IBERIANA-2 – იბერია გუშინ, დღეს, ხვალ

• ავთანდილ კახნიაშვილი – სასამართლო რეფორმა

♥ ს. ე. გ. მ.

kakhniashvili

ავთანდილ კახნიაშვილი

სამართლის დოქტორი

 

***

 

უზენაესის მოსამართლეები მომავალმა პარლამენტმა უნდა შეარჩიოს

 

პარლამენტს მორალური უფლებაც არ აქვს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ შერჩეული კანდიდატურები განიხილოს

მოსამართლე, რომელიც იუს წევრთა ლეგიტიმურობის საკითხს იხილავს, თავად მონაწილეობს მის მიერ გამოცხადებულ კონკურსში…

მიმდინარე კვირას პარლამენტი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ შერჩეული კანდიდატების უზენაეს სასამართლოში გამწესებას აპირებს.

არადა, თვითონ იუს არამოსამართლე წევრების თანამდებობაზე გამწესების კანონიერებაა დღემდე სადავო. ამასთან, ნაზი ჯანეზაშვილმა 10 მიზეზი დაასახელა, რის გამოც პარლამენტმა წარმოდგენილი 20 კაციანი სიის განხილვაზე უარი უნდა თქვას. მეთერთმეტეზე მინდა გავამახილო ყურადღება…

ვინაიდან იუს არამოსამრთლე წევრთა შესარჩევი კონკურსები პარლამენტმა აშკარა კანონდარღვევებით ჩაატარა, მათი გაუქმების მოთხოვნით 2017 წლის დასაწყისში თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელები შევიტანე. მივიჩნევ, რომ კონკურსები პარლამენტს უნდა გამოცხადებინა და არა პარლამენტის თავმჯდომარეს (რეგლამენტის თანახმად, პარლამენტის თავმჯდომარეს მხოლოდ კონკურსის ვადები უნდა გამოქვეყნებინა…), საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონისა და პარლამენტის რეგლამენტის შესაბამისი ნორმები შინაარსობრივად და რედაქციულადაც არსებითად განსხვადებიან ერთმანეთისგან (კონკურსის პირობა კანონს ეწინააღმდეგება…), კონკურსში გამარჯვებული კანდიდატები არ წარუდგენიათ „შესაბამისი ორგანიზაციების კოლეგიურ ხელმძღვანელ ორგანოებს“ (ამ „ორგანოების“ ხელძძღვანელებმა წარადგინეს…) და დოკუმენტურად არც ის დგინდება, რომ მათი წარმდგენი ა(ა)იპ–ები „წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით მონაწილეობდნენ სასამართლოებში განხორციელებულ საქმეთა წარმოებაში“. კონკურსი პარლამენტის რეგლამენტის და სამართლიანი კონკურენციის პრინციპების დარღვევით ჩატარდა (იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრებს კანდიდატებისთვის კითხვების დასმის საშუალება არ მიეცათ, ხოლო მეორე ტურში გასული კანდიდატები პარლამენტის სხდომაზე არ მიუწვევიათ) და კანდიდატები არათანაბარ პირობებში იყვნენ ჩაყენებულნი (კონკურსში გამარჯვებული ერთ–ერთი კანდიდატი მეორე ტურში ისე გავიდა პირველ ტურში – იურიდიული კომიტეტში მოსმენაში – მონაწილეობა საერთოდ არ მიუღია), ამასთან, იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარემ პარლამენტს კანდიდატთა მონაცემების ნაცვლად (რაც რეგლამენტით ევალებოდა), ფაქტობრივად, საკუთარი შეხედულებით შედგენილი მათი „მოკლე ბიოგრაფიული ცნობები” გააცნო…

მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ პარლამენტისა და სასამართლოს მესვეურები, წინასწარ შეთანხმდნენ კვოტებისა და ასარჩევი კანდიდატურების თაობაზე… შედეგად, წინასწარ შერჩეული, ფაქტობრივად, 2–2 „პირადი წარმომადგენელი“ კონკურსის გარეშე გაამწესეს იუს–ში… შესაბამისად, გასაგებია, რატომ არ გამოიყენა სასამართლომ უზრუნველყოფის საშუალება და არ შეაჩერა კონკურსი სასამართლოში დავის დასრულებამდე, რატომ არ დაესწრნენ ქვედა ინსტანციებში სასამართლო სხდომებს სასამართლოს მიერ მესამე პირებად საქმეში ჩართული არამოსამართლე წევრები (არც წარმომადგენელები გააგზავნეს) და რატომ არ არის დავა დღემდე დასრულებული…

სარჩელის უზრუნველყოფის თაობაზე კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოში სწორედ იმ მოსამართლემ (ქადაგიძემ) არ დამიკმაყოფილა, რომელიც იუს–მა პარლამენტში წარსადგენად შერჩეულ მოსამართლეობის 20 კანდიდატს შორის დაასახელა…
ამის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ პარტლამენტის კანცელარია თბილისშიც გამართულად მუშაობდა, სარჩელები, რატომღაც, ქუთაისში გადაიგზავნა… თავიდან, სასამართლოს თავმჯდომარეს (გოგოხიას) დაეწერა. ბოლოს კი, მხოლოდ ამ წლის დასაწყისში განიხილა იუს მიერ სამი წლის ვადით დანიშნულმა მოსამართლე მილდენბერგერმა, რომელიც გამოსამართლებამდე უცხო ენას ასწავლიდა და გრიგოლ ფერაძის სახელობის უნივერსიტეტში სწავლობდა… ცხადია, მოთხოვნები არ დამიკმაყოფილა, ვინაიდან სხდომაზევე განაცხადა, დაკმაყოფილების შემთხვევაში, თავად აღმოვჩნდები უკანონოდ დანიშნულიო…

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ საჩივარი სწორედ იმ დღეს, 17 ივლისს, განიხილა (მოსამართლე მეშველიანი), როდესაც იუს–ში მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრება დაიწყო… დარწმუნებული ვარ, ამ სასამართლოს თავმჯდომარე, იუს აქტიური წევრი, უზენაესის მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრებებზე სხდომების უცვლელი წამყვანი (გვრიტიშვილი), არა თუ მის „სამფლობელოში“ შესული ყველა საქმის შედეგის, არამედ პარლამენტის მიერ იუს წევრებად ან მოსამართლეებად ასარჩევი პირების თაობაზეც წინასწარ ფლობს ინფორმაციას… შესაბამისად, „მესამე პირებმა“ (ქადაგიძე, ხარებავა, გზირიშვილი) სხდომებზე დასწრება საჭიროდ არ მიიჩნიეს, ვინაიდან დარწმუნებული იყვნენ, რომ მათ ინტერესებს მოსამართლეებიც ეფექტურად დაიცავდნენ… თუმცა, უპრიანი იქნებოდა, სასამართლოს მიმართ მაინც გამოეხატათ პატივისცემა და საქმის არსს მაინც გასცნობოდნენ, რომელიც მკაფიოდ წარმოაჩენს საქართველოში სამართლებრივი ნიჰილიზმის (სამართლის ნორმების არცოდნის და/ან აბუჩად აგდების) მასშტაბებს.

სარჩელებმა განსაკუთრებული აქტუალობა მას შემდეგ შეიძინეს, რაც პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ყოფილი თავმჯდომარის (ბესელიას) ინიციატივას მოსამართლეთა უვადოდ გამწესების გადავადების თაობაზე, ხოლო ყოფილმა ვიცესპიკერმა (ჩუგოშვილმა) დეპუტატებს იუს–დან ხუთივე არამოსამართლე წევრის გამოწვევა შესთავაზა, რითაც, ფაქტობრივად, აღიარა მესამე პირების არჩევისას დაშვებული შეცდომები.

ფაქტია, რომ ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის ანგარიშიც ნათქვამია, რომ საქართველოში უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცედურა ნაკლოვანებებით ხასიათდებოდა. ამასთან, სახალხო დამცველმაც პარლამენტის წინაშე ანგარიშით წარდგენისას დეპუტატებს იმ სერიოზულ პრობლემაზე მიანიშნა, რაც მართლმსაჯულების გამნახორციელებელი უმაღლესი ინსტანციის არაგონივრული პროცედურით დაკომპლექტებას შეიძლება მოჰყვეს.

ადგილობრივმა პოლიტიკურმა გაერთიანებებმა და არასამთავრობო ორგანიზაციებმაც შეიტანეს ეჭვი მესამე პირების იუს-ის წევრებად გამწესების კანონიერებაში და პარლამენტს მათი გამოწვევა მოსთხოვეს. ახლახან კი, უკვე იუს მოსამართლე წევრმა, ირაკლი შენგელიამ, ფაქტობრივად, დაადასტურა, რომ იუს არამოსამართლე წევრები ფარული გარიგების საფუძველზე მოხვდნენ პარლამენტში, როდესაც საჯაროდ განაცხადა, ნაზი ჯანეზაშვილი იუს–ში მოხვედრას მიხეილ ჩინჩალაძეს უნდა უმადლოდესო…

როგორც ჩანს, მოსამართლე შენგელია, კარგად არის ინფორმირებული პარლამენტის კულუარებში შემდგარი გარიგების თაობაზე და იცის, რომ ქალბატონ ნაზის კანდიდატურა სწორედ ჩინჩალაძესთან შეთანხმებულა…

შედეგად, მართალია ყოფილი პრეზიდენტისა და იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ყოფილი თავმჯდომარის „წარმომადგენლების“ აქტიურობამ იუს სხდომები პარლამენტისას დაამსგავსა და მოსამართლე წევრებსაც შეუქმნა გარკვეული დისკომფორტი, მაგრამ შესაბამის ორგანულ კანონში ჩადებული არაგონივრული მექანიზმი საშუალებას აძლევს მოსამართლეთა კორპორაციას (ოჯახს, „კლანს“) მათი ინტერესების დამცველი არამოსამართლე წევრების დახმარებითაც მიიღონ სასურველი გადაწყვეტილებები…

ფაქტია, რომ იუს წევრებმა ყველაზე დაბალი ქულები, ყველაზე კვალიფიციურ და პრინციპულ კანდიდატებს (მაგ., თამარ ლალიაშვილს და როინ მიგრიაულს) დაუწერეს, ხოლო უმაღლესი ქულებით რეპუტაციაშელახული მოსამართლეები შეაფასეს (იურიდიულ ფაკულტეტზე მისაღებ გამოცდებზეც ნიჭიერ, მაგრამ „უპატრონო“ აბიტურიენტებს 4 ქულას უწერდნენ, ხოლო კომისიის წევრების მიერ მომზადებულები „ფრიადებით“ იმარჯვებდნენ კონკურსებში…). შედეგად, იუს მიერ შერჩეულ კანდიდატებს შორის არც აღიარებული მეცნიერია და არც ადვოკატი… არადა, ე. წ. ვენეციის კომისიამაც გვირჩია, უზენაეს სასამართლოში „რაც შეიძლება ასაკოვანი, გამოცდილი და დამოუკიდებელი იურისტები გავამწესოთ“.

საქმის მასალებითაც, სწორედ ის დასტურდება, რომ დეპუტატებს იუს არამოსამართლე წევრები საკუთრი ნებით არ შერჩევიათ, ხოლო საბჭო გადაწყვეილებაუუნაროა…. დარწმუნებული ვარ, ამ დონეზე საარჩევნო პროცედურის დარღვევა ნებისმიერ ევროპულ ქვეყანაში, თუ მასობრივ საპროტესტო აქციებს არა, არასამთავრობო ორგანიზაციების შეშფოთებას და საპარლამენტო ოპოზიციას სამართლიან აღშფოთებას მაინც გამოიწვევდა… ხალხის მიერ არჩეულ კანონმდებლებსა და მოსამართლეებს არც თავისუფალი ჟურნალისტები („მეოთხე ხელისუფლება“) შეარჩენდნენ კულუარულ გარიგებებს და არც დამოუკიდებელი ადვოკატები…

აგვისტოს ბოლოს საკასაციო საჩივარი შევიტანე. ამდენად, უკვე უზენაეს სასამართლოს ეძლევა შანსი, პარლამენტის გარდა, იუს–შიც „აღადგინოს სამართლიანობა“. თუ სასამართლო კანონით იხელმძღვანელებს და გადაწყვეტილებას დამოუკიდებლად მიიღებს, პარლამენტს იუს არამოსამართლე წევრების შესარჩევად ახალი კონკურსის გამოცხადება მოუწევს, ხოლო იუს მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების A შერჩევის შედეგები გაუქმდება, რაც მომავალ პარლამენტს საშუალებას მისცემს მოსამართლეთა შერჩევის გაცილებით გონივრული პროცედურა შეიმუშაოს, ხოლო საქართველო ევროინტეგრაციის შანს შეინარჩუნებს.

თუმცა, საქმისწარმოება უმაღლეს ინსტანციაშიც მეტად „სპეციფიკურად“ განვითრდა… როგორც ჩანს, მას შემდეგ, რაც საკასაციო საჩივარი განსახილველად მიიღო, მოსამართლემ (როინიშვილი) თავადაც გადაწყვიტა იუს მიერ გამოცხადებულ მორიგ კონკურსში მონაწილეობა და არამოსამართლე წევრების „ჩამჭრელ“ კითხვებსაც უკვე უპასუხა…

თუ გათვალისწინებით, რომ სასამართლოსგან ვითხოვ პარლამენტის მიერ 2017 წელს ჩატარებული იუს არამოსამართლე წევრთა ასარჩევი კონკურსების და შესაბამისი დადგენილებების ბათილად ცნობას, გამოდის, რომ მოსამართლე, რომელიც შესაბამის დავას იხილავს არამოსამართლე წევრების თანამდებობაზე გამწესების კანონიერებაში იმდენად არის დარწმუნებული, რომ საკუთარი თავი წარუდგინა შესაფასებლად… არადა, პარლამენტის წინააღმდეგ დავა, სამართალწარმოების არაგონივრული ვადით გაჭიანურების გამო, ფაქტობრივად, უკვე უზენაეს სასამართლოსთან მიმართებითაც უნდა იქნეს განხილული, ვინაიდან პარლამენტის მიერ თანამდებობებზე კანონდარღვევით გამწესებულმა იუს არამოსამართლე წევრებმა, ფაქტობრივად, თვითნებურად, უკვე უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის 20 კანდიდატი შეარჩიეს. ამასთან, ზოგიერთი კანდიდატი უზენაესი სასამართლოს წევრია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, გამოდის რომ პარლამენტის მიერ იუს არამოსამრთლე წევრების და იუს მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების მიმართ მიღებული გადაწყვეტილებების (ფაქტობრივად, სასამართლო რეფორმის და ქვეყნის ევროინტეგრაციიის…) ბედიც მოსამართლე როინიშვილის ხელში აღმოჩნდა, რის გამოც იუს წევრებს მისი მოსამართლეობის კანდიდატად წარდგენა მოუწევთ და პარლამენტიც მხარს დაუჭერს…

შესაბამისად, კონკურსში მონაწილეობით, საქმის შედეგით ყველაზე დაინტერსებული პირი თავად საქმის განმხილველი მოსამართლე აღმოჩნდა და, დარწმუნებული ვარ, საკასაციო საჩივარს დასაშვებადაც კი არ მიიჩნევს, ვინაიდან მოთხოვნების დაკმაყოფილება თანამდებობას დააკარგვინებს… ისის გასაგები ხდება, რომ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა საქმის დიდი პალატისთვის გადაცემის თაობაზე… ცხადია, მისი აცილება მოვითხოვე…

შუამდგომლობაშიც ისიც შევახსენე, რომ საქართველოს მოქალაქეებმა კონსტიტუციის პრეამბულაში ავსახეთ ჩვენი „ურყევი ნება დავამკვიდოთ სამართლებრივი სახელმწიფო“, რაც, პირველ რიგში, ქვეყანაში რეალურად დანაწილებული ხელისუფლებების შექმნას გულისხმობა. ამდენად, თუ ქართული სასამართლო არ ჩამოყალიბდა კანონმდებლისგან რეალურად დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ ინსტიტუტად, ვერც ადამიანის უფლებებს დავიცავთ ეფექტურად და არც ევროპის სამართლებრივი სივრცის ნაწილად გვაღიარებენ. სწორედ სასამართლო უნდა აკონტროლებდეს პარლამენტს და კანონმდებლობაში „გაპარულ შეცდომებზე“ ან უკანონო ქმედებებზე მიუთითებდეს.

მივიჩნევ, რომ ყველაზე დიდი საფრთხე ქართულ სახელმწიფოებრიობას იმ შემთხვევაში შეექმნება, თუ საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლება კვლავ მოქალაქეთა ერთი ჯგუფის მიერ მართული დარჩება, რაც ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ჯერ კიდევ სანდრო გირგვლიანის საქმის განხილვისაც შენიშნა და გადაწყვეტილებაში ვერ დამალა გაოგნება თუ გაოცება დეპუტატებისა და მოსამართლეების „კოორდინირებული მოქმედების“ გამო…

2019 წლის 16 ივლისს კი სასამართლოში უკვე უშუალოდ იუს წინააღმდეგ შევიდა სარჩელი, რომლითაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შესარჩევი პროცედურის (კონკურსის) შეჩერებაა მოთხოვნილი… ლოგიკურია, სასამართლომ არც ამ შემთხვევაში დააკმაყოფილა შუამდგომლობა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე, ხოლო საქმის განხილვა ჯერ არ დაწყებულა…

როგორც ჩანს, მესამე ინსტანციაში ამ საქმესაც იუს მოსამართლე წევრების მიერ მესამე პირების დახმარებით ახლახან შერჩეული კანდიდატები უკვე მოპასუხის მიერ უვადოდ გამწესებული მოსამართლეების რანგში დახვდებიან … ცხადია, მათ შორის როინიშვილიც იქნება მოსამართლე ქადაგიძეც, რომელმაც ორი წლის წინ უარი თქვა სარჩელის უზრუნველყოფის სახით პარლამენტის მიერ გამოცხადებული არამოსამართლე წევრების ასარჩევი კონკურსის შეჩერებაზე…

ამდენად, თუ „მესამე პირები“ დარჩებიან თანამდებობებზე და მათ მიერ მანკიერი პროცედურით შერჩეული მოსამართლეობის კანდიდატები პარლამენტმა ისევე გაამწესა „უზენაესში“, როგორც თავად არამოსამართლე წევრები იუს–ში, არც ევროპულ კავშირში მიგვიღებს ვინმე და ტერიტორიული მთლიანობაც რომ აღვიდგინოთ, სამართლებრივი სახელმწიფოს ნაცვლად, ისევ პლუტოკრატიული ტირანია (ძალადობაზე, თვითნებობაზე და ტყუილებზე დაფუძნებული რეჟიმი) შეგვრჩება ხელში.

შექმნილ ვითარებაში, ვინაიდან მოსამართლე, მოწინააღმდეგე მხარე და მესამე პირები ურთიერთდამოკიდებულები გამოვიდნენ (იუს არამოსამართლე წევრების თანამდებობზე დარჩენა, ფაქტობრივად, მხოლოდ როინიშვილზეა დამოკიდებული, ხოლო მისი უვადოდ გამოსამართლება, მხოლოდ იუს არამოსამართლე წევრებსა და პარლამენტზე…), შედეგით უშუალოდ დაინტერესების გამო, ლოგიკური იქნებოდა, როინიშვილმა შუამდგომლობა დააკმაყოფილოს და საკასაციო საჩივარი ისეთ მოსამართლეს გადაეცეს, რომლის თანამდებობაზე გამწესება პარლამენტისა და იუს დღევანდელ შემადგენლობაზე არ იქნება დამოკიდებული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დღევანდელ პარლამენტს მორალური უფლებაც არ აქვს იუს მიერ შერჩეული კანდიდატურები განიხილოს (თავად იუს არამოსამართლე წევრები კანონდარღვევით შეარჩია, ხოლო დავა დღემდე არ დასრულებულა…). იმედი მაქვს, სამართლიანი არჩევნების გზით საკანონმდებლო ორგანოში არჩეული მომავალი დეპუტატები იუს წევრებსაც გაცილებით გონივრულად შეარჩევენ და მოსამართლეებსაც

ავთანდილკახნიაშვილი
სამართლის დოქტორი

07 დეკემბერი, 2019 წელი

***

სასამართლო რეფორმის ბედს უზენაესი სასამართლო გადაწყვეტს

პარლამენტის თბილისში დაბრუნების შემდეგ მის წინააღმდეგ ორი წლის წინ შეტანილი სარჩელები ქუთაისში რომ განიხილეს, ანეგდოტი სულაც არ არის… ისიც ფაქტია, რომ იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატები ისე შეარჩია, რომ თვითონ მისი არამოსამართლე წევრების თანამდებობაზე გამწესების კანონიერებაა დღემდე სადავო…

ვინაიდან იუს წევრთა შესარჩევი კონკურსები პარლამენტმა აშკარა კანონდარღვევებით ჩაატარა, მათი გაუქმების მოთხოვნით თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელები 2017 წლის დასაწყისში შევიტანე. მივიჩნევ, რომ კონკურსი პარლამენტს უნდა გამოეცხადებინა და არა პარლამენტის თავმჯდომარეს (რეგლამენტის თანახმად, პარლამენტის თავმჯდომარეს მხოლოდ კონკურსის ვადები უნდა გამოქვეყნებინა…), საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონისა და პარლამენტის რეგლამენტის (კონკურსის პირობის) შესაბამისი ნორმები შინაარსობრივად და რედაქციულადაც არსებითად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან, კონკურსში გამარჯვებული კანდიდატები არ წარუდგენიათ „შესაბამისი ორგანიზაციების კოლეგიურ ხელმძღვანელ ორგანოებს“ და დოკუმენტურად არც ის დგინდება, რომ მათი წარმდგენი ა(ა)იპ–ები „წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით მონაწილეობდნენ სასამართლოებში განხორციელებულ საქმეთა წარმოებაში“, კონკურსი პარლამენტის რეგლამენტის და სამართლიანი კონკურენციის პრინციპების დარღვევით ჩატარდა (იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრებს კანდიდატებისთვის კითხვების დასმის საშუალება არ მიეცათ, ხოლო მეორე ტურში გასული კანდიდატები პარლამენტის სხდომაზე არ მიუწვევიათ) და კანდიდატები არათანაბარ პირობებში იყვნენ ჩაყენებულნი (კონკურსში გამარჯვებული ერთ–ერთი კანდიდატი მეორე ტურში ისე გავიდა პირველ ტურში – იურიდიული კომიტეტში მოსმენაში – მონაწილეობა საერთოდ არ მიუღია), ამასთან, იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარემ პარლამენტს კანდიდატთა მონაცემების ნაცვლად (რაც რეგლამენტით ევალებოდა), ფაქტობრივად, საკუთარი შეხედულებით შედგენილი მათი „მოკლე ბიოგრაფიული ცნობები” გააცნო… (ფაქტობრივად, პარლამენტის მესვეურების მიერ წინასწარ შერჩეული პირები კონკურსის გარეშე გამწესდნენ თანამდებობებზე).

ბუნებრივია, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, სასამართლოში საქმის განხილვის დასრულებამდე კონკურსის შეჩერება მოვითხოვე, რაზეც საქალაქო სასამართლომ უარი მითხრა. კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოში სწორედ იმ მოსამართლემ (ნინო ქადაგიძემ) არ დამიკმაყოფილა, რომელიც იუს–მა პარლამენტში წარსადგენად შერჩეულ მოსამართლეობის 20 კანდიდატს შორის დაასახელა… მაინტერესებს, რუსეთიდან ჩამოსული ვინმე ოსტაპ ბენდერის ნეიროქირურგის თანამდებობაზე თბილისში დანიშვნა რომ გასაჩივრებულიყო სასამართლოში და ნიუ ვასიუკიში გაცემული მისი დიპლომის ნამდვილობაში შეეტანათ ეჭვი, მოსამართლე არც მას შეუჩერებდა უფლებამოსილებას და საშუალებას მისცემდა ჩვენი მოქალაქეებისთვის ოპერაციები წლების განმავლობაში უპრობლემოდ ეკეთებინა?!

ამის შემდეგ სარჩელები რატომღაც ქუთაისში გადაიგზავნა… თავიდან, სასამართლოს თავმჯდომარეს (თემურ გოგოხიას) დაეწერა. ბოლოს კი, მხოლოდ მიმდინარე წლის დასაწყისში განიხილა იუს მიერ სამი წლის ვადით დანიშნულმა მოსამართლე ლელა მილდენბერგერმა, რომელიც მოსამართლეობამდე უცხო ენას ასწავლიდა და გრიგოლ ფერაძის სახელობის უნივერსიტეტში სწავლობდა… ცხადია, მოთხოვნები არ დამიკმაყოფილა, ვინაიდან სხდომაზევე განაცხადა, დაკმაყოფილების შემთხვევაში თავად აღმოვჩნდები უკანონოდ დანიშნულიო…

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ საჩივარი სწორედ იმ დღეს, 17 ივლისს, განიხილა (მოსამართლე მურთაზ მეშველიანი), როდესაც იუს–ში მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრება დაიწყო… დარწმუნებული ვარ, ამ სასამართლოს თავმჯდომარე, იუს აქტიური წევრი, უზენაესის მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრებებზე სხდომების უცვლელი წამყვანი, დიმიტრი გვრიტიშვილი, არა თუ მის „სამფლობელოში“ შესული ყველა საქმის შედეგის, არამედ პარლამენტის მიერ იუს წევრებად ან მოსამართლეებად ასარჩევი პირების თაობაზეც წინასწარ ფლობს ინფორმაციას…

შესაბამისად, გასაგები ხდება, თუ რატომ არ დაესწრნენ ქუთაისში გამართული ხუთი სხდომიდან არც ერთს სასამართლოს მიერ მესამე პირებად ჩართული იუს არამოსამართლე წევრები (შოთა ქადაგიძე, ზაზა ხარებავა, ლევან გზირიშვილი) და დავის განხილვაზე არც წარმომადგენლები გააგზავნეს… როგორც ჩანს, დარწმუნებული იყვნენ, რომ მათ ინტერესებს მოსამართლეებიც ეფექტურად დაიცავდნენ, მაგრამ უპრიანი იქნებოდა, სასამართლოს მიმართ მაინც გამოეხატათ პატივისცემა და საქმის არსს მაინც გასცნობოდნენ, რომელიც მკაფიოდ წარმოაჩენს საქართველოში სამართლებრივი ნიჰილიზმის (სამართლის ნორმების არცოდნის და/ან აბუჩად აგდების) მასშტაბებს.

სარჩელებმა განსაკუთრებული აქტუალობა მას შემდეგ შეიძინეს, რაც პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ყოფილი თავმჯდომარის (ეკა ბესელიას) ინიციატივას მოსამართლეთა უვადოდ გამწესების გადავადების თაობაზე, ხოლო ვიცესპიკერმა (თამარ ჩუგოშვილმა) დეპუტატებს იუს–დან ხუთივე არამოსამართლე წევრის გამოწვევა შესთავაზა, რითაც, ფაქტობრივად, აღიარა მესამე პირების არჩევისას დაშვებული შეცდომები. შემდეგ, უკვე პოლიტიკურმა გაერთიანებებმა (მაგ., „ევროპული საქართველო“) და არასამთავრობო ორგანიზაციებმა (მაგ., „საეთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო)“ შეიტანეს ეჭვი მესამე პირების იუს-ის წევრებად გამწესების კანონიერებაში და პარლამენტს მათი გამოწვევა მოსთხოვეს. ახლახან კი, უკვე იუს მოსამართლე წევრმა, ირაკლი შენგელიამ, ფაქტობრივად, დაადასტურა, რომ იუს არამოსამართლე წევრები ფარული გარიგების საფუძველზე მოხვდნენ პარლამენტში, როდესაც საჯაროდ განაცხადა, ნაზი ჯანეზაშვილი იუს–ში მოხვედრას მიხეილ ჩინჩალაძეს უნდა უმადლოდესო…

საქმის მასალებითაც, სწორედ ის დასტურდება, რომ 2017 წელს კონკურსები, ფაქტობრივად, არ ჩატარებულა, პარლამენტისა და სასამართლოს მესვეურები ერთმანეთში შეთანხმდნენ და იუს არამოსამართლე წევრებად საკუთარი „წარმომადგენლები“ აარჩევინეს დეპუტატებს… დარწმუნებული ვარ, ასე აშკარად განხორციელებული საარჩევნო მანიპულაციები ნებისმიერ ევროპულ ქვეყანაში, თუ მასობრივ საპროტესტო აქციებს არა, არასამთავრობო ორგანიზაციების შეშფოთებას და საპარლამენტო ოპოზიციას სამართლიან აღშფოთებას მაინც გამოიწვევდა… ყველა შემთხვევაში, ხალხის მიერ არჩეულ კანონმდებლებსა და მოსამართლეებს არც თავისუფალი ჟურნალისტები („მეოთხე ხელისუფლება“) შეარჩენდნენ კულუარულ გარიგებებს და არც დამოუკიდებელი ადვოკატები…

ფაქტია ისიც, რომ პარლამენტისა და იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარეებმა, რომლებმაც, ორი წლის წინ პროცედურული დარღვევებით ჩაატარეს იუს არამოსამართლე წევრთა ასარჩევი კონკურსები (ფაქტობრივად, გააყალბეს…) უკვე დატოვეს თანამდებობები. ამასთან, ამჯერად უკვე იუს–ში მიმდინარე უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შერჩევის პროცედურის (კონკურსის) შეჩერება თავად მისმა არამოსამართლე წევრებმაც (დოლიძემ და ჯანეზაშვილმა) ღიად მოითხოვეს, ხოლო მედიასაშუალებებით გავრცელდა ინფორმაცია სახალხო დამცველის, კონკურსში მონაწილეებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენელების მიერ კენჭისყრის პროცესში გამოვლენილია გაყალბების, ნეპოტიზმის, ინტერსთა კონფლიქტის, ინფორმაციის ხელმიუწვდომლობის, კენჭისყრის ფარულობის დარღევის სავარაუდო ფაქტების თობაზეც, რაც კიდევ უფრო ამწვავებს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების არჩევასთან დაკავშირებულ პრობლემას და აჩენს საფუძვლიან უნდობლობას მთლიანად სასამართლო ხელისუფლებისადმი.

პარლამენტის წინააღმდეგ 2 წლის წინ დაწყებული დავაც, სამართალწარმოების არაგონივრული ვადით გაჭიანურების გამო, ფაქტობრივად, უკვე უზენაეს სასამართლოსთან მიმართებითაც უნდა იქნეს განხილული, ვინაიდან პარლამენტის მიერ თანამდებობებზე კანონდარღვევით გამწესებულმა იუს არამოსამართლე წევრებმა ჯერ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში დანიშნეს მოსამართლეები, ბოლოს კი, ფაქტობრივად, თვითნებურად, უკვე უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებიც შეარჩიეს. ამასთან, პარლამენტში წარდგენილ სიაში რამდენიმე უზენაესი სასამართლოს წევრია…

საკასაციო საჩივარი უკვე შეტანილია. ამდენად, უკვე თავად უზენაეს სასამართლოს ეძლევა შანსი, პარლამენტის გარდა, იუს–შიც „აღადგინოს სამართლიანობა“ და სასამართლო ხელისუფლების რეპუტაციაც დაიცვას. თუ საქმის განმხილველი მოსამართლეები კანონით იხელმძღვანელებენ და გადაწყვეტილებას დამოუკიდებლად მიიღებენ, პარლამენტს იუს არამოსამართლე წევრების შესარჩევად ახალი კონკურსის გამოცხადება მოუწევს, ხოლო იუს მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების A შერჩევის შედეგები გაუქმდება, რაც მომავალ პარლამენტს საშუალებას მისცემს მოსამართლეთა შერჩევის გაცილებით გონივრული პროცედურა შეიმუშაოს.

პარლამენტში წარდგენილია საკანონმდებლო წინადადება, რომლის თანახმად, დეპუტატები მოსამართლეობის მხოლოდ იმ კანდიდატებს განიხილავენ, რომლებსაც იუს სხდომაზე დამსწრე წევრები ერთხმად დაუჭერენ მხარს (ამჟამად, ხმების 2/3–ია საკმარისი). დაუშვებელია, სასამართლოს უმაღლეს ინსტანციაში გამწესდეს პირი, რომლის კვალიფიკაციასა და კეთილსინდისიერებაში, თუნდაც ერთ არამოსამართლე წევრს მაინც ეპარება ეჭვი (მითუმეტეს, კანონის თანახმად, „სამართლის დარგის აღიარებული სპეციალისტია“). ამასთან, გასაუქმებელია უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების ქულებით შეფასების მანკიერი სისტემაც და ფარული კენჭისყრის დროს, იუს წევრებს, მხოლოდ კანდიდატის თანამდებობისათვის შესაბამისობის თაობაზე უნდა უწევდეთ პოზიციის ჩამოყალიბება. ფაქტია, რომ იუს წევრებმა ყველაზე დაბალი ქულები, ფაქტობრივად, ყველაზე კვალიფიციურ კანდიდატებს (მაგ., თამარ ლალიაშვილს და როინ მიგრიაულს) დაუწერეს, ხოლო უმაღლესი ქულებით რეპუტაციაშელახული მოსამართლეები შეაფასეს (იურიდიულ ფაკულტეტზე მისაღებ გამოცდებზეც ნიჭიერ, მაგრამ „უპატრონო“ აბიტურიენტებს 4 ქულას უწერდნენ, ხოლო კომისიის წევრების მიერ მომზადებულები „ფრიადებით“ იმარჯვებდნენ კონკურსებში…).

სასამართლო ხელისუფლებისადმი მოქალაქეებსაც რომ გაუჩნდეთ ნდობა, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეები დეპუტატებმა მხოლოდ სხდომაზე დამსწრეთა კვალიფიციური უმრავლესობით უნდა აირჩიონ (თუნდაც 9/10–ით. არადა, კონტიტუციით მხოლოდ „პარლამენტის სრული შემადგენლობის უმრავლესობის“ მხარდაჭერაა საკმარისი…) მართლაც გაუგებარია, როგორ შეიძლება „უზენაესში“ მართლმსაჯულებას (მითუმეტეს, უვადოდ) ისეთი მოსამართლე ახორციელებდეს, რომელსაც, ფაქტობრივად, მხოლოდ მმართველი პარტია უჭერს მხარს, ხოლო დანარჩენი ხალხის რჩეულების, თუნდაც მესამედი (50 დეპუტატი) არ ენდობა?!

მართალია, „უზენაეს კანონს“ გარდამავალი დებულებაც დავუმატეთ „ევროპის კავშირში სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად“, მაგრამ, თუ არჩევნებისა და კონკურსების ჩატარებისას „ევროსტანდარტების“ (თუნდაც სამართლიანი კონკურენციის პრინციპის) დაცვა ვერ ვისწავლეთ და რეალურად დამოუკიდებელი სასამართლო ვერ შევქმენით, ევროპის სამართლებრივი სივრცის ნაწილად არავინ გვაღიარებს… ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ აღნიშნული საქმე უკვე მე–4 „სასამართლო რეფორმის“ მე–4 ეტაპზე („ტალღაზე“) მყოფი ქართული სასამართლოსთვისაც „საგამოცდო ტესტია“ დამოუკიდებლობაზე და სწორედ უზენაეს სასამართლოზეა დამოკიდებული რა მიმართულებით განვითარდება ქვეყანა.

2019 წლის 16 ივლისს კი თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი უკვე უშუალოდ იუს წინააღმდეგ შევიტანე და არამოსამართლე წევრების ლეგიტიმურობის საკითხის გარკვევამდე, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შესარჩევი პროცედურის (კონკურსის) შეჩერება მოვითხოვე.. აღნიშნული საქმე მოსამართლე მეშველიანს (ამჯერად თამარს…) დაეწერა. შუამდგომლობა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე არც მან დააკმაყოფილა და საქმის განხილვა 6 ნოემბერს ჩანიშნა, რის გამოც, როგორც ჩანს, როდესაც ეს საქმეც მიაღწევს „უზენაესამდე“, პარლამენტთან დავაში მესამე პირებად მონაწილე იუს წევრებს უფლებამოსილების ვადა ამოწურული ექნებათ, ხოლო მათ მიერ შერჩეული მოსამართლეობის კანდიდატები საკასაციო საჩივარს მოპასუხის მიერ უვადოდ გამწესებული მოსამართლეების რანგში „დახვდებიან“…

იმასაც თუ გავითვალისწინებთ, რომ შესარჩევი პროცედურისა და „გამოცდელებისადმი“ უნდობლობის გამო, ავტორიტეტული იურისტების ნაწილმა არ მიიღო მონაწილეობა კონკურსში (მაგ,, ლია მუხაშავრიამ, ნათია წკეპლაძემ, გოჩა სვანიძემ, გელა ნიკოლაიშვილმა…), ხოლო იუს–მა პარლამენტში, ძირითადად, მიკერძოებული მოსამართლეები და თანამდებობის პირები წარადგინა, თუ უზენაესი სასამართლო ვერ აღადგენს სამართლიანობას, გონივრული იქნება, თუ თავად პარლამენტი შეიკავებს თავს საეჭვო რეპუტაციის კანდიდატების არჩევისგან და უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა კორპუსის ფორმირებას მომავალ პარლამენტს მიანდობს. მითუმეტეს, რომ იუს არამოსამართლე წევრების შესარჩევი კონკურსებიდან გამომდინარე უნდა ესმოდეთ, რომ ყოველთვის დარჩება ეჭვი მათ მიერ გამწესებული მოსამართლეების ლეგიტიმურობის თაობაზეც (მიმაჩნია, მორალური უფლებაც აღარ აქვთ მოსამართლეები აირჩიონ…).

ავთანდილ კახნიაშვილი
სამართლის დოქტორი

07 სექტემბერი, 2019 წელი

***

ინფორმაცია მოსამართლეობის კანდიდატის თაობაზე

9 აგვისტოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო მორიგ კანდიდატს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოქმედ მოსამართლეს, ქალბატონ ნინო ქადაგიძეს უნდა გაესაუბროს. მასთან მიმართებითაც მაქვს გარკვეული ინფორმაცია, რომელსაც იუს წევრებისთვისაც მნიშვნელოვნად მივიჩნევ.

2017 წლის იანვარში პარლამენტის წინააღმდეგ სარჩელი იუს არამოსამართლე წევრის ასარჩევი კონკურსის ბათილად ცნობას თაობაზე შევიტანე. ვთვლი, რომ კანონდარღვევით ჩატარდა, ვინაიდან კონკურსი პარლამენტს უნდა გამოეცხადებინა და არა პარლამენტის თავმჯდომარეს, პარლამენტის რეგლამენტში მოცემული კონკურსის პირობა წინააღმდეგობაშია „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მოთხოვნასთან, კანდიდატები ა(ა)იპ–ს „კოლეგიური ხელმძღვანელი ორგანოს“ ნაცვლად, „კოლეგიური ორგანოს ხელმძღვანელებმა“ წარადგინეს და არც წარმდგენი ორგანიზაციების სამართალწარმოებაში მონაწილეობა დასტურდება…

ბუნებრივია, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, სასამართლოში საქმის განხილვის დასრულებამდე კონკურსის შეჩერება მოვითხოვე, რაზეც საქალაქო სასამართლომ უარი მითხრა. კერძო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოში სწორედ ნინო ქადაგიძემ განიხილა („ზეპირი მოსმენის გარეშე“) და არ დამიკმაყოფილა, რაც მეტად „ორიგინალურად“ დაასაბუთა. თურმე, „წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელე არაპირდაპირ, მაგრამ, ფაქტობრივად, ცდილობს შეაჩეროს საკანონმდებლო აქტის – პარლამენტის რეგლამენტის 209–ე მუხლის მოქმედება, რაც წინამდებარე სარჩელის საფუძველზე არამიღწევადია. ამ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ბევრად პრინციპულია ის გარემოება, რომ მოთხოვნილი უზრუნველყოფის ღონისძიება, სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებშიც კი არ ქმნის მოსარჩელის უფლებებში აღდგენის მექანიზმს და არ წარმოადგენს მოსარჩელის უფლებების დაცვის უზრუნველყოფის სამართლებრივ საშუალებას, რამეთუ იუს წევრობის კანდიდატის წარდგენის, კონკურსის გამოცხადების წესსა და პირობებს ადგენს არა პარლამენტის თავმჯდომარე, არამედ პარლამეტის რეგლამენტი“…

მიუხედავად იმისა, რომ ენათმეცნიერების ინსტიტუტიც ადასტურებს, რომ გრამატიკული განმარტებით რეგლამენტის სადავო ნორმა არ შეესაბამება ორგანული კანონის მოთხოვნას, ხოლო კონკურსის შეჩერებას სხვა არსებითი დარღვევების გამოც ვითხოვდი, მოსამართლე ქადაგიძემ, ფაქტობრივად, მხოლოდ იმიტომ მითხრა უარი, რომ „არაპირდაპირ, მაგრამ, ფაქტობრივად, შევეცადე საკანონმდებლო აქტის მოქმედების შეჩერებას“… სწორედ, ადგილობრივი მართლმსაჯულების და დასაბუთების ასეთი „ნაციონალური სპეციფიკის“ შედეგია, რომ პარლამენტთან დავა დღემდე ვერ გასცდა სააპელაციო ინსტანციას, თუმცა 2 წლის წინ თანამდებობებზე კანონდარღვევით (ფაქტობრივად, გაყალბებული კონკურსებით) გამწესებული იუს არამოსამართლე წევრები, ქალბატონ ნინოსთან „გასაუბრების“ შემდეგ, მას იმავე პარლამენტს წარუდგენენ უზენაეს სასამართლოში ასარჩევად…

მაინტერესებს, რუსეთიდან ჩამოსული ვინმე ოსტაპ ბენდერის ნეიროქირურგის თანამდებობაზე თბილისში დანიშვნა რომ გასაჩივრებულიყო სასამართლოში და ნიუ ვასიუკიში გაცემული მისი დიპლომის ნამდვილობაში შეეტანათ ეჭვი, მოსამართლე ქადაგიძე არც მას შეუჩერებდა უფლებამოსილებას და საშუალებას მისცემდა ჩვენი მოქალაქეებისთვის ოპერაციები წლების განმავლობაში უპრობლემოდ ეკეთებინა?!

იმავე თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ქალბატონმა ნინომ ვერც თბილისის მერიისა და შპს „სი–ტი პარკის“, ფაქტობრივად, სრულად აშკარა თაღლითურ და კორუფციულ გარიგებაში დაინახა რაიმე მიუღებელი, თუმცა დედაქალაქის ახალმა მერმა (მითუმეტეს არა იურისტმა…), ფაქტობრივად, არჩევისთანავე, შეწყვიტა ხელშეკრულება არსებითი დარღვევების გამო…

ქალბატონი ნინო უზენაეს სასამართლოში მუშაობის პერიოდშიც იღებდა, ფაქტობრივად, აშკარად მიკერძოებულ და პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებს. მიუხედავად იმისა, რომ არჩევნების ლეგიტიმურობის საკითხი საკონსტიტუციო სასამართლოს უნდა გადაეწყვიტა, როგორც მახსოვს, „ვარდების რევოლუციის” მეორე დღესვე, სწორედ მან სცნო გაყალბებულად მხოლოდ პროპორციული სიებით ჩატარებული არჩევნები, ხოლო მაჟორიტარების არჩევის პროცედურაში დარღვევები ვერ შენიშნა (ფაქტობრივად, „ნაციონალურ ინტერესები“ გაითვალისწინა…). ამასთან, არჩევნების კანონიერების საკითხი, ფაქტობრივად, ერთპიროვნულად გადაწყვიტა, ვინაიდან გვერდით კონსტიტუციით გაუთვალისწინებელი (ფაქტობრივად, კომუნისტებისდროინდელიდან შემორჩენილი…) ორი „სახალხო მსაჯული” ედგა…. ამასთან, მანვე, ვერც 2003 წლის 30 დეკემბერს, საქართველოს სახელით განჩინების გამოტანისას შენიშნა, რომ კანონით გაუთვალისწინებელი 5–ჯვრიანი დროშა, ფაქტობრივად, უკვე ყველა სახელმწიფო დაწესებულებებზე ფრიალებდა და `ზეპირი მოსმენის გარეშე” თქვა უარი იუსტიციის სამინისტროდან, ფაქტობრივად, პარტიული („ნაციონალური“) სიმბოლოს ჩამოხსნის თაობაზე 2000 წელს შეტანილი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე…

რამდენიმე კითხვა კანდიდატის მიერ იუს ვებგვერდზე ატვირთული ავტობიოგრაფიის გაცნობის შემდეგაც გამიჩნდა. როდესაც, საქმეებით გადატვირთულობის გამო, მოსამართლეები ვადებში ვერ ეტევიან, ხოლო თბილისში ასეულობით სამართლის დოქტორი და დოქტორანტია (მხოლოდ თსუ–შია 400–ზე მეტი…), როგორ ახერხებს, აკადემიური ხარისხის არმქონე მოსამართლე, რამდენიმე უმაღლეს სასწავლებელში სალექციო კურსების კითხვას?! ამასთან, როდესაც 10 წელი უზენაეს სასამართლოში წერდა გადაწყვეტილებებს და იუსტიციის უმაღლეს სკოლაშიც ასწავლის მომავალ მოსამართლეებს ადმინისტრაციულ სამართალს, როგორ შეიძლება საკუთარი ავტობიოგრაფია ვერ შეადგინოს გამართულად და რედაქციული ხარვეზებით, ხელმოუწერელი, თარიღის მითითების გარეშე და მესამე პირში შევსებული წარადგინოს საპასუხისმგებლო კონკურსზე?! ამასთან, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე ნუგზარ სხირტლაძესავით, იმ უნივერსიტეტის დასახელებაც ვერ მიუთითოს სწორად, რომელმაც, ფაქტობრივად, „სამართლიანობის აღდგენის“ უფლებამოსილება მიანიჭა…

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიმაჩია, რომ ქალბატონი ნინო სრულიად შეუსაბამოა მოსამართლის თანამდებობისთვის. შექმნილი ვითარებიდან გამოდინარე კი, ისიც ლოგიკურია, რომ მის პიროვნულ და პროფესიულ თვისებებს იუს წევრები უმაღლესი ქულებით შეაფასებენ, მაგრამ თავი ვალდებულად ჩავთვალე ჩემი მოსაზრებები, საზოგადოებასთან ერთად, მათთვისაც გამეცნო.

ავთანდილ კახნიაშვილი
სამართლის დოქტორი

***

ევრონტეგრაციის ბედს სასამართლო გადაწყვეტს

თბილისის საქალაქო სასამართლოში (მოსამართლე თამარ მეშველიანი) იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წინააღმდეგ 16 ივლისს შეტანილი სარჩელს განიხილვას იწყებს. მოსარჩელე (კონკურსში მონაწილე, საამართლის დოქტორი) უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შესარჩევი კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობას ითხოვს.

საქართველოს მოქალაქეებმა კონსტიტუციის პრეამბულაში ავსახეთ ჩვენი „ურყევი ნება დავამკვიდროთ სამართლებრივი სახელმწიფო“, რაც, პირველ რიგში, ქვეყანაში რეალურად დანაწილებული ხელისუფლებების შექმნას გულისხმობს. შესაბამისად, საქართველოს კონსტიტუციის მე–4 მუხლში აღნიშნულია, რომ „საქართველო სამართლებრივი სახელმწიფოა“ (პუნქტი 1) და მასში „სახელმწიფო ხელისუფლება ხორციელდება ხელისუფლების დანაწილების პრინციპზე დაყრდნობით“ (პუნქტი 4). ამასთან, „უზენაესი კანონის“ 59–ე მუხლის პირველ პუნქტშიც ხაზგასმულია, რომ „სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია“.

ამდენად, თუ ქართული სასამართლო არ ჩამოყალიბდა კანონმდებლისგან რეალურად დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ ინსტიტუტად, ვერც ადამიანის უფლებებს დავიცავთ ეფექტურად და არც ევროპის სამართლებრივი სივრცის ნაწილად გვაღიარებენ. დემოკრატიულ სახელმწიფოში სწორედ რეალურად დამოუკიდებელი სასამართლო უნდა აკონტროლებდეს პარლამენტს და მის უკანონო ქმედებებზე ან/და კანონმდებლობაში „გაპარულ შეცდომებზე“ მიუთითებდეს, რისთვისაც მოსამართლეებად პიროვნული და პროფესიული თვისებებით გამორჩეულ იურისტებს ამწესებენ.

ფაქტია, რომ პარლამენტში გამოსვლისას სახალხო დამცველმაც გაგვაფრთხილა იმ პრობლემების თაობაზე, რომლებიც მართლმსაჯულების განმახორციელებელი უმაღლესი ინსტანციის არაგონივრული პროცედურით დაკომპლექტებას შეიძლება მოჰყვეს, ხოლო ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის ანგარიში ნათქვამია, რომ საქართველოში უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცედურა ნაკლოვანებებით ხასიათდებოდა.

მიუხედავად ამისა, არც სახალხო დამცველს, არც ადგილობრივ არასამთავრობოებს და არც საერთაშორისო ავტორიტეტულ ორგანიზაციებს ყურადღება არ გაუმახვილებიათ იმ ფაქტზე, რომ იუს–მა უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატები ისე შეარჩია, თავად საბჭოს არამოსამართლე წევრების თანამდებობაზე გამწესების კანონიერებაა სადავო…

ვინაიდან 2017 წელს არამოსამართლე წევრთა ასარჩევი კონკურსები არსებითი დარღვევებით ჩატარდა, მათი გაუქმების მოთხოვნით პარლამენტის წინააღმდეგ სარჩელები შევიტანე. მესამე პირებად სასამართლომ არამოსამართლე წევრები ჩააბა.

მივიჩნევ, რომ კონკურსი პარლამენტს უნდა გამოეცხადებინა და არა პარლამენტის თავმჯდომარეს (რეგლამენტის თანახმად, პარლამენტის თავმჯდომარეს მხოლოდ კონკურსის ვადები უნდა გამოქვეყნებინა…), საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანული კანონისა და პარლამენტის რეგლამენტის (კონკურსის პირობის) შესაბამისი ნორმები შინაარსობრივად და რედაქციულადაც არსებითად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან, კონკურსში გამარჯვებული კანდიდატები არ წარუდგენიათ „შესაბამისი ორგანიზაციების კოლეგიურ ხელმძღვანელ ორგანოებს“ და დოკუმენტურად არც ის დგინდება, რომ მათი წარმდგენი ა(ა)იპ–ები „წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით მონაწილეობდნენ სასამართლოებში განხორციელებულ საქმეთა წარმოებაში“, კონკურსი პარლამენტის რეგლამენტის და სამართლიანი კონკურენციის პრინციპების დარღვევით ჩატარდა (იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის წევრებს კანდიდატებისთვის კითხვების დასმის საშუალება არ მიეცათ, ხოლო მეორე ტურში გასული კანდიდატები პარლამენტის სხდომაზე არ მიუწვევიათ) და კანდიდატები არათანაბარ პირობებში იყვნენ ჩაყენებულნი (კონკურსში გამარჯვებული ერთ–ერთი კანდიდატი მეორე ტურში ისე გავიდა პირველ ტურში – იურიდიული კომიტეტში მოსმენაში – მონაწილეობა საერთოდ არ მიუღია), ამასთან, იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარემ პარლამენტს კანდიდატთა მონაცემების ნაცვლად (რაც რეგლამენტით ევალებოდა), ფაქტობრივად, საკუთარი შეხედულებით შედგენილი მათი „მოკლე ბიოგრაფიული ცნობები” გააცნო… (ფაქტობრივად, პარლამენტის მესვეურების მიერ წინასწარ შერჩეული პირები კონკურსის გარეშე გამწესდნენ თანამდებობებზე).

ბუნებრივია, სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, სასამართლოში საქმის განხილვის დასრულებამდე კონკურსების შეჩერება მოვითხოვე, რაზეც საქალაქო სასამართლომ უარი მითხრა. კერძო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოში სწორედ იმ მოსამართლემ (ნინო ქადაგიძემ) არ დამიკმაყოფილა, რომელიც იუს–მა პარლამენტში წარსადგენად შერჩეულ მოსამართლეობის 20 კანდიდატს შორის დაასახელა…

ამის შემდეგ სარჩელები რატომღაც ქუთაისში გადაიგზავნა… თავიდან, სასამართლოს თავმჯდომარეს (გოგოხიას) დაეწერა. ბოლოს კი, მხოლოდ მიმდინარე წლის დასაწყისში განიხილა იუს მიერ სამი წლის ვადით დანიშნულმა მოსამართლე მილდენბერგერმა, რომელიც გამოსამართლებამდე უცხო ენას ასწავლიდა და გრიგოლ ფერაძის სახელობის უნივერსიტეტში სწავლობდა… ცხადია, მოთხოვნები არ დამიკმაყოფილა, ვინაიდან სხდომაზევე განაცხადა, დაკმაყოფილების შემთხვევაში თავად აღმოვჩნდები უკანონოდ დანიშნულიო…

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ საჩივარი სწორედ იმ დღეს, 17 ივლისს, განიხილა (მოსამართლე მურთაზ მეშველიანი), როდესაც იუს–ში მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრება დაიწყო… დარწმუნებული ვარ, ამ სასამართლოს თავმჯდომარე, იუს აქტიური წევრი, უზენაესის მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრებებზე სხდომების უცვლელი წამყვანი, დიმიტრი გვრიტიშვილი, არა თუ მის „სამფლობელოში“ შესული ყველა საქმის შედეგის, არამედ პარლამენტის მიერ იუს წევრებად და მოსამართლეებად ასარჩევი პირების თაობაზეც წინასწარ ფლობს ინფორმაციას…

შესაბამისად, გასაგები ხდება, თუ რატომ არ დაესწრნენ ქუთაისში გამართული ხუთი სხდომიდან არც ერთს სასამართლოს მიერ მესამე პირებად ჩართული იუს არამოსამართლე წევრები (ქადაგიძე, ხარებავა, გზირიშვილი) და დავის განხილვაზე არც წარმომადგენლები გააგზავნეს… როგორც ჩანს, დარწმუნებული იყვნენ, რომ მათ ინტერესებს მოსამართლეებიც ეფექტურად დაიცავდნენ, მაგრამ უპრიანი იქნებოდა, სასამართლოს მიმართ მაინც გამოეხატათ პატივისცემა და საქმის არსს მაინც გასცნობოდნენ, რომელიც მკაფიოდ წარმოაჩენს საქართველოში სამართლებრივი ნიჰილიზმის (სამართლის ნორმების არცოდნის და/ან აბუჩად აგდების) მასშტაბებს.

საქმის მასალებით სწორედ ის დასტურდება, რომ კონკურსები არ ჩატარებულა. ფაქტობრივად, პარლამენტისა და სასამართლოს მესვეურები ერთმანეთში შეთანხმდნენ კვოტებისა და ასარჩევი კანდიდატურების თაობაზე (ფაქტობრივად, საკუთარი „წარმომადგენლები“ აარჩევინეს დეპუტატებს…) დარწმუნებული ვარ, ამ დონეზე საარჩევნო პროცედურის დარღვევა ნებისმიერ ევროპულ ქვეყანაში, თუ მასობრივ საპროტესტო აქციებს არა, არასამთავრობო ორგანიზაციების შეშფოთებას და საპარლამენტო ოპოზიციას სამართლიან აღშფოთებას მაინც გამოიწვევდა… ხალხის მიერ არჩეულ კანონმდებლებსა და მოსამართლეებს არც თავისუფალი ჟურნალისტები („მეოთხე ხელისუფლება“) შეარჩენდნენ კულუარულ გარიგებებს და არც დამოუკიდებელი ადვოკატები…

პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტში უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებთან გასაუბრების ხმაურიანი პროცესი ორი წლის წინ იუს არამოსამრთლე წევრების შესარჩევი კონკურსის მშვიდ ვითარებაში ჩატარების ლოგიკური შედეგია… ამჯერად, იუს მიერ შერჩეულ თითოეულ კანდიდატს დეპუტატები თითქმის მთელი სამუშაო დღის განმავლობაში უსმენდნენ, თუმცა, იუს მიერ შერჩეული მოსამართლეობის კანდიდატების მიმართ სწორედ იმიტომ ჩნდება ამდენი კითხვა, რომ თავად იუს წევრობის არამოსამართლე კანდიდატების შერჩევისას მათთვის არც იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის და არც პარლამენტის სხდომაზე ერთი კითხვაც არავის დაუსვამს….

იუს გადაწყვეტილებაუნარიანობის თემა მას შემდეგ გააქტიურდა, რაც პარლამენტის ვიცესპიკერმა (თამარ ჩუგოშვილმა) დეპუტატებს იუს–დან ხუთივე არამოსამართლე წევრის გამოწვევა შესთავაზა, რითაც, ფაქტობრივად, აღიარა მათი არჩევისას დაშვებული შეცდომები. იუს მოსამართლე წევრმა, ირაკლი შენგელიამაც, ფაქტობრივად, დაადასტურა, რომ არამოსამართლე წევრები გარიგების საფუძველზე მოხვდნენ პარლამენტში, როდესაც საჯაროდ განაცხადა, ნაზი ჯანეზაშვილი იუს–ში მოხვედრას მიხეილ ჩინჩალაძეს უნდა უმადლოდესო…

როგორც ჩანს, მოსამართლე შენგელია, კარგად არის ინფორმირებული ხელისუფლების კულუარებში მიმდინარე პროცესების თაობაზე და იცის, რომ ბესელიას რჩეულის კანდიდატურა სწორედ ჩინჩალაძესთან შეთანხმებულა… მართალია, ქალბატონ ნაზის აქტიურობამ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სხდომები პარლამენტისას დაამსგავსა და ბატონ ირაკლისაც შეუქმნა გარკვეული დისკომფორტი, მაგრამ შესაბამის ორგანულ კანონში ჩადებული არაგონივრული მექანიზმი (კანდიდატების შესარჩევად იუს წევრთა 2/3-ის ხმებია საკმარისი) საშუალებას აძლევს მოსამართლეთა კორპორაციას (ოჯახს, „კლანს“) მათი ინტერესების დამცველი არამოსამართლე წევრების (ქადაგიძე, ხარებავა, გზირიშვილი) დახმარებითაც მიიღონ სასურველი გადაწყვეტილებები…

იუს წევრის ზემოაღნიშნული განცხადებითაც დასტურდება, რომ საქართველოს პარლამენტი და სასამართლო, ფაქტობრივად, ერთიანი ორგანიზმია, რაც ეწინააღმდეგება კონსტიტუციით აღიარებულ პრინციპებს ხელისუფლებათა დანაწილების თაობაზე (მუხლები 4 და 59).
არადა, ყველაზე დიდი საფრთხე ქართულ სახელმწიფოებრიობას იმ შემთხვევაში შეექმნება, თუ საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლება კვლავ მოქალაქეთა ერთი ჯგუფის მიერ მართული დარჩება, რაც ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ჯერ კიდევ სანდრო გირგვლიანის საქმის განხილვისაც შენიშნა და გადაწყვეტილებაში ვერ დამალა გაოგნება თუ გაოცება დეპუტატებისა და მოსამართლეების „კოორდინირებული მოქმედების“ გამო… შესაბამისად, გასაგები უნდა იყოს, თუ რატომ ყოფნით მოსამართლეობის კანდიდატებს პარლამენტში წარსადგენად იუს წევრთა მხოლოდ 2/3–ის მხარდაჭერა, ხოლო „უზენაეს“ თანამდებობაზე გასამწესებლად პარლამენტის „უბრალო უმრავლესობა“…

ვინაიდან, პარლამენტთან დავაც, სავარაუდოდ, იმავე მიზეზით გაჭიანურდა და საკასაციო ინსტანციას საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ არ გამოუტანია, 2019 წლის 16 ივლისს სასამართლოში უკვე უშუალოდ იუს წინააღმდეგ შევიტანე სარჩელი, რომლითაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შესარჩევი პროცედურის (კონკურსის) შეჩერება მოვითხოვე… ლოგიკურია, სასამართლომ არც ამ შემთხვევაში დააკმაყოფილა შუამდგომლობა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების თაობაზე, ხოლო საქმის მოსამზადებელი სხდომა მხოლოდ 6 ნოემბერს ჩანიშნა.

ვინაიდან იუს-ში მიმდინარე კონკურსიც დასრულდა და თითოეულ კანდიდატს პარლამენტშიც უკვე ინდივიდუალურად მოუსმინეს, ლოგიკურია, გარემოების შეცვლის გამო სარჩელში კორექტივები შევიტანე: ვინაიდან იუს-ში ჩატარებულ კენჭისყრებში მონაწილე 12 იუს წევრიდან 5-ის ლეგიტიმურობის თაობაზე სასამართლოს ჯერ საბოლოო გადაწყვეტილება არ მიუღია, კენჭისყრებიც სამართლიანი კონკურენციის პრინციპის და პროცედურის დარღვევით ჩატარდა, ხოლო საქართველოს პარლამენტი და სასამართლო ერთიან ორგანიზმს წარმოადგენენ (ფაქტია, ერთმანეთთან შეთანხმებით მოქმედებენ), როგორც საქართველოს კონსტიტუციასა და კანონმდებლობასთან შეუსაბამო, ბათილად უნდა იქნას ცნობილი საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ 2019 წლის 20 ივნისს ჩატარებული კენჭისყრის შედეგების დამტკიცების ოქმი და 04 სექტემბერს მიღებული NN1/187 გადაწყვეტილება პარლამენტში წარსადგენი მოსამართლეობის კანდიდატების თაობაზე.

როგორც ჩანს, მესამე ინსტანციაში ამ საქმესაც საბჭოს მოსამართლე წევრების მიერ „მესამე პირების“ დახმარებით ახლახან შერჩეული კანდიდატები უკვე მოპასუხის მიერ უვადოდ გამწესებული მოსამართლეების რანგში დახვდებიან … ცხადია, მათ შორის მოსამართლე ქადაგიძეც იქნება, რომელმაც 2 წლის წინ უარი თქვა სარჩელის უზრუნველყოფის სახით პარლამენტის მიერ გამოცხადებული არამოსამართლე წევრების ასარჩევი კონკურსის შეჩერებაზე…

პარლამენტის წინააღმდეგ 2017 წელს დაწყებული დავა, ფაქტობრივად, უკვე უზენაეს სასამართლოსთან მიმართებითაც უნდა იქნეს განხილული, ვინაიდან პარლამენტის მიერ თანამდებობებზე კანონდარღვევით გამწესებულმა იუს არამოსამართლე წევრებმა ჯერ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში დანიშნეს მოსამართლეები, ბოლოს კი, ფაქტობრივად, თვითნებურად, უკვე უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებიც შეარჩიეს. ამასთან, ზოგიერთი კანდიდატი უზენაესი სასამართლოს წევრია.

ამდენად, უზენაესს სასამართლოსთან ერთად, უკვე თბილისის საქალაქო სასამართლოსაც (მოსამართლე თამარ მეშველიანი) ეძლევა შანსი, პარლამენტის გარდა, იუს–შიც „აღადგინოს სამართლიანობა“. თუ მოსამართლეები კანონით იხელმძღვანელებენ და გადაწყვეტილებას დამოუკიდებლად მიიღებენ, პარლამენტს იუს არამოსამართლე წევრების შესარჩევად ახალი კონკურსის გამოცხადება მოუწევს, ხოლო იუს მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შერჩევის შედეგები გაუქმდება, რაც მომავალ პარლამენტს საშუალებას მისცემს მოსამართლეთა შერჩევის გაცილებით გონივრული პროცედურა შეიმუშაოს, ხოლო ქვეყანას ევროინტეგრაციის შანს მაინც შეუნარჩუნებს.

ხაზი იმ გარემოებასაც უნდა გაესვას, რომ მას შემდეგ რაც 2019 წლის 20 ივნისს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ ფარული კენჭისყრით 137-დან 50 კანდიდატი შეარჩია მოსამართლეობის კანდიდატების შერჩევის პროცედურის (კონკურსის) შეჩერებას უკვე თავად იუს არამოსამართლე წევრებიც (დოლიძე და ჯანეზაშვილი) ღიად ითხოვდნენ, ხოლო მედიასაშუალებებით გავრცელდა ინფორმაცია სახალხო დამცველის, კონკურსში მონაწილეებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენელების მიერ კენჭისყრის პროცესში გამოვლენილი საეჭვო გარიგებების, გაყალბების, ნეპოტიზმის, ინტერსთა კონფლიქტის, ინფორმაციის ხელ მიუწვდომლობის, კენჭისყრის ფარულობის დარღვევის სავარაუდო ფაქტების თაობაზეც (ნინო ლომჯარიას თქმით, 137-დან 50 კანდიდატის შერჩევის პროცესში, დაახლოებით, 10 ბიულეტენში მაღალი ალბათობით წინასწარ შეთანხმებული კანდიდატები იყო შემოხაზული. კერძოდ: საბჭოს ცამეტი წევრიდან ოთხმა ერთი და იგივე 20 ადამიანი შემოხაზა, სამმა – 20 ერთი და იგივე და ორმა 20 ერთი და იგივე), რაც კიდევ უფრო ამწვავებს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების არჩევასთან დაკავშირებულ პრობლემას და აჩენს საფუძვლიან უნდობლობას მთლიანად სასამართლო ხელისუფლებისადმი.

ფაქტია ისიც, რომ იუს წევრებმა გასაუბრების შედეგად ყველაზე დაბალი ქულები, ფაქტობრივად, ყველაზე კვალიფიციურ და პრინციპულ კანდიდატებს (მაგ., თამარ ლალიაშვილს და როინ მიგრიაულს) დაუწერეს, ხოლო უმაღლესი ქულებით მხოლოდ რეპუტაციაშელახული მოსამართლეები შეაფასეს (იურიდიულ ფაკულტეტზე მისაღებ გამოცდებზეც ნიჭიერ, მაგრამ „უპატრონო“ აბიტურიენტებს 4 ქულას უწერდნენ, ხოლო კომისიის წევრების მიერ მომზადებულები „ფრიადებით“ იმარჯვებდნენ კონკურსებში…). შედეგად, იუს მიერ შერჩეული კანდიდატების აბსოლუტურ უმრავლესობას, ასაკის მიხედვით, ევროპულ ქვეყანაში მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოში თუ ექნებოდა დასაქმების შანსი… არადა, ე. წ. ვენეციის კომისიამაც გვირჩია, უზენაეს სასამართლოში „რაც შეიძლება ასაკოვანი, გამოცდილი და დამოუკიდებელი იურისტები გავამწესოთ“.

იმასაც თუ გავითვალისწინებთ, რომ შესარჩევი პროცედურისა და „გამომცდელებისადმი“ უნდობლობის გამო, ავტორიტეტული იურისტების ნაწილმა კონკურსში მონაწილეობა არ მიიღო (მაგ,, ლია მუხაშავრიამ, ნათია წკეპლაძემ, გოჩა სვანიძემ, გელა ნიკოლაიშვილმა…), ხოლო იუს–მა პარლამენტში, მხოლოდ მიკერძოებული მოსამართლეები და პროკურორები წარადგინა (მათ შორის ისეთებიც, ერთგვერდიანი ავტობიოგრაფიებიც რომ ვერ შეავსეს გამართულად, თუმცა, წლების განმავლობაში სრულიად დაუსაბუთებელი და პოლიტიკური („რევოლუციური“) გადაწყვეტილებები აქვთ მიღებული… ), თუ პარლამენტიც ვერ გამოიჩენს პრინციპულობას საქართველო სამართლებრივ სახელმწიფოდ კიდევ დიდხანს ვერ ჩამოყალიბდება…

ამდენად, თუ იუს წევრების ან მოსამართლეების შესარჩევ კონკურსებთან მიმართებით თავად სასამართლო ხელისუფლებამ არ აღადგინა სამართლიანობა და საკუთარი დამოუკიდებლობა არ დაიცვა, რეალური საფრთხეა, იუს მიერ მანკიერი პროცედურით შერჩეული კანდიდატები პარლამენტმა ისევე გაამწესოს „უზენაესში“, როგორც არამოსამართლე წევრები იუს–ში, რის შედეგად სამართლებრივი სახელმწიფოს ნაცვლად, პლუტოკრატიული ტირანია (ძალადობაზე, თვითნებობაზე და ტყუილებზე დაფუძნებული რეჟიმი) შეგვრჩება ხელში. საგანგებო ვითარებიდან გამომდინარე, პოლიტიკოსებმაც სრულად უნდა გაიაზრონ პასუხისმგებლობა და არ დაუჭირონ მხარი საეჭვო რეპუტაციის კანდიდატების უზენაეს სასამართლოში უვადოდ გამწესებას, რითაც საქართველოს ევროპულ კავშირში ინტეგრაციის შანსს მაინც შეუნარჩუნებენ.

ავთანდილ კახნიაშვილი

***

ევროინტეგრაციის შანსი

როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ დამოუკიდებლობის აღდგენამდე საზოგადოებაში მყარად ფესვგადგმული სამართლებრივი ნიჰილიზმის გამო, სახელმწიფოსთვის უმნიშვნელოვანესი საკითხების გადაწყვეტისას, სამწუხაროდ, არცთუ იშვიათად ნაუცბადევად ვმოქმედებთ. შედეგად, ერთხელ აშენებულის მრავალგზის გადაკეთება გვიწევს, რისი მკაფიო მაგალითიც, არა მარტო კაზინოს უზარმაზარ რეკლამასთან ჩასახვევში და ავეჯის სალონის უკან მდგარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს შენობა (გაუაზრებელ მიშენებებზე მეტად შენობის სხვენსა და სარდაფში „სხდომათა დარბაზების“ განთავსება მაწუხებს… ), არამედ მთლიანად სასამართლო ხელისუფლებაა, რომელიც მიუხედავად არაერგზის „რეფორმირებისა“, მაინც ვერ აკმაყოფილებს „ევროსტანდარტებს“.

1991 წელს მოსამართლეების კომუნისტებისდროინდელი კორპუსი, ფაქტობრივად, სრული სახით შევინარჩუნეთ და 10 წლით გავამწესეთ თანამდებობებზე. სასამართლოებში 1997 წელს დაწყებულმა გაუაზრებელმა „რევოლუციურმა რეფორმამ“ შედეგი ვერ გამოიღო, ხოლო „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ, ტოტალიტარიზმის დროინდელივით, ისევ მმართველი პარტიის მიერ სრულად კონტროლირებადი მოსამართლეთა კორპუსი მივიღეთ, რის გამოც 2012 წლის ბოლოს, ფაქტობრივად, მორიგი რეფორმის დაწყება გახდა საჭირო. დღეს კი, უკვე მის მე–4 ეტაპზე („ტალღაზე“) ვიმყოფებით, თუმცა უზენაესი სასამართლო მხოლოდ მესამედით არის დაკომპლექტებული…

არადა, მოქალაქეებმა „ურყევი ნება დავამკვიდროთ სამართლებრივი სახელმწიფო”, ჯერ კიდევ 1995 წელს მიღებული კონსტიტუციის პრეამბულაში ავსახეთ, ხოლო ახლახან „უზენაეს კანონს“ გარდამავალი დებულებაც დავუმატეთ „ევროპის კავშირში სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად“. ამდენად, თუ საქართველოში სამართლიანი პროცედურებით კონკურსების ჩატარება ვერ ვისწავლეთ და სასამართლო რეალურად არ იქცა ხელისუფლების დამოუკიდებელ შტოდ, ევროპის სამართლებრივი სივრცის ნაწილად არავინ გვაღიარებს…

ფაქტია, რომ ზოგადსაკაცობრიოდ აღიარებულ დემოკრატიულ ფასეულობებზე ორიენტირებულ სახელმწიფოებში ადამიანის უფლებათა დაცვის ქმედით გარანტს, აგრეთვე საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების თვითნებობის ყველაზე ეფექტურ შემაკავებელს დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლო წარმოადგენს. არც ის უნდა იყოს სადავო, რომ ევროპული ტიპის სასამართლოს ფორმირებისთვის, პირველ რიგში, „პოლიტიკური ნებაა“ აუცილებელი, ხოლო თუ ქართველ კანონმდებლებს რეალურად სურთ ევროინტეგრაცია და ე. წ. მესამე ხელისუფლებისთვის სახელმწიფო მექანიზმში სათანადო ადგილის მიჩენა, უზენაესი სასამართლოს წევრები მაინც უნდა შეარჩიონ ევროპაში მიღებული სტანდარტებით.

დარწმუნებული ვარ, დღევანდელი მოსამართლეების მიმართ მოქალაქეებს გაცილებით მეტი ნდობა ექნებოდათ, მათი შერჩევისას, თუნდაც ჩვენი სულმნათი წინაპრების მიერ, საუკუნეების წინ დადგენილი კრიტერიუმებით რომ გვეხელმძღვანელა. ბაგრატ კურაპალატისა და ვახტანგ VI სამართლის წიგნებში პრიორიტეტულად „გამჭრიახი გონიერება“, „მჩხრეკველობა“, „მიმხვდურობა“, „უქრთამობა“ და „ღვთის მოშიშობაა“ პრიორიტეტულად მიჩნეული. ფაქტობრივად, იგივეს ითხოვდა მოსამართლისაგან ევროპაში განსწავლული ილია მართალიც, რომელმაც „ცხოვრება და კანონში“ განგვიმარტა, რომ „სამართალი უნდა იყოს იმისთანა კაცის ხელში, რომელსაც ხალხი იცნობს, ხალხი ენდობა და ხალხი პატივსა სცემს და რომელსაც თვითონაც გული უნდა შესტკიოდეს, რომ უწესობა, ურიგობა არ იყოს, რომ დანაშაულობა, ბრალი, დაუსჯელად არ ჩაივლის, წანახედი, ზიანი უზღვევლად არ დარჩება“, ხოლო „ამ ნდობის მოსაპოვებლად ისე კანონების ცოდნა არ არის საჭირო, როგორც ცოდნა ხალხის აზროვნებისა, ხალხის ზნისა, ჩვეულებისა და, ამასთანავე, საჭიროა საკუთრივ კაცსა ჰქონდეს გამჭრიახი გონიერება, პატიოსანი ხასიათი და უჩირქო ყოფა-ცხოვრება“, „უფრო საჭიროა ჰქონდეს შინაკაცის საქმიანი სიბრძნე, ვიდრე კანონიერების ცოდნა და მოსამართლეობის გამოცდილება“. „სამართალი და ზღვევაში“ კი აგვიხსნა, რომ „ის უწმინდესი და უმაღლესი დანიშნულება განკითხვისა, რომელსაც ჩვენ მართლიერებას, სამართალს ვეძახით, მთელი ერის განწმენდილი სინდისი და ნამუსია“, ხოლო „მსაჯული ის რჩეული კაცია, რომელსაც აბარია ჩვენი ქონება, ჩვენი ღირსება, ჩვენი სული და ხორცი, ერთი სიტყვით, ჩვენი კაცური კაცობა, ჩვენი ადამიანობა“.

ის, რომ „კანონის ცოდნა მისი აზრისა და მნიშვნელობის ჩაწვდომას ნიშნავს“ ბიზანტიელებმა ჯერ კიდევ VI საუკუნეში შენიშნეს და იუსტინიანეს კოდექსშიც ასახეს, ხოლო სულ ახლახან ე. წ. ვენეციის კომისიამაც გვირჩია, უმაღლესი ინსტანციის სასამართლოში „რაც შეიძლება ასაკოვანი, გამოცდილი და დამოუკიდებელი იურისტები გავამწესოთ“. მიუხედავად ამისა, საკმაოდ დიდი ალბათობაა, რომ იუს მიერ რეგისტრირებულ 139 კანდიდატს შორის გამარჯვებულები, ფაქტობრივად, მხოლოდ „სამართლის ნორმების ცოდნაში“ მიღებული მაღალი ქულებით გამოვლინდნენ…

უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის გადადგომის ფაქტმა, აგრეთვე პარლამენტსა და იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში ბოლო დროს განვითარებულმა მოვლენებმა დამარწმუნა, რომ მართლმსაჯულების სისტემაში ვითარება მართლაც საგანგებო და საგანგაშოა. ამას დაერთო „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანულ კანონში ცვლილებების ნაჩქარევად შეტანა და საკანომდებლო ორგანოს მესვეურთა დაპირისპირება ე. წ. არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან, რამაც გადამაწყვეტინა მეც მიმეღო მონაწილეობა კონკურსში და საზოგადოებისთვის ჩემი თვალსაზრისი გამეცნო. მით უმეტეს, რომ, როგორც თითოეული მოქალაქე, დაინტერესებული ვარ, საქართველო სამართლებრივ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდეს, ქვეყანაში მიმდინარე სამართლებრივ რეფორმებსაც დიდი ხანია ვადევნებ თვალს და არც პოლიტიკური ამბიციები გამაჩნია.

ფაქტია, რომ მართლმსაჯულების განმახორციელებელ უმაღლეს ინსტანციაში დასაქმების მსურველთა სიის გამოქვეყნებამ იურიდიულ საზოგადოებასა და ე. წ. სამოქალაქო სექტორში დამატებითი კითხვები გააჩინა. მითუმეტეს, რომ მრავალმა ავტორიტეტულმა იურისტმა (მაგ., ლია მუხაშავრიამ, ნათია წკეპლაძემ, გოჩა სვანიძემ, პაატა ცნობილაძემ, გია მეფარიშვილმა, შალვა ხაჭაპურიძემ…), როგორც ჩანს „გამომცდელებისადმი“ და პროცედურისადმი უნდობლობის გამო, თავი შეიკავა კონკურსში მონაწილეობისგან. სამაგიეროდ, კანდიდატებს შორის ისეთი მოსამართლეებიც არიან, რომლებსაც სრულიად დაუსაბუთებელი და პოლიტიკური („რევოლუციური“) გადაწყვეტილებები აქვთ მიღებული, ხოლო მაგ., საპატრულო პოლიციის ინტერესებში „შუქნიშნის გამორთული სექციის დაუმორჩილებლობისთვისაც“ გაუმტყუნებიათ მძღოლი და მარჯვენა-მარცხენაც არევიათ… აღარაფერს ვამბობ, „უზენაესში“ მოსამართლეობის მსურველებზე, რომლებმაც ერთგვერდიანი ავტობიოგრაფიებიც კი ვერ შეავსეს გამართულად (რედაქციული ხარვეზებით, ხელმოუწერელი, თარიღის მითითების გარეშე ან მესამე პირში შევსებული ატვირთეს…).

ნამდვილად ვერ ვანდობდი მოსამართლეობას იმ იურისტს, რომელსაც სპეციალობით წლები აქვს ნამუშევარი და ყველა კანონი ზეპირად იცის, მაგრამ სამართლის ერთი ნორმის მიმართაც კი არ გამოუთქვამს საჯაროდ შენიშვნა, არც კანონმდელობის სრულყოფისთვის შემოუთავაზებია რაიმე წინადადება და მიმდინარე კონკურსზე საბუთების შემოტანისას, ვერც იუს მიერ დადგენილი განცხადების ფორმაში „გაპარული ხარვეზები“ შენიშნა. არადა, ფაქტია, ვინაიდან კანონმდებლობით კანდიდატის შერჩევის მხოლოდ ორი კრიტერიუმია განსაზღვრული (კეთილსინდისიერება და კომპეტენტურობა), როგორც ჩანს, იუს წევრებს კანდიდატის აზრი კრიტერიუმების ცალკეული მახასიათებლების თაობაზე აინტერესებთ, მაგრამ ეს განცხადების ფორმაშიც სათანადოდ უნდა აესახათ (რატომღაც, „სამი კრიტერიუმია“ ნახსენები…). ამასთან, კანონმდებლობასთან შეუსაბამოა და არაგონივრულიც ე. წ. შრომის წიგნაკიდან ამონაწერის მოთხოვნა, ვინაიდან შრომის კოდექსი მას აღარ ითვალისწინებს (შესაბამისად, „შრომის წიგნაკები“ ბაზრობებზე იყიდება, ბეჭდისა და შტამპის დამზადება კი, 50 – ლარამდე ჯდება…), ხოლო თუ განმცხადებელი, თუნდაც ბოლო 10 წლის განმავლობაში არსად ყოფილა დასაქმებული და ვერც მანამდე ნამსახურობის თაობაზე წარმოადგინა შესაბამისი ცნობები, მისი მოსამართლედ არჩევა შეიძლება?!

ასევე სრულიად გაუგებარია, რატომ ითხოვენ იუს წევრები კანდიდატისგან სამუშაო ადგილისა და დაკავებული თანამდებობის გარდა, „უშუალო ხელმღვანელების“, აგრეთვე მათი ტელეფონებისა და და ელექტრონული მისამართების მითითებას. ეს მაშინ იქნებოდა გამართლებული, საზოგადოებისთვის უცნობი იურისტი რომელიმე საწარმოში დასაქმებას რომ ითხოვდეს. ვინაიდან, საქმე უზენაეს სასამართლოს ეხება, კანდიდატის ნამსახურობის ნუსხა და მის მიერ, ფაქტობრივად, ათწლეულების განმავლობაში მიღწეული შედეგები, საკმარისი უნდა იყოს მისი შესაბამისობის თაობაზე სჯა-ბაასის გასამართად, ხოლო თუ კანდიდატს სამართლის დარგში ღირებული არაფერი შეუქმნია და მის შესახებ იუს არამოსამართლე წევრებსაც კი (კანონის თანახმად, მხოლოდ „სამართლის დარგის აღიარებულ სპეციალისტები“ არიან) არაფერი სმენიათ, პარლამენტს მხოლოდ იმიტომ უნდა წარუდგინონ, რომ ყოფილი ან დღევანდელი „უშუალო ხელმღვანელი“ ხელმძღვანელი აქებს?! ამასთან, ვინაიდან განცხადების ფორმაში, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის, კანონით გათვალისწინებული 10–ზე მეტი საფუძვლიდან, რატომღაც, მხოლოდ მხოლოდ ორია მითითებული, როგორც ჩანს, არავის უფიქრია, რომ საქართველოში არც ის შემთხვევაა გამორიცხული, როდესაც კვალიფიციური იურისტი, შეიძლება, სწორედ არაკომპეტენტურ და რეპუტაციაშელახულ „უშუალო ხელმძღვანელთან“ დაპირისპირების გამო იყოს „პირადი განცხადებით განთავისუფლებული“, რის გამოც მისგან უარყოფითი შეფასება დაიმსახუროს (მაგ., სამართალდამცავი ორგანოს ხელმძღვანელი პრინციპულმა თანამშრომელმა შეიძლება კორუფციაში დაადანაშაულოს, ხოლო იურიდიული ფაკულტეტის დეკანი კეთილსინდისიერმა პროფესორმა, შეიძლება, დოკუმენტის გაყალბებაში ამხილოს ან, თუნდაც, დეკანის ფავორიტ სტუდენტს ცოდნა „არადამაკმაყოფილებლად“ შეუფასოს).

ვინაიდან განცხადების ფორმაში კანდიდატს ისიც უნდა აღენიშნა, თუ რომელ საქმეში იყო მოსარჩელე, მოპასუხე ან მესამე პირი, ლოგიკური იქნებოდა, იუს წევრები იმითაც დაინტერესებულიყვნენ კონკურსში მონაწილე, სხვა პირის წარმომადგენლის სახითაც თუ მონაწილეობდა სასამართლოში საქმის განხილვაში.

კონკურსის ჩატარების პროცედურაც არაგონივრულად მიმაჩნია და წინასწარ შერჩეული პირების გამოსამართლებისთვის საგანგებოდ შემუშავებულს გავს. მითუმეტს, რომ კარგად მახსოვს სამედიცინო ინტიტუტსა და თსუ იურიდიულ ფაკულტეტზე ჯერ კიდევ კომუნისტების დროს დანერგილი სქემა („ნეგატიური მოვლენა“), როდესაც ნიჭიერ, მაგრამ „უპატრონო“ აბიტურიენტებს საგამოცდო კომისიის წევრები განათლების სამინისტროს მიერ დადგენილი შეფასების წესების საფუძველზე უწერდნენ 4 ან 4,5 ქულას, ხოლო არაოფიციალურ სიაში შეტანილი „ახლობლები“ უმაღლესი ქულებით იმარჯვებდნენ კონკურსებში.

ფაქტია, სტუდენტების ცოდნის შეფასების ევროპიდან „იმპლემენტირებული“ 100 – ქულიანი სისტემა, არაკეთილსინდისიერ ადგილობრივ ლექტორს ცალკეული კომპონენტების მიხედვით ქულებით მანიპულირების და სასურველი ნიშნის დაწერის საშუალებას დღესაც უტოვებს. შესაბამისად, გასათვალისწინებელია, რომ კონკურსში მონაწილე პროფესორებიდან და წარმატებული ადვოკატებიდან პარლამენტში წარსადგენ კანდიდატებს, ფაქტობრივად, იუს მოსამართლე წევრების მიერ დაწერილი ქულებით გამოავლენენ. არადა, ისიც ცნობილია, რომ 2008 წელს თსუ–ის იურიდიული ფაკულტეტის „რეფორმირებისას“, სამართლის დოქტორების მიერ კონკურსზე წარდგენილი სამეცნიერო კვლევების კონცეფციები აკადემიური ხარისხის არმქონე 8 მოსამართლისგან შემდგარმა საკონკურსო კომისიამ „ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა“ და მმართველი პოლიტიკური ძალისთვის მიუღებელი მეცნიერები ცოდნის ტაძრიდან „ჩარეცხა“.

ამდენად, იმ ვითარებაში, როდესაც პარლამენტის ვიცე–სპიკერიც, იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის ყოფილი თავმჯდომარეც და ე. წ. არასამთავრობო ორგანიზაციებიც იუს-დან არამოსამართლე წევრების გამოწვევას ითხოვენ, ანუ, ფაქტობრივად, ცალკეულ წევრთა კვალიფიკაციასაც საეჭვოდ მიიჩნევენ და მთლიანად საბჭოსაც უცხადებენ უნდობლობას (რის საფუძვლიანობაში იუს მიერ შედგენილი განცხადების ფორმის გაცნობამაც დამარწმუნა), სრულიად გაუმართლებლად მიმაჩნია კანდიდატების კომპეტენტურობის ცალკეული მახასიათებლების მიხედვით და თანაც ქულებით შეფასება.

ფაქტია ისიც, რომ იუს 2017 წლის 27 მარტის N1/33 შესაბამისი გადაწყვეტილებაც, რომელშიც კომპეტენტურობის ცალკეული მახასიათებლები და შესაფასებელი ქულებია დადგენილი, თავისთავად აჩენს კითხვებს და სრულყოფას საჭიროებს. მაგ., რა აუცილებლობას წარმოდგენს მე-9 მუხლში „წერისა და ზეპირი კომუნიკაციების უნარის“ ცალკე პუნქტად მითითება, ხოლო მომდევნო პუნქტებში „წერის უნარის“ და „ზეპირი კომუნიკაციის უნარის“ ცალ-ცალკე გამოყოფა. მით უმეტეს, რომ თ) პუნქტში მოცემული წინადადების ორ ნაწილად გაყოფისას, როგორც ჩანს, საკვანძო სიტყვა („წერილობით“) არის გამორჩენილი და ი) პუნქტი („წერის უნარები“) ისეა ფორმულირებული, თითქოს ზეპირად აზრის გადმოცემის უნარზე იყოს საუბარი.

იუს დღევანდელი შემადგენლობიდან და შერჩევის პროცედურიდან გამომდინარე, განსაკუთრებით მიუღებელია, უმაღლეს ინსტანციაში მოსამართლეობის კანდიდატებისთვის „სამართლის ნორმების ცოდნაში“, ფაქტობრივად, გამოცდის მოწყობა და 25 ქულით შეფასება. ფაქტია, გარდა იმისა, რომ ილია ჭავჭავაძეც შეეცადა საზოგადოებისთვის აეხსნა, რომ მოსამართლეობისთვის კანონების ცოდნა არ არის გადამწყვეტი, სულ ახლახან, ვენეციის კომისიის ყოფილმა წევრმა, კონსტიტუციონალისტმა, პროფესორმა ავთანდილ დემეტრაშვილმაც განაცხადა, რომ „უზენაეს სასამართლოში შეიძლება არაიურისტიც აირჩიო მოსამართლედ. თუ მაღალკვალიფიციურ კანდიდატს ირჩევ, ეს უკვე ნიშნავს, რომ მან იცის სამართალი და მაშინ რაღა საჭიროა გამოცდები?!“ (გაზეთი „ახალი თაობა“, 22.04.2019), რაშიც სავსებით ვეთანხმები.

მართლაც, საყოველთაოდ აღიარებულია, რომ იურისტისთვის (მოსამართლისთვის) მთავარი ნორმების დამახსოვრება („დაზუთხვა“) კი არ არის, არამედ შესაბამისი ნორმის მოძიების, გააზრების (არსის ცოდნის) და გონივრული განმარტების უნარია, ხოლო ნორმის ბუნდოვნობის („არაგანჭვრეტადობის“) შემთხვევაში, იურისტს უნდა შეეძლოს მისი არსის (შინაარსის) სხვა შესაბამისი ნორმების საფუძველზე დაზუსტება ან/და, საჭიროების შემთხვევაში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების საფუძველზე ნორმატიული შინაარსის გაფართოება. ეს ყველაფერი კი მართლმსაჯულების განხორციელებაში იმ გონივრული „ევროსტრანდარტის“ დასამკვიდრებლად არის აუცილებელი, რომლის თანახმად, „მოსამართლემ არგუმენტირებულად უნდა დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, დაარწმუნოს მხარეები მის კანონიერებასა და სამართლიანობაში”.
„სამართლის ნორმების ცოდნის“ პრიორიტეტულად მიჩნევა, განსაკუთრებით, იმ ვითარებაშია მიუღებელი, როდესაც კანონმდებლობაში გაუთავებლად შედის ცვლილება-დამატებები, რომელთა ნაწილი ლოგიკასთანაც შეუსაბამოა და ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციასთანაც (მაგ., 1997 წელს მიღებული „რევოლუციური“ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი უვარგისად იქნა მიჩნეული, ხოლო 2010 წლიდან ამოქმედებული ახალი კოდექსის მომზადებაში არც მეცნიერებს მიუღიათ მონაწილება და არც ადვოკატებს. შედეგად, პირი დაკავებისთანავე, პროკურორის გარეშეა, ბრალდებული და ბრალდების წარდგენის შემდეგაც განაჩენის გამოტანას, შეიძლება, წლები ელოდოს… დაზარალებული პროცესში მხარე აღარ არის და, შეიძლება, განაჩენიც არ გააცნონ. ამასთან, „განრიდების“ გზით, ფაქტობრივად, უკვე პროკურორი ახორციელებს მართლმსაჯულებას…).

ამდენად, გაცილებით გონივრული იქნებოდა კანდიდატებისთვის კოდექსები წინ დაგვეწყო და კანონმდებლობაში „გაპარული“ ბუნდოვანი ნორმების ან ინსტიტუტების თაობაზე გვეკითხა აზრი, ანუ ე. წ. ზოგადი (ანალიტიკური აზროვნების) უნარი შეგვემოწმებინა. შეიძლებოდა, დასკვნისთვის წერილობით ჩამოყალიბებული ისეთი კაზუსიც გადაგვეცა, რომელშიც სამართლის ნორმების დარღვევებთან ერთად, ეთიკური გადაცდომებიც იქნებოდა შეტანილი (აშშ-ში გამოიყენება მოსამართლეების შესარჩევად. ასევე, ევროპაში მაგ., მარტენსის საერთაშორისო კონკურსში მონაწილე სტუდენტებს, ჰუმანიტარულ სამართლის პრობლემებზე შედგენილ ორგვერდიან ტექსტს აძლევენ და დასკვნის მოსამზადებლად 4 საათის განმავლობაში ბიბლიოთეკით სარგებლობის ნებას რთავენ). საგულისხმოა, რომ განვითარებულ ქვეყნებში მოსამართლის კაბინეტი ბიბლიოთეკას ჰგავს, ხოლო კონკრეტული საქმის შესწავლისას დამხმარე ლიტერატურას ზოგჯერ სპეციალური ურიკებითაც კი ეზიდებიან (ძირითადად, მათი თანაშემწეები).

შექმნილ ვითარებაში, გაუმართლებლად მიმაჩნია, პარლამენტში წარსადგენი კანდიდატების იუს წევრთა ხმების 2/3–ით შერჩევაც. ამ ეტაპზე, პარლამენტმა მოსამართლის თანამდებობაზე ასარჩევად მხოლოდ იმ იურისტების თაობაზე უნდა იმსჯელოს, რომლებსაც სხდომაზე დამსწრე საბჭოს წევრები ერთხმად დაუჭერენ მხარს. დაუშვებელია, სასამართლოს უმაღლეს ინსტანციაში გამწესდეს პირი, რომელიც ერთ კითხვაზე მაინც ვერ გასცემს დამაკმაყოფილებელ (დასაბუთებულ) პასუხს და რომლის კეთილსინდისიერებაში (რეპუტაციაში), თუნდაც იუს ერთ არამოსამართლე წევრს მაინც შეეპარება ეჭვი (მითუმეტეს, კანონის თანახმად, „სამართლის დარგის აღიარებული სპეციალისტია“).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებლობაში დაუყოვნებლივ უნდა შევიდეს ცვლილებები, რომლებითაც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრები უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებს აღარ შეაფასებდნენ ქულებით (მაგ., გაუქმდებოდა საერთო სასამართლოების შესახებ კანონის 34 მუხლის მე–11 პუნქტი, ხოლო მე–14 პუნქტს მოაკლდებოდა ბოლო წინადადება), რასაც ობიექტურად და მიუკერძოებლად მაინც ვერ მოახერხებენ. მითუმეტეს, რბილად რომ ვთქვა, უხერხულია, მაგ., კონკურსში მონაწილე სამართლის დოქტორებს „სამართლის ნორმების ცოდნაში“ ქულები იუს–ს იმ წევრებმა დაუწერონ, რომლებსაც ორი წლის განმავლობაში თვითონ ვერ გაუციათ პასუხი იუს–ს არამოსამართლე წევრთა შესარჩევ კონკურსთან დაკავშირებულ რამდენიმე მარტივ კითხვაზე ან თავად მათი გამწესების თაობაზე სასამართლოში მიმდინარე დავაში არიან მესამე პირებად ჩართულები.

შედეგად, იუს წევრებს 100 – ქულიანი სისტემით შეფასებასთან დაკავშირებული „დაჯამების“ პრობლემაც მოეხსნებოდათ და ფარული კენჭისყრის დროს, ფაქტობრივად, მხოლოდ კანდიდატის თანამდებობისათვის შესაბამისობის თაობაზე მოუწევდათ პოზიციის ჩამოყალიბება, ხოლო პარლამენტს ფარული კენჭისყრით გამოვლენილ და ყველასთვის მისაღებ იურისტებს წარუდგენდნენ. ამასთან, ვინაიდან დღევანდელ პარლამენტში ძნელი იქნება ერთიან პოზიციაზე შეჯერება, დარწმუნებული ვარ, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე მხოლოდ სხდომაზე დამსწრეთა კვალიფიციური უმრავლესობით და, თან, არანაკლებ 9/10–ით მაინც უნდა აირჩეს, რომ სასამართლო ხელისუფლებისადმი მოქალაქეებსაც გაუჩნდეთ ნდობა (არადა, კონსტიტუციით მხოლოდ „პარლამენტის სრული შემადგენლობის უმრავლესობის“ მხარდაჭერაა საკმარისი… პარლამენტის კანცელარიის უფროსის თანამდებობაზე ხომ არ ვამწესებთ 4 წლით?!). მართლაც, გაუგებარია, როგორ შეიძლება „უზენაესში“ მართლმსაჯულებას (მითუმეტეს, უვადოდ) ისეთი მოსამართლე ახორციელებდეს, რომელსაც, ფაქტობრივად, მხოლოდ მმართველი პარტია უჭერს მხარს, ხოლო ხალხის რჩეულების, თუნდაც 1/3 (50 დეპუტატი) არ ენდობა.

ამდენად, სასამართლო ხელისუფლების რეალური დამოუკიდებლობისა და მოიუკერძოებლობისთვის, გაცილებით აჯობებდა, „უზენაესში“ გამწესებისთვის პასუხისმგებლობა იუს აქტიურ წევრებსაც და ოპოზიციურად განწყობილი დეპუტატების უმრავლესობასაც გადაენაწილებინათ. ამასთან, საბჭოს მიერ შერჩეული კანდიდატების პარლამენტში ასარჩევად წარდგენამდე, გაცილებით გონივრული იქნებოდა, მათ შესახებ აზრი „უშუალო ხელმძღვანელის“ ნაცვლად, დამოუკიდებელი იურისტებისთვის გვეკითხა….

ცნობილია, რომ მაგ., აშშ–ში უზენაესი სასამართლოს წევრად გამწესება, ფაქტობრივად, ამერიკის ადვოკატთა (იგივე, იურისტთა) ასოციაციასთან (ABA) შეთანხმებით ხდება. ამდენად, ვინაიდან საქართველოში იურისტთა პროფესიული გაერთიანება, ფაქტობრივად, აღარ მოქმედებს (ინტერნეტ სივრცეშიც მხოლოდ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ იძებნება…), გონივრული იქნებოდა, მოსამართლეობის კანდიდატების თაობაზე, ადვოკატების აზრით მაინც დავინტერესდეთ. გამოკითხვა ინტერნეტით, შეიძლება, სულ რამდენიმე დღეში ჩატარდეს, ხოლო ადვოკატთა კორპუსის უმრავლესობის მიერ მოწონებულ კანდიდატებს საბჭო პარლამენტს ასარჩევად წარუდგენდა.

დარწმუნებული ვარ, საქართველოს ადვოკატები, რომლებსაც ყველაზე მეტად უნდა ესმოდეთ, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია სასამართლოს რეალური დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა ქვეყანაში ადამიანის უფლებების ეფექტური დაცვისთვის („სამართლიანობის აღდგენისთვის“), მოსამართლეობის კანდიდატებად, უპირველეს ყოვლისა, რეპუტაცია შეულახავ პროფესორებს ან/და ადვოკატებს დაუჭერდნენ მხარს, ხოლო თუ 10 000–მდე ადვოკატმა იუს მიერ შერჩეული კანდიდატების თაობაზე არ გამოთქვა მკაფიო პოზიცია, გამოდის, რომ რეალური რეფორმა ადვოკატთა პროფესიულ გაერთიანებაშიც უნდა გატარდეს…

ადვოკატების გამოკითხვის შედეგად მოწონებული კანდიდატების პარლამენტში წარდგენით, საბჭოც აღიდგენდა შელახულ რეპუტაციას, ხოლო პარლამენტი, იმედი მაქვს, სრულად გაიაზრებს სასამართლო ხელისუფლებაში დაგროვილი პრობლემების სიმწვავეს და მხარს დაუჭერს ადვოკატთა კორპუსის მიერ რეკომენდირებულ პირებს. ცხადია, პარლამენტში წარსადგენი კანდიდატების სიის განსაზღვრიდან კენჭისყრამდე გონივრული ვადა (არანაკლებ ერთი თვე მაინც) უნდა გავიდეს, რომ საზოგადოებასაც მიეცეს კანდიდატების თაობაზე აზრის გამოთქმის საშუალება. სრული ინფორმაციის მოპოვებისთვის ჟურნალისტებიც სათანადოდ უნდა გაისარჯონ, რომ უვადოდ გამწესებისას პარლამენტს არ გამორჩეს რაიმე მნიშვნელოვანი გარემოება (თუნდაც, მორალურ მხარესთან მიმართებით), რომელიც მთლიანად სასამართლო ხელისუფლების ავტორიტეტისთვის იქნებოდა საფრთხის შემცველი.

კანდიდატურების შერჩევის საკითხში ნამდვილად არ გვმართებს აჩქარება და ცივილიზებული პროცედურის მორიგ ნაუცბათევ კამპანიად გადაქცევა. არაფერი გამოვა, თუ სისტემიდან დათხოვნილი ერთი მოსამართლის ადგილზე, თუნდაც ადგილობრივი „სამართლის ნორმების ცოდნაში“ მასზე წარმატებული და ევროპული (სამოსამართლეო) სამართლის თაობაზეც ჯეროვნად ინფორმირებული („ღრმად განსწავლული ინტელექტუალი“), მაგრამ, უზნეო, უპრინციპო ან კორუმპირებული სხვა იურისტი მოვა. მიმაჩნია, რომ უზენაეს სასამართლოში, მხოლოდ პიროვნული თვისებებით გამორჩეული „სამართლის დარგის აღიარებული სპეციალისტები“ უნდა გავამწესოთ და, პირველ რიგში, ცნობილი მეცნიერებიდან და ადვოკატებიდან შევარჩიოთ.

თითოეული მოქალაქის, პოლიტიკური და საზოგადოებრივი გაერთიანების, აგრეთვე მასობრივი საინფორმაციო საშუალებების ყურადღება სწორედ იმაზე უნდა იყოს გამახვილებული, რომ კონკურსში მონაწილეებიდან მოსამართლეებად ყოველმხრივ ღირსეული იურისტები შეირჩნენ, ხოლო პარლამენტში ასარჩევად წარდგენილი კანდიდატურების განხილვა საჯაროდ უნდა მოხდეს. ამასთან, მოსამართლედ გამწესებასთან დაკავშირებით, სავსებით ვიზიარებ ჟურნალ „სამართლის“ ყოფილი რედაქტორის ბატონ ანგი არსენიშვილის მოსაზრებასაც: „ხანგრძლივმა პროფესიულმა და სამსახურებრივმა საქმიანობამ საბოლოოდ დამარწმუნა, რომ მტყუანისა და მართლის გასარჩევად მარტოოდენ სპეციალური ცოდნა და დიპლომი საკმარისი არ არის. მართლმსაჯულების ქურუმი რომ იყო, საამისოდ, უპირველესად, განსაკუთრებული ნიჭი და პატიოსნებაა საჭირო, თორემ დაშტამპული განაჩენებისა და გადაწყვეტილებების წერას ზოგჯერ ისინიც კი ახერხებენ, რომელთა იურისტობაზეც ანეკდოტად ქცეულ თავგადასავალებსაც ყვებიან ხოლმე“.

არც იმით დაშავდება რამე, თუ ამჯერად 20–ვე მოსამართლე არ შეირჩევა. სამაგიეროდ, თითოეული კანდიდატურის თაობაზე პარლამენტში სერიოზული სჯა–ბაასი უნდა გაიმართოს და უზენაეს სასამართლოში მოსამართლის თანამდებობებზე პარტიული ერთგულების ნიშნით კი არა, პირველ რიგში, კანონის უზენაესობისადმი დამოკიდებულებით და ცხოვრების წესით გამორჩეული სამართლის დარგის აღიარებული სპეციალისტები უნდა გამწესდნენ. ამასთან, აუცილებელია, კანდიდატების შერჩევის პროცესი მანამდე შეჩერდეს, სანამ სასამართლოში არ დასრულდება პარლამენტის წინააღმდეგ 2017 წელს შეტანილი სარჩელების განხილვა, რომლებიც იუს 5 არამოსამართლე წევრის ასარჩევი კონკურსების კანონიერებას ეხება…

ამდენად, ვინაიდან არა მარტო მოსამართლეობის კანდიდატების, არამედ, თვითონ იუს წევრების შერჩევის პროცედურაშია „ტექნიკური ხარვეზები გაპარული“, ფაქტობრივად, მხოლოდ საბჭოსა და პარლამენტის წევრთა კეთილსინდისიერებაზე, პერსონალურ პასუხისმგებლობასა და „პოლიტიკურ ნებაზეა“ დამოკიდებული გამოიყენებენ თუ არა შანსს, თავად სასამართლო ხელისუფლების მიმართ „აღადგინონ სამართლიანობა” და უზენაესი სასამართლო მაინც დააკომპლექტონ პიროვნული თვისებებით გამორჩეული პროფესიონალებით.

დარწმუნებული ვარ, სასამართლო ხელისუფლებასთან დაკავშირებულ პრობლემებზე სპეციალისტებსაც და საზოგადოებასაც კიდევ მოუწევთ სერიოზული სჯა-ბაასი. ამასთან, გონივრული იქნებოდა, ევროპისკენ მიმავალ გზაზე საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის, ილია II–ის დარიგებასაც თუ გავითვალისწინებდით, რომ „საერთოდ, უფრო მეტად გვმართებს ანალიტიკური აზროვნების უნარის გამოვლენა, ვიდრე გულის კარნახით სიარული. ჩვენი ყოველი ნაბიჯი აწონილი და გამართლებული უნდა იყოს“. ფაქტია, რომ ბოლო 20 წლის განმავლობაში ჩატარებული ე. წ. საკვალიფიკაციო გამოცდებით შერჩეულთა და თანამდებობებზე გამწესებულ მოსამართლეთა გარკვეული ნაწილი ინტელექტუალური მონაცემებით და მიუკერძოებლობის ხარისხით ვერ აკმაყოფილებს „ევროსტანდარტებს“. შედეგად, სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილები, არცთუ იშვითად, საერთოდ დაუსაბუთებელია ან არასაკმარისად არის დასაბუთებული, რის გამოც ზემდგომ ინსტანციებშიც საჩივრდება და ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოშიც. ამდენად, კეთილსინდისიერი, კომპეტენტური და რეალურად დამოუკიდებელი იურისტებით დაკომპლექტებული სასამართლო „ევროპელი მეგობრების“ წინაშე თავის მოსაწონებლად კი არა, ისევ მოქალაქეებს გვჭირდება საქართველოში ადამიანის უფლების ეფექტურად დასაცავად და სამართლიანობის გონივრულ ვადაში აღსადგენად.

დარწმუნებული ვარ, თუ უზენაეს სასამართლოში მოსამართლის თანამდებობებზე, თუნდაც ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების საფუძველზე შერჩეული იურისტები გამწესდებიან, ჯერ კიდევ შესაძლებელია, „სარეფორმო ტალღებში“ აღმოჩენილი სასამართლო გადარჩეს, საზოგადოებაში მყარად ფესვგადგმული სამართლებრივი ნიჰილიზმიც (სამართლის ნორმების არცოდნა და/ან აბუჩად აგდება) დავძლიოთ და საქართველო, მართლაც დემოკრატიულ, სტაბილურ და განვითარებულ ევროპული ტიპის სამართლებრივ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდეს.

ავთანდილ კახნიაშვილი
08 ივნისი, 2019 წელი

***

თბილისში „მართლმსაჯულების სასახლე“ უნდა აღიმართოს

საქართველოს მოქალაქეებმა ჩვენი „ურყევი ნება სამართლებრივი სახელმწიფო დაგვემკვიდრებინა” კონსტიტუციის პრეამბულაში ავსახეთ, ხოლო სულ ახლახან „უზენაეს კანონს“ გარდამავალი დებულებაც დავუმატეთ „ევროპის კავშირში სრული ინტეგრაციის უზრუნველსაყოფად“. ამდენად, თუ სასამართლო ხელისუფლება რეალურად არ იქცა დამოუკიდებელ და მიუკერძოებელ ინსტიტუტად, ევროპის სამართლებრივი სივრცის ნაწილად არავინ გვაღიარებს.

არც ის უნდა იყოს სადავო, რომ ევროპული ტიპის სასამართლოს ფორმირებისთვის, პირველ რიგში, „პოლიტიკური ნებაა“ აუცილებელი. შესაბამისად, თუ სახელმწიფოს მესვეურებსაც რეალურად სურთ ევროინტეგრაცია, უპირველეს ყოვლისა, ე. წ. მესამე ხელისუფლებას უნდა გამოუყონ შესაფერისი შენობები. ქართველ პოლიტიკოსებს, როგორც ჩანს, მხედველობიდან გამორჩათ, რომ მათი ევროპელი კოლეგები „სისტემის“ განვითარებისა და დემოკრატიულობის ხარისხზე პოლიციის შენობების იერსახის მიხედვით კი არ მსჯელობენ, არამედ სასამართლოების… ადამიანი შენობაში შესვლისთანავე უნდა განიმსჭვალოს პატივისცემითა და ნდობით სახელმწიფოს სახელით მოქმედი მართლმსაჯულების განმახორციელებელი ორგანოსადმი.

საქართველოში ამ მხრივ რა ვითარებაა, მკაფიოდ ჩანს, აეროპორტიდან მომავალ ავტომაგისტრალზე აღმართული შსს–ს მესვეურთა რეზიდენციისა და დიღომში, დავით აღმაშენებლის ხეივანზე გზის პირას მდებარე ავეჯის სალონის უკან განთავსებული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს შენობის შედარებით. არც იმის გამართლება შეიძლება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოც დიღომში მთავარი გზის პირას მდგარი პროკურატურა-პოლიციის შთამბეჭდავი შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სკოლისთვის გათვალისწინებულ ნაგებობაშია განთავსებული, ხოლო სასამართლოს ეზოში შესასვლელი „მეორადი საქონლის“ საწყობებს უფრო შეეფერება. სამაგიეროდ, თბილისის პროკურატურისთვის აიგო ორიგინალური დიზაინის შენობა და ისიც თვალსაჩინო ადგილზე, განთავსდა (მას რომ გასცდები, „კაზინო–ტოტალიზატორის“ უშველებელ რეკლამასთან, მარჯვნივ, „შუკაში“ უნდა ჩაუხვიო და თბილისის სასამართლოსაც მიადგები…).

გაცილებით გონივრულად არის შერჩეული ადგილი ქუთაისის საქალაქო სასამართლოსთვის. პრესტიჟულ უბანში ბორცვზე აღმართული შენობის ნათელი სხდომათა დარბაზები ნამდვილად პატივისცემის გრძნობით განგაწყობს სასამართლო ხელისუფლებისადმი. რაც შეეხება დედაქალაქს, ფაქტია, რომ ადმინისტრაციულ საქმეებზე (მაგ., დავები პრეზიდენტთან, პარლამენტთან, მერიასთან ან შსს–თან…) `სამართლიანობის აღდგენა” დღემდე 2005 წლის მე–5 თვის 5 რიცხვში ნაუცბათევად გახსნილი 5 სართულიანი შენობის სხვენში (`მანსარდაში”) განთავსებულ უსარკმელო ოთახებში ხორციელდება. მართალია, მიმდინარე წლიდან, ადმინისტრაციული დავების ნაწილი უკვე მე-2 სართულზეც იხილება, სამაგიეროდ, სამოქალაქო საქმეებზე მართლმსაჯულების განსახორციელებლად ახალი შენობის დახუთულ სარდაფში გამოიყო `სხდომათა დარბაზები”, რაც, პირველ რიგში, თვითონ მოსამართლეებისთვის უნდა იყოს შეურაცხმყოფელი და ცხადყოფს, რომ „სასამართლო რეფორმის მამებს“, ბოლომდე არ აქვთ გაცნობიერებული სასამართლო ხელისუფლების ადგილი და მნიშვნელობა ქვეყნის დემოკრატიული განვითარებისთვის. როგორც ჩანს, არც მოდავე მხარეები გახსენებიათ, ვინაიდან არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლოებთან ღია ავტოსადგომი საერთოდ არ არის გათვალისწინებული (არადა, დარწმუნებული ვიყავი, „პარკინგი“ ახალი შენობის სარდაფში მაინც მოეწყობოდა…).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, წლის დასაწყისში პარლამენტის მესვეურებს შევთავაზე გამოთავისუფლებული ავლაბრის რეზიდენცია სასამართლო ხელისუფლებისთვის გადაეცათ. მართალია, ლუბლიანის ქუჩის მიმდებარედ გაიხსნა ერთსართულიანი „მართლმსაჯულების სახლი“, მაგრამ თუ მართლა გვინდა ევროპასთან დაახლოება, კარგი იქნებოდა, თუნდაც რუმინეთისგან აგვეღო მაგალითი, სადაც ქვეყნის ღირშესანიშნაობათა ჩამონათვალში „მართლმსაჯულების სასახლე“ პირველ ნომრად არის დასახელებული (მერე მოდის მეფის სასახლე და მსოფლიოში უდიდესი მთავრობის სახლი), ხოლო ესპანეთში გამართულ საერთაშორისო კონკურსში ქართველმა არქიტექტორებმაც მიიღეს მონაწილეობა და 330 000 კვადრატულ მეტრზე განთავსებული „მართლმსაჯულების სასახლის“ პროექტი წარადგინეს…

მიმაჩნია, რომ სასამართლო ხელისუფლების („მართლმსაჯულების სასახლის“) მტკვრის მეორე მხარეს, მით უმეტეს, სამების ტაძრის სიახლოვეს განთავსება, სიმბოლურადაც გაუსვამდა ხაზს მის დამოუკიდებლობას ხელისუფლების დანარჩენი შტოებისგან. ყველა შემთხვევაში, „პირველი პირებისთვის“ აგებულ შენობაში საკონსტიტუციო სასამართლოს, უზენაესი სასამართლოს ან „ადმინისტრაციული იუსტიციის“ განთავსებით სასამართლო ხელისუფლება შესამჩნევად აიმაღლებდა შელახულ ავტორიტეტს და ამ შთამბეჭდავი შენობის ფასადზე ამოკვეთილი შეგონება („ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია!”) სიმბოლურ შინაარსს შეიძენდა. ამასთან, ავლაბრის სასახლეში სასამართლო ხელისუფლებაში შემავალი რომელიმე ინსტიტუტის განთავსება იმითაც იქნებოდა გამართლებული, რომ შენობის წინ არსებული ტერიტორია საჯარო სივრცეს დაუბრუნდებოდა და მოქალაქეებს თავისუფლად გადაადგილების საშუალება მიეცემოდათ.
ვინაიდან, როგორც ჩანს, ავლაბრის რეზიდენცია კვლავ ხელისუფლების პირველი ორი შტოს მფლობელობაში დარჩა, კარგი იქნება, თუ გამორჩეული იერსახის „მართლსაჯულების სასახლე“ მეტრო „ისანის“ წინ არსებულ ტერიტორიაზე (რამოდენიმე ჰექტარია) აშენდება, რისთვისაც სახელმწიფომ დაუყოვნებლივ უნდა გამოისყიდოს აუცილებელი ქონება მესაკუთრეებისგან. ფაქტია, რომ ქეთევან წამებულის გამზირის N67–ის მიმდებარედ რამოდენიმე მიწის ნაკვეთის (ყოფილი ტრამვაი–ტროლეიბუსების პარკის) გასხვისების თაობაზე განცხადებები საჯაროდ არის გამოკრული, ხოლო გზის პირას მხოლოდ რამოდენიმე მცირე ზომის ობიექტია (მათ შორის, მშენებარე). „მართლმსაჯულების სასახლის“ პროექტი საერთაშორისო კონკურსის საფუძველზე უნდა შეირჩეს, ხოლო მშენებლობისთვის აუცილებელი თანხების მოძიებაში, დარწმუნებული ვარ, „მეგობარი ქვეყნებიც“ დაგვეხმარებიან და „სამართლებრივი რეფორმების ფონდის“ მეშვეობითაც შეიძლება შეგროვდეს (მითუმეტეს, რომ შემოწირულობებით ეკლესიებიც შენდება).

გონივრული იქნებოდა, „მართლმსაჯულების სასახლის“ აშენებამდე, მეტრო „ისანის“ პირდაპირ მდებარე შენობაში, რომელშიც ადრე ისნის რაიონის სასამართლო და პროკურატურა იყო განთავსებული (ამჟამად სამედიცინო კომპანია „ევექს“ აქვს დაქირავებული), თბილისის საქალაქო სასამართლოს მეორე ადმინისტრაციული კოლეგია განთავსებულიყო, რომელიც დედაქალაქის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილს მოემსახურებოდა. „მართლმსაჯულების სასახლის“ აგების შემდეგ კი, რომელშიც საქალაქო სასამართლო (შეიძლება სააპელაციოც) გადმოვიდოდა, დიღომში სამოქალაქო, სისხლის და ადმინისტრაციულ საქმეთა მეორე კოლეგიები დარჩებოდნენ, რომლებიც საბურთალოს, დიდუბეს, ნაძალადევს, ჩუღურეთსა და გლდანს მოემსახურებოდნენ.

ცხადია, რომ მტკვრის ხეობაში 40–ზე მეტ კმ–ზე გადაჭიმული ქალაქის მეორე ბოლოში სასამართლოს განთავსება მოქალაქეებსაც მოუხსნიდა შენობამდე მიღწევის პრობლემას (მითუმეტეს, გახშირებული საცობების პირობებში) და სამართალდამცავთა დროისა და საბიუჯეტო სახსრების ფუჭად ფლანგვასაც გამორიცხავდა. სრულიად გაუმართლებელია, როდესაც მაგ., ვარკეთილში, ვაზისუბანში, ლილოსა ან ფონიჭალაში დაკავებული პირის დიდ დიღომში გადასაყვანად პოლიციელები რამდენიმე საათს და 10-15 ლარის საწვავს მაინც ხარჯავენ უაზროდ… არადა, დამოუკიდებლობის აღდგენამდე თბილისის 10–ვე რაიონში იყო სასამართლო, რომელთა გაერთიანების შედეგად ჯერ – 5 დარჩა, შემდეგ კი ერთი…

აღნიშნული იდეით თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარეს ორი წლის მივმართე, თუმცა არსებული შენობის მეორე გვერდიდანაც გაფართოება ამჯობინა, რამაც, ჩემი აზრით, პრობლემა ვერ მოხსნა. დარწმუნებული ვარ, სასამართლო რეფორმისა და მატერიალური ბაზის თაობაზე სპეციალისტებსაც და საზოგადოებასაც კიდევ მოუწევთ სერიოზული სჯა-ბაასი. ამასთან, მოქალაქეებს სამართლებრივი სახელმწიფოს დამკვიდრების „ურყევი ნებაც“ თუ შეგვრჩა, როგორც საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი გვირჩევს, ქმედებები „ანალიტიკურ აზროვნებაზე“ უნდა დავაფუძნოთ და არა ემოციებზე… ფაქტია, რომ სახელმწიფოსთვის უმნიშვნელოვანესი საკითხების გადაწყვეტისას, ხშირად ნაუცბადევად ვმოქმედებთ, რის გამოც, საერთო ჯამში, ძალზე ვაგვიანებთ და ერთხელ აშენებულის („რეფორმირებულის“) მრავალგზის გადაკეთება გვიწევს, რისი მკაფიო მაგალითიც, არა მარტო თბილისის საქალაქო სასამართლოს „მზარდი“ შენობა, არამედ უკვე მეოთხე „სასამართლო რეფორმის“ მე–4 სტადიაზე („ტალღაზე“) მყოფი სასამართლო ხელისუფლებაცაა…

იმედი მაქვს, მოსამართლეთა კორპუსის გონივრულად (თუნდაც ვენეციის კომისიის ან ილია ჭავჭავაძის მიერ „ცხოვრება და კანონში“ განსაზღვრული კრიტერიუმებით…) დაკომპლექტების შემთხვევაში, ისანში აღმართულ „მართლმსაჯულების სასახლეში“ მართლაც ევროსტანდარტების დონეზე განხორციელდება „სამართლიანობის აღდგენა“, რის გამოც მადლიერი მოქალაქეები მას „მართლმსაჯულების ტაძრადაც“ მოიხსენიებენ.

სამართლის დოქტორი
ავთანდილ კახნიაშვილი

***

საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს
ბატონ ირაკლი კობახიძეს

საქართველოს მოქალაქე ავთანდილ კახნიაშვილის
მცხოვრები: თბილისი, ჭონქაძის ქუჩა № 17
ტელეფონი: 577 76 04 76

გ ა ნ ც ხ ა დ ე ბ ა

დღევანდელ „რეზონანსში“ გამოქვეყნდა სტატიის „ევროინტეგრაციის შანსი“ გაზეთის ფორმატამდე შემცირებული ვარიანტი . წარმოგიდგენთ რა, სრულ ვერსიას, გთხოვთ გააცნოთ პარლამენტის წევრებსაც და პუბლიკაციაში გამოთქმული შენიშვნებისა და წინადადებების საფუძვლიანად მიჩნევის შემთხვევაში, გაითვალისწინოთ საქმიანობაში.

ვინაიდან არა მარტო უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების, არამედ თვითონ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არამოსამართლე წევრების შერჩევის პროცედურაა ხარვეზებიანი, ლოგიკური იქნებოდა, დღეს სასამართლოსთვის მიმემართა და მიმდინარე კონკურსის შეჩერება იმ დრომდე მომეთხოვა, სანამ არ დასრულდებოდა პარლამენტის წინააღმდეგ 2017 წელს შეტანილი სარჩელების განხილვა, რომლებიც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 5 არამოსამართლე წევრის არჩევის კანონიერებას ეხება.

თავი მხოლოდ იმის იმედით შევიკავე, რომ საკანონმდებლო ორგანოში ხალხის მიერ არჩეული დეპუტატებიც და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრებიც სრულად გააცნობიერებთ პასუხისმგებლობას და გამოიყენებთ შანსს, თავად სასამართლო ხელისუფლების მიმართ „აღადგინოთ სამართლიანობა”, რაც მყარ საძირკველს შეუქმნის საქართველოს სამართლებრივ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბებას და ევროპულ კავშირში მის სრულ ინტეგრაციას.

განცხადებას თან ერთვის:
დანართი 1: საგაზეთო პუბლიკაციის სრული ვერსია, 10.06.2019;
დანართი 2. განჩინება, 10.05.2019;
დანართი 3. წერილი სასამართლოდან, 20.05.2019.

პატივისცემით,

ავთანდილ კახნიაშვილი
10 ივნისი, 2019 წელი

***

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივანს
ბატონ გიორგი მიქაუტაძეს

საქართველოს მოქალაქე ავთანდილ კახნიაშვილის
მცხოვრები: თბილისი, ჭონქაძის ქუჩა № 17
ტელეფონი: 577 76 04 76

გ ა ნ ც ხ ა დ ე ბ ა

დღევანდელ „რეზონანსში“ გამოქვეყნდა სტატიის „ევროინტეგრაციის შანსი“ გაზეთის ფორმატამდე შემცირებული ვარიანტი . წარმოგიდგენთ რა, სრულ ვერსიას, გთხოვთ გააცნოთ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრებსაც და პუბლიკაციაში გამოთქმული შენიშვნებისა და წინადადებების საფუძვლიანად მიჩნევის შემთხვევაში, გაითვალისწინოთ საქმიანობაში.,

ვინაიდან არა მარტო უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების, არამედ თვითონ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არამოსამართლე წევრების შერჩევის პროცედურაა ხარვეზებიანი, ლოგიკური იქნებოდა, დღეს სასამართლოსთვის მიმემართა და მიმდინარე კონკურსის შეჩერება იმ დრომდე მომეთხოვა, სანამ არ დასრულდებოდა პარლამენტის წინააღმდეგ 2017 წელს შეტანილი სარჩელების განხილვა, რომლებიც იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 5 არამოსამართლე წევრის არჩევის კანონიერებას ეხება.

თავი მხოლოდ იმის იმედით შევიკავე, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრებიც და საკანონმდებლო ორგანოში ხალხის მიერ არჩეული დეპუტატებიც სრულად გააცნობიერებთ პასუხისმგებლობას და გამოიყენებთ შანსს, თავად სასამართლო ხელისუფლების მიმართ „აღადგინოთ სამართლიანობა”, რაც მყარ საძირკველს შეუქმნის საქართველოს სამართლებრივ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბებას და ევროპულ კავშირში მის სრულ ინტეგრაციას.

განცხადებას თან ერთვის:
დანართი 1: საგაზეთო პუბლიკაციის სრული ვერსია;
დანართი 2. განჩინება, 10.05.2019;
დანართი 3. წერილი სასამართლოდან, 20.05.2019.

პატივისცემით,

ავთანდილ კახნიაშვილი
10 ივნისი, 2019 წელი

 
%d bloggers like this: