომელშიც სტალინი ცხოვრობდა. აი სტატია ამის შესახებ:  

თუ კინაღამ  როგორ შეუცვალეს მოსკოვს სახელი სტალინოდარად

1930-50-იან წლებში სსრკ-ს სხვა ქალაქებთან შედარებით მოსკოვში ძალზედ სუსტად იყო წარმოდგენილი სტალინური ტოპონიმიკა. მხოლოდ ქალაქის არმოსავლეთით მდებარე მოედანი (თითქმის ქალაქ გარეთ), რომლის ქვეშაც ააშენეს მეტროს სადგური, და მის გარშემო მდებარე ადმინისტრაციული რაიონი ატარებდა „საბჭოთა ხალხების ბელადის“სახელს. მართალია კიდევ იყო საავტომობილო ქარხანა სტალინის სახელით – ზის-ი.

პიროვნების კულტის დაგმობის შემდეგ მოედანსა და სადგურს ეწოდა სემენოვსკი (სოფელ სემენოვკის სახელი, რომელიც ჯერ კიდევ პეტრე პირველის დროს წარმოადგენდა ქალაქის შემოსასვლელს), რაიონს ეწოდა  პირველი მაისი, ქარხანას კი ეწოდა მისი მრავალწლოვანი დირექტორის ლიხაჩოვის სახელი.

ამას გარდა, 1937-38 წლებში სტალინის ქუცას უწოდებდდნენ იზმაილოვოში დაპროექტებულ გასასვლელს – მაშინ მიყრუებულ ნაპირზე, სემიონოვკის აღმოსავლეთით. გასასვლელი მიდიოდა უზარმაზარ მშენებარე სტადიონთან, რომელსაც ადრევე მიენიჭა „დიდი ბელადისა და მასწავლებლის“ სახელი. 1939 წელს გამოცემულ მოსკოვის გეგმაზე მოასწრეს „ავანსად“ დაეტანათ ქუჩა. მაგრამ სტადიონი არარ დაამთავრეს, ქუჩა განზრახ აღარ დააგეს და ომისშემდგომ პირველსავე წლებში სახელი თავისტავად გაქრა რუკებიდან და ცნობარებიდან.    

„იზმაილოვსკის პარკისა“ და იზმაილოვსკაიას“ სადდგურებს შორის გადასარბენზე მეტროს მატარებელი შედის ღია ხიდზე, მარჯვნივ შეილება პატარა მდინარის და მასზე გადადებული რამოდენიმე ბოგირის დანახვა, იქ უნდა გასულიყო ამხანაგ სტალინის ქუჩა… კრემლიდან დაშორებით -მაგრამ საპირისპირო, მისგან დასავლეთის მხარით / იუო სტალინის ქუჩა, რომელიც ამკობდა ქალაქ კუნცევოს რუკას, რომელიც მიუერთეს მოსკოვს 1960 წელში, ის მაშინვე გადააკეთეს კუზნეცოვსკაიად. 

ამ სტრიქონების ავტორმა ბავშვობა გაატარა ტუშინოში – მოსკოვის სხვა განაპირა მხარეში, რომელსაც 1960 წლამდე ჰქონდა აგრეთვე ცალკე ქალაქის სტატუსი. აქ იოსებ ბესარიონის საპატივსაცემოდ არაფერი იყო გარდა ტუშინოს შემორტყმული არხისა, რომელიც მცირე ხანს ატარებდა ულვაშიანი გენერალსიმუსის სახელი. რით შეიძლება აიხსნას ბელადისადმი სიყვარულის ასეთი მოკრძალებული ზომები, რომლებიც გამოხატა ქალაქის მაშინდდელმა ხელმძღვანელობამ?

ვ. მურავიოვის წიგნში “Московские слова и словечки” მოყვანილი  სკკპ-ს არქივის ბოლო დროს გამოქვეყნებული დოკუმენტები შუქს ჰფენენ ამ ისტორიას.

1937 ან 1938 წელს შინაგან საქმეთა სახკომმა ნ, ი. ეჟოვმა სსრკ-ს უმაღლეს საბჭოში შეიტანა მოხსენებიტი ბარათი ქალაქ მოსკოვისათვის სტალინის სახელის მინიჭების!

ამის დასასაბუთებად, როგორც სახკომი წერს, იმსახურებს „მიმართვა საბჭოთა კავშირის მშრომელებს“. პარტიის წევრი დ. ზაიცევი წერს ეჟოვს: “Гений Сталина является историческим даром человечеству, его путеводной звездой на путях развития и подъема на высшую ступень. Поэтому я глубоко убежден в том, что всё человечество многих будущих веков с удовлетворением и радостью воспримет переименование Москвы в Сталинодар. Сталинодар будет гордо и торжественно звучать многие тысячелетия”.

მოსკოველი ე. ფ. ჩუმაკოვამ წარმოადგინა ანალოგიური წინადადება ლექსად:

„Мысль летит быстрей, чем птица.
Счастье Сталин дал нам в дар.
И красавица столица
Не Москва – Сталинодар!“

გადარქმევამდის საქმე აღარ მისულა. როგორც სსრკ-ს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს მოახსენა კალინინმა, თვით სტალინი წავიდა ამის წინააღმდეგი. მოკრძალებით ბელადი არ გამოირჩეოდა, უბრალოდ მას მოეჩვენა, რომ სტალინგრადის არსებობის ფონზე (ეს ქალაქი სტალინის სახელს შემთხვევით არ ატარებდა, იმ რაიონში იყო ხაზარეთის ყაღანატის დედაქალაქები) სახელი სტალინოდარი რამდენადმე პროვინციალურად იჟღერებს.

სთავაზობდნენ აგრეთვე მოსკოვის სახელის შეცვლას სტალინობადით და უბრალოდ სტალინით. ქალაქის სამხრეთ დასავლეთით გათვალისწინებული იყო ბელადის სხეულისათვის პირამიდის აგება, მსგავსი ეგვიპტურისას. იმავე რაიონში მდებარე მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტისთვის სურდათ სტალინის სახელის მინიჭება. საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირისათვის – სტალინური საბჭოთა რესპუბლიკების კავშირი. საქართველოს სსრ-ს – სტალინის სსრ. ლენინის ორდენი – ლენინ-სტალინის ორდენი…

გამიზნული ცვლებები არ განხორციელდა მხოლოდ სკკპ-ს XX ყრილობაზე ხრუშჩოვის მიერ წარმოთქმული მოხსენების წყალობით. ორდენები და მედლები სტალინის გამოსახულებებით დარჩა მხოლოდ ქაღალდზე:

 

აი, როგორ ცხოვრობდა ყველა დროისა და ხალხის ქართველი „ასკეტი“:

  1. „სემენოვსკაია“ (შორეული) მოსკოვიდან 100 კმ-ზე მეტად მოშორებული, 800 კვ. მ. 8 ოთახი. სტალინი აქ მოდიოდა სანადიროდ და დასასვენებლად, აგრეთვე საბუთების მომზადებისას. (შემონახულია შეცვლილი სახით)
  2. „ბლინოვკა“, სოჭი. ორი სართული. 250 კვ. მ. 5 ოთახი. სტალინმა აქ ერთხელ დაისვენა, აგარაკი მას არ მოეწონა და მან ის კ. ვოროშილოვს გადასცა. (შემონახულია შეცვლილი სახით)
  3. „პუზანოვკა“. სოჭი. ზღვის დონიდან დაახლოებით ასი მეტრი. 100 კვ. მ. 6 ოთახი. (შემონახულია გადაკეთებული სახით)
  4. „ახალი მაცესტა“ („მწვანე ჭალა“) სოჭი. 2 სართული, 200 კვ. მ. 6 ოთახი (ახლა აქ მემორიალური მუზეუმია)
  5. „რივერა“. სოჭის გარეუბანი. 1 სართული, 200 კვ.მ. 5 ოთახი (არ შემონახულა)
  6. „გოლოვინკა“. ყირიმი. 1 სართული, 4 ოთახი. 150 კვ.მ. სატალინი აქ ორჯერ იყო (პირვანდელი სახით არ შემონახულა.)
  7. „იავეინაია“. ყირიმი. 1 სართული, 4 ოთახი, 150 კვ. მ. სტალინი აქ არასდროს მოსულა (არ შემონახულა პირვანდელი სახით.)
  8. „კორეიზი“ ყირიმი. 600 კვ. მ-ზე მეტი. აქ ყოვნდებოდა სატლინი, მათ შორის 1944 წ. იალტის კონფერენციის დროს.
  9. „ტრაპეზინოვკო“. ყირიმი, 2 სართული, 300 კვ. მ. 7 ოთახი. სტალინი აქ რამოდენიმეჯერ ისვენებდა, მათ შორის ალილუიევასთან ერთად. შემდეგ აქ შემოასახლა ე. იაროსლავსკი (აგარაკის შემდგომი ბედი უცნობია.)
  10. „რიწა“. რიწის ტბის მახლობლად. საქართველო (აფხაზეთი). 1 სართული. 200 კბ. მ. 4 ოთახი (ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდში დაძველდა.)
  11. „ახალი ათონი“. საქართველო (აფხაზეთი). 2 სართული, 200 კვ.მ. 6 ოთახი, სტალინმა აქ მხოლოდ ერთხელ შემოიხედა, მაგრამ უარი თქვა აქ ცხოვრებაზე. (არ შემონახულა.)
  12. „ხოლოდნაია რეჩკა“. გაგრიდან 11 კმ. საქართველო (აფხაზეთი). ზღვის დონიდან 130 მ. შენობა აშენებულია მთაში. 2 სართული, დაახლოებით 500 კვ. მ. 8 ოთახი. ტერიტორიაზე არის სახლი ქალიშვილ სვეტლანასათვის. (ახლა აქ დასასვენებელი სახლია, სადაც უცხოელ ტურისტებს უყვართ ყოფნა.)
  13. „ბორჯომი“. საქართველო. შენობა ააშენეს XIX საუკუნის ბოლოს. 2 სართული, 300 კვ. მ. 9 ოთახი. სტალინი აქ 1951 წელს ისვენებდა (შემონახულია ჩვენს დრომდის.)
  14. „წყალტუბო“. საქართველო. 2 სართული. 200 კვ. მ. 5 ოთახი. (შენობა შემონახულია დღემდის.)
  15. „მიუსერა“. საქართველო (აფხაზეთი). 1 სართული, 300 კვ. მ. 6 ოთახი. 1933 წლიდან მოყოლებული სტალინი აქ მრავალჯერ ისვენებდა. (შენობა ჩვენს დღეებამის შემორჩა.)
  16.  „სოხუმი“. საქართველო (აფხაზეთი). აგარაკი განლაგებულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკურ ბაღში. 2 სართული, 600 კვ. მ-ე მეტი. 20 ოთახი (შენობა შემონახულია.)
  17. აგარაკი „კუნცევსკაია“ (ახლოს) 2 სართული, დაახლ. 1000 კვ. მ. 10 ოთახი

დასკვნები გამოიტანეთ თვით!

 

მითი მეხუთე – სტალინის დროს ჩვენ უკეთესად ვცხოვრობდით!

როგორ ცხოვრობდნენ უბრალო ადამიანები სტალინის დროს? გერმანელი ჯარისკაცის მოგონებებიდან, რომელმაც „კომუნისტური სამოთხე“  ნახა: ლეიტენანტი ოტო დისენროტი: ამ წერილს დაცარიელებული უკრაინული სოფლიდან გწერთ, რომელიც ტყეშია კიევიდან 40 კმ-ზე დაშორებით, რომელსაც ვიმედოვნებთ, რომ რამოდენიმე დღეში დავიპყრობთ. ჩვენს გარშემო – უკრაინის ნაყოფიერი მიწებია, მაგრამ ბოლშევიკების 20 წლიანმა უგნურმა ხელმძღვანელობამ ყველაფერი გაანადგურა. სიღარიბე, გასაჭირი და სიბინძურე, რომლებიც ჩვენ ვიხილეთ ამ დღეებში, აღუწერელია. ვერ წარმოიდგენთ ამ ნაყოფიერ მიწაზე ბოლშევიზმის შედეგებს. ყველაფერს, რასაც ადრე გაზეთებში ვკითხულობდით, უფერულდება საშინელი სინამდვილის პირისპირ. ჩვენი თვალები ამაოდ ეძებენ თუნდაც რაიმე ნიშანს რომელიმე მშენებლობისას…, რაიმე ნიშანს პროგრესისას, რაიმე კულტურისას. ჩვენ გვენატრება სუფთა სახლი, ორგანიზებული ქუჩები, ჩრდილიანი ბაღები ჩამწკრივებული ხეებით! ყველგან, სადაც არ უნდა გაიხედო, ჩვენ ვხედავთ სიბინძურეს, დაცემულობას, უკაცრიელობას, სიღატაკეს, სიკვდილს და გაჭირვებას! ყვლგან კომუნიზმის მოჩვენებას ვხედავთ – გლეხების გატანჯულ გამოხედვას, ცარიელ ბეღლებს, ასობით მოკლულ ადამიანს, გლეხების ღარიბულ სახლებს, მრავალ დანგრეულ შენობას. ხანდისხან ვფიქრობ, რომ ეს ყველაფერი – ეშმაკის ნახელავია. ეს მიწა მდიდარი იყო, როცა აქ ცხოვრობდნენ გერმანელი, უკრაინელი, ჩეხი და პოლონელი გლეხები. როცა ბოლშევიზმი მოვიდა, მან საშინელი სიღარიბე მოიტანა.  ყველაფრი, რაც ყვაოდა, ყოველივე კულტურული, განადგურდა, მოკვდა. მე ბევრ ადამიანს ვესაუბრე, რომელთა ნათესავები, მამები, ძმები, ქმრები, ვაჟები დაიღუპნენ სადღაც მურმანსკში, ციმბირში ან ყინულოვან ჩრდილოეთში. ათასობით ამოწყდა დიდი შიმშილობის დროს, განსაკუთრებით 1932-1933 წლებში. ათასობით გამოამწყვდიეს ციხეებსა და ბანაკებში. იმათი სიღატაკე, რომლებიც ჩვენ ბოლშევიზმისაგან გავათავისუფლეთ, აღუწერელია. თავისუფლების ნებისმიერი გამოვლენა აკრძალული იყო. ყოველივე, რაც ბუნებიდან ჩინებული, კარგი და თავისუფალია, დაინგრა. ღმერთის ყოველი ქმნილება, ნადგურდებოდა! მათ წაიღეს მადლი მიწისაგან და ადამიანთა სულებისაგან. მათ ისინი დაამცირეს ცხოველებამდის, უბედური დამონებული ცხოველები ყოველგვარი იმედის გარეშე, რომელთაც არ იცოდნენ იქნებოდნენ თუ არა ხვალ ცოცხალი, რომლებიც მხოლოდ იმისთვის ცხოვრობდნენ, რომ მხოლოდ ეჭამათ, და ბედნიერნი მხოლოდ მაშინ იყვნენ, როცა მათ ვინმე მოკლავდათ. ვერცერთი ჯოჯოხეთი ვერ იქნება უარესი, ვიდრე ეს „მუშათა სამოთხე“.

უფროსი სერჟანტი კურტ ჰუმელი: „ბოლშევიკური პირობები აღუწერელია. მე ვერც წარმოვიდგენდი,რომ შესაძლებელია ასეთი სიღატაკე. ხალხმა აქ არაფერი არ იცის ელექტრონული გაყვანილობის, რადიოს, გაზეთების და ამგვარის შესახებ. არშეიძლება, სადაც ისინი ცხოვრობენ, უწოდო სახლები. მხოლოდ დამპალი თივით გადახურული ქოხმახები. ირგვლივ თვალუწვდენელი მოტოვებული ველებია.  არ არის თუნდაც პატარა მაღაზია. ეს ისაა, რასაც ხალხი „საბჭოთა სამოთხეს“ უწოდებს. მე ვუსურვემ მცირე რიცხოვან რენეგატებს, რომლებიც ჯერ კიდევ არიან გერმანიაში, ჩამოვიდნენ აქ. სადაც არ უნდა გაიხედო, ყველგან ერთი სიღატაკეა. ყველა, ვინც ამას ხედავს, ხვდება რა ჩინებულია გერმანია“.

ჯარისკაცი ჰეინრიხ შტარი: „გზები. ჩვენ ქვეით ჯარში ვართ, უცილობლად, კარგი და ცუდი გზების საუკეთესო მოსამართლეები, იმიტომ რომ კილომეტრებით გავდივართ მათზე. აქ საბჭოებმა თითი თითზე არ დადეს. მთავარი გზები ბილიკებზე უკეთესი არაა. მერწმუნეთ, ჩემო საყვარელო ამხანაგებო, ნებისმიერი ჯარისკაცული წყევლა სამართლიანია ამგვარ გზებზე 40 ან 50 კილომეტრის გავლის შემდეგ. ამის გარდა ჩრდილში 30-35 გრადუსია და უშველებელი მტვრის ღრუბლები სუნთქვას არ გაცლიან. ჭაობები, ტყეები და ცუდი გზები ხელს უშლიან სამხედრო მოქმედებებს, მაგრამ ჩვენ ვაგრძელებთ შეტევას“.

ჯარისკაცი ფრედ ფალნბიგლი: „მაგრამ, მცირედი რამ „საბჭოთა სამოთხის“ შესახებ. უმთავრესად მე მოგიყვებით იმის შესახებ, რაც ლვოვ-ტერნოპოლში და ტრებოვლში მოხდა. ტრებოვლი მდებარეობს ტერნოპოლის სამხრეთით. მე ვნახე ციხეები ლვოვში, და ვნახე მოვლენები, რომლებმაც ძლიერ შემძრა. აქ ყურ და ცხვირმოჭრილი ადამიანები იყვნენ… ისინი ცოცხალ ბავშვებს ლურსმნებით აჭედებდნენ კედლებზე.აწამებდნენ. სისხლი კოჭებში ჩასდიოდათ. არ ქონდა დიდი მნიშვნელობა, იყვნენ ცოცხლები თუ მკვდრები. ისინი მკერდზე ასხამდნენ ბეზინსა და წვავდნენ. საშინელი სიმყრალე იყო. ამგვარი მე ვიხილე ტეროპოლსა და ტრებოვლში. გერმანელების მოსვლამდის შვიდი უკრაინელი აყარეს საწოლებიდან. შემდეგ დღეებში მათი ცხედრები ტყეში იპოვნეს, იმ დონეზე ნაცემნი, რომ ამოცნობა შეუძლებელი იყო.

მე ეს ყველაფერი საკუთარი თვალით ვიხილე, არა ვინმესგან გავიგონე. არ მერიდება ამის შესახებ მოვუყვე სხვებს, განსაკუთრებით მათ, ვინც, შესაძლებელია, ჯერ კიდევ კარგს ფიქრობს საბჭოთა კავშირის შესახებ.  

სერჟანტი პოლ რუბელტი: „მე გუშინ ლვოვში ვიყავი და ვიხილე სისხლის აბანო. ეს საშინელება იყო. ბევრს ტყავი ჰქონდა გამძვრალი, კაცები დაკოდილნი იყვნენ, თვალები ამოთხრილი, ხელ-ფეხი მოხერხილი. ზოგიერთი კედლებზე ლურსმნებით იყო მიჭედებული. 30-40 ადამიანი პატარა ოთახის კედელში იყო ჩატანებული და დაიხუთნენ. 650-მდე ადამიანი ამ ტერიტორიაზე ამ სახით დაიღუპა. სიმყრალეს სიგარეტის მოწევით ან ცხვირსახოცით დააღწევდი თავს. 

კ. საფნერი: „მე ფეხმძიმე ქალები ვიხილე, სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ციხეებში ფეხებით დაკიდებულნი. ბოლშევიკებმა მოაჭრეს ცხვირები, ყურები, თვალები, თითები, ხელები და ხელის და ფეხის მტევნები. ზოგიერთს გულიც ჰქონდათ ამოგლეჯილი. ეს საშინელება იყო! ჩვენ არ შეგვეძლო დაჯერება იმისა, რომ არსებობს ასეთი საოცრება. ჩვენი პროპაგანდისტები არასაკმარისად საუბრობენ ბოლშევიზმის ნამდვილ სახეზე“.

ლეიტენანტი ლორენც ვახტერი: „მე ნამდვილად არ ძალმიძს ავღწერო ის, რაც ჩვენ ლვოვში ვნახეთ. ეს ბევრად, ბევრად უფრო იმაზე უარესია, რაც კი შეეძლოთ აღეწერათ გერმანულ გაზეთებს. ეს უნდა განახათ. ცხედრების სიმყრალეც კი, რაიც შესაძლებელი იყო ციხეების კედლებიდან შორ მანძილზეც გეგრძნოთ, საკმარისი იყო, რომადამიანი სნეული გამხდარიყო. და თვით სცენა: „ასობით მოკლული მამაკაცი, ქალი და ბავშვი, საშინლად ნაწამებნი. მამაკაცებს თვალები ჰქონდათ ამოთხრილი, მღვდელს მუცელი ჰქონდა გამოღადრული და იქ ჩვილის ცხედარი ჩადებული. მე კიდევ უფრო საშინელი რამის მოყოლა შემელძო, მაგრამ ამეებმა მე შეძრეს. ამჟამად ამგვარ რამეებს შევეჩვიე“.

კომენტარის გარეშე!

 

 

 

4 Responses to “• “კარგი” სტალინი”

  1. სტალინზე მაქვს წაკითხული რომ ომის პირველ დღეებში ტყვედ ჩავარდა 500 000 მდე წითელ არმიელი სტალინის ხოშის გამოუკან არ დაიხიოთო და ომის მერე ეს ყოფილი ტყვეებიც დასაჯა. სტალინი იყო ყ..

    აი რაც შეეხება ჰიტლერს მას ძალიან უყვარდა გერმანია და ომამდე რომ იყო 30იანი წლების ეკონომიკური კრიზისი 1939 წლამდე ძალიან განავითარა გერმანია. ჰიტლერის დროს იყო ბევრი წინსვლა საზოგადოების კეთილდღეობაში მსოლიოში პირველად გერმანიაში. ასევე ჰიტლერის გერმანიის მეცნიერებით გაძლიერდა აშშ და სსსრ.

    და რაც შეეხება ებრაელებს ზოგადად ებრაელები არიან მსოფლიოს უდამპლესი “ხალხი” . მათ აქვთ რაღაც დღესასწაული რომლის დროსაც ამოხოცეს(იმ დღეს) ირანელი წარჩინებულები და ამ დღეს აცხობენ ამ დიდებილების შინაგანი ორგანოების სახით ნამცხვრებს(გულის ფორმის, ღვიძლის ფორმის და ასე შემდეგ) ხოლო კარზე ამ დღეს რამომხრჩვალ თოჯინას კიდებენ. ებრაელები მართავენ ასევე მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობას . და ეს მასონები ძალიან დამპალი ხალხია. წაიკითხეთ მასონებზე და დარწმუნდებით. ასევე ებრაელმა ოსმალებმა მოაწყვეს სომხების გენოციდი. და ეხლა არც ისრაელმა აღიარა გენოციდი და არც ამერიკამ სადაც დიდია ებრაელთა გავლენა. თან არ აღიარა მაშინ როცა ისრაელს არ ევასება თურქეთი. მიზეზი კი ის არის რომ ოსმალეთის ებრაელები იყვნენ ამ გენოციდის მეთაურები. შეგიძლიათ წაიკითხოთ.

    ასეა რაც დავწერე სიმართლეა. ვისაც გაინტერესებთ შეგიძლიათ თქვენც მოიძიოთ ამაზე ინფორმაცია.

  2. a.s said

    მერე ამ დღეს კლარა ცეტკინმა დაამთხვია ქალთა საერთაშორისო დღე 8 მარტი.

  3. levani said

    გერმანელი ლეიტენანტის წერილი მაგარი არგუმენტია მაგ წერლში რაც წერია რისთვის დაიწერა თუ დაფიქრდებით მიხვდები კიდეც რაც შეეხება გატანჯულ სახეებს ნაცისტებმა რაც რუს ხალხს გაუკეთეს {და არა მარტო რუს ხალხს არა მგონია გაღიმებული და ბედნიერი სახეები ქონოდათ უკრაინელ გლეხებს]ომის დროს უკრაინულ სოფელში ასვალტი და სისუფთავე თუ ნახა და გაუკვირდა საღოლ ლეიტენანტის ანტაზიას

  4. miriani said

    vaax rogor sjera am xalxs yvelaferi daakvirdit golodomoris shesaxeb ras amboben atasobit daixocao .da ara 7da 8 milioni rogorc qartvelebi abraleben stalins

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: